Pastorale notities
1984-01-06
Iedereen heeft nu weer een nieuw boekje, de zak-agenda. Om afspraken niet te vergeten. Wij hadden vroeger een leraar frans, G. D. Jonker, die er tegen was dat we een school-agenda gebruikten. We moesten ons geheugen maar wat trainen, vond hij, want van nature kan de gezonde mens wel zowat alles onthouden. Je had dat ook met horloges, zei hij. Een mens heeft een ingeschapen tijdsbesef, maar door horloges gaat dat teloor.- Jaargang 28
- nummer 1
Op Borneo heb ik hem gelijk gegeven.
De Dajaks hadden geen horloge of klok, maar wisten vrijwel precies hoe laat het was.
Mijn nieuwe agenda begint elke week met de maandag. Het is dus een echte wèrkagenda; "agenda" betekent: wat er gedaan moet worden. Dan kan een gewoon mens dus het beste met de maandag beginnen. Met dominees ligt dat wat anders. Men heeft het verschijnsel van de nieuwe agenda, die met maandag de week begint, een toonbeeld van secularisatie genoemd: het Christelijke ritme beheerst de maatschappij niet meer. Deze kritiek lijkt me wat overtrokken. De dagen van de week zijn immers naar goden genoemd. Ook de eerste en
de tweede dag, want zon en maan zijn als weekdagen vernoemd, omdat zij goden waren. Met de namen van de maanden is het al net zo. Maart was de eerste maand: genoemd naar een romeinse god. Andere namen waren slechts nummers. Quintilis was de vijfde maand. Julius Caesar liet door een knappe Egyptenaar de kalender herzien en ter ere van Julius werd de vijfde maand sindsdien Juli genoemd. Maar toen kreeg je keizer Augustus. Hij was toch niet minder dan Julius? Dus werd de zesde maand naar Augustus genoemd. Hierbij deed zich een probleem voor. Men kon het niet maken - en de keizer zou het niet nemen - dat de maand Augustus slechts 30 dagen had en Juli 31. Dus kreeg Augustus ook 31 dagen en dus moest de zevende maand, september, een dag missen, want anders liep het met de kalender weer fout. Zo kreeg je twee maanden achterelkaar met ieder 31 dagen en elders in de kalender werd dat weer goedgemaakt.
Er is dus veel vlees en heidenwereld bij, in onze kalender.
Over de zondag, als eerste dag der week is ook een boek te schrijven.
De traditionele opvatting is, dat de eerste Christenen die dag voor hun samenkomsten kozen omdat onze Heer is opgestaan op de eerste dag der week. Er is echter door een groot historicus van onze tijd betoogd, dat de opstanding wel de aanleiding was tot het vieren van God, maar dat de Christenen in de eerste plaats een andere dag kozen dan de sabbat, omdat ze duidelijk wilden doen uitkomen, dat zij geen aanhangers waren van de Joodse godsdienst.
Ze wilden de breuk met het Jodendom duidelijk markéren. Zo brengt de nieuwe agenda ons tot de bespiegeling, dat we als Christenen zo langzamerhand weer op ons uitgangspunt terug zijn. We zitten in een heidens ritme en het zal inspanning vergen om de zondag als rustdag te behouden in ons gezin en om al de dagen van ons leven te laten zien, dat we niet voor het werk, de auto en het uitgaan leven, maar voor God, en voor de dichtbije en verre naasten.