Wat verwacht U van 1984?
1984-01-06
Een van onze grootste banken vroeg aan haar personeelsleden, in 13 regels vast te leggen wat zij van het jaar 1984 verwachten. In de motivatie van deze oproep wordt gesproken van het "onderhand magische jaar 1984", waarvan "door veel toekomstvoorspellers in het verleden gezegd is, dat het dan slecht met de wereld zal aflopen". Men hoopte dat de personeelsleden betere geluiden zouden laten horen.- Jaargang 28
- nummer 1
Het blad kwam ons pas in banden op de dag, waarop onee reactie uiterlijk in Amsterdam had moeten zijn. Wij zijn dus niet bij de inleveraars-van-toekomstverwachtingen-in-dertien-regels. Toch zet deze vraag ons aan het werk; wil ú aan het werk zetten.
Wanneer we voorzichtig voorbijgaan aan de gebruikelijke fin-de-siècle stemming - die bij elke eeuwwisseling en bizonder bij een tiende eeuwwisseling te verwachten is - zijn er inderdaad tal van symptomen, die de toekomst voor 1984 niet rooskleurig maken. Beginnen we met de materiële zaken.
Ons land loopt gebukt onder zijn onmetelijke schuldenlast. Het is inleveren geblazen, er is steeds meer werkeloosheid, er is een groeiend besef van achtergebleven mede-volkeren, er is een toenemende hardheid in het zakendoen en in vermogensdelicten.
Ook voor de wereldorde ziet het er niet best uit; eigenlijk heeft bet er nog nooit zo slecht voorgestaan als vandaag. De landen met een totalitaire regering, zowel fascistische als communistische, groeien in aantal, omvang en geweld. De landen met een democratisch regeersysteem misbruiken al te zeer hun democratische vrijheden voor ondemocratische doelstellingen; waardoor de democratie al meer wordt uitgehold. De landen die nog met een koningshuis gezegend zijn laten vrije en onbekookte critiek op deze koningshuizen toe en ondergraven posities, die van Boven afgeschonken zijn.
Strategisch staat het er helemaal ellendig bij. Er is over en weer van links tot rechts een bewapening, die naar menselijke berekening niet meer geweldloos kan worden tenietgedaan. Wapens zijn er om gebruikt te worden - luidt een droevige waarheid. Wenst gij de vrede, bereidt u ten oorlog is een even ware leus. En zelfs wie bij die bewapening niet rechtstreeks geroepen zijn, spreken hun woordje mee: met een half miljoen tegelijk. Ieder van ons is bang, dat de gek: die ergens op een knop zal drukken toevallig bij de andere partij hoort. Alsof dat iets zou uitmaken.
Politiek gezien - voorzover politiek overleg nog gevoerd kan worden - betekent dit: gesprekken met wederzijdse messen op tafel. Eigenlijk kan er nog politiek gediscussiëerd worden, juist omdat men van elkaars strijdkracht geheel op de hoogte is, Maar ieder weet dat de politiek verstomt, wanneer het kanon 'gaat spreken.
Deze situatie-schetsen voorspellen niet veel goeds voor de directe toekomst. Als het waar is dat "veel toekomstvoorspellers" voor 1984 een slechte prognose geven, staan ze vandaag nog niet voor aap. Van slechts een enkele toekomstvoorspeller uit het verre verleden vernamen we iets: het is van Michel Nostradamus (1503-1566), een Frans arts-astroloog-ziener, wiens onleesbare en onverstaanbare profetische kwatrijnen nog in de laatste wereldoorlog, zowel door Adolf Hitler als door de Geallieerden, om het hardst geraadpleegd werden. Het zou ons niets verbazen wanneer Nostradamus volgens zijn laatste biograaf ontstellende dingen voor 1984 zou hebben voorzegd. Bij deze ziener gaat het namelijk meer om de vrijheid van de exegese dan om de inhoud van zijn prediking.
Overigens kunnen Bijbellezers waartoe wij onze lezers gaarne en onvoorwaardelijk rekenen - niet zo maar aan voorspellingen voorbijlopen.
Over voorspellingen worden graag kansel grapjes gemaakt maar dat komt dan van dezelfde theologie, die ook spookverschijnselen en hekserij onzin noemt, zonder te weten waarover men de staf breekt. Bijbellezers vinden immers in Antiochië een ziener uit Jeruzalem, Agabus, die voorzegde dat er een grote hongersnood zou komen, welke ook onder keizer Claudius gekomen is 1). Ook denken onze bijbellezers aan een zevenjarige hongersnood in Egypte, welke door een zekere Jozef ben 1984?
Jacob werd aangekondigd; de toenmalige Farao heeft er wijselijk naar geluisterd 2). Dezelfde Jozef had al eens moeilijkheden opgedaan met zijn voorspellende dromen, die overigens prompt uitkwamen 3). De bijbel zegt ons zelfs, dat Jozef een beker bezat, waarbij hij de toekomst voorspelde 4) blijkbaar naar de wijze der Egyptenaars.
We doen zo maar enkele grepen, waaraan we niet kunnen voorbijgaan wanneer het om toekomstverwachtingen gaat.
Ook vandaag zijn er zieners, toekomstvoorspellers.
Alle eeuwen door geweest. Denk aan Hennie Marsman, de diohter die de omstandigheden van zijn dood in enkele gedichten heeft aangegeven.
Wijlen dr W. H. C. Tenhaeff schreef in zijn boek "Oorlogsvoorspellingen" aan het slot " …dat de tweede wereldoorlog zijn schaduwen vooruit heeft geworpen en dat wij allen in ons diepste wezen geweten hebben wat de wereld te wachten stond" 5). Hij zei dat niet bij wijze van nakaarten - maar na onderzoek van vele bij hem ingekomen gegevens. 8)
Dan is daar de astrologie, een wetenschap die al in het oude Egypte en in het oude Babylon de wereldgebeurtenissen meelas uit de sterren.
De "wijzen uit het Oosten" hadden de geboorte van de Heiland uit de sterren afgelezen: ze kwamen ermee tot in Jeruzalem.
Ook de astrologie geeft ons ongevraagd een sombere prognose voor de komende paar jaren. Met name 1985 wordt gezien als "een rampjaar, waarin waarschijnlijk een critisch punt in de wereldgeschiedenis komt, waarbij practisch iedereen getroffen zal worden".
Maar we behoeven geen helderziende voorspeller te zijn om op te merken, welke rijpheid de menselijke driften hebben gekregen. Ook om te zien, welke hardheid tot regel wordt; welke technische middelen aan driftige en harde mensen ten dienste staan en welke universele noden aan de hardheid, de onbeheerstheid en het robotisme schijngronden verstrekken.
Wanneer hier onze economen en financiers hun sombere inzichten bijdragen, helpt een officiële "het gaat al wat beter"-injectie niet meer. De natuurlijke liefde verkilt.
De eigenliefde blijft. Het woord liefde beeft de klank van ontucht gekregen.
Wat doen we met zulke voorspellingen?
Ze weglachen? Ze naar ons toe halen?
Geen van beide lijkt ons goed toe. We moeten letten op de tekenen der tijden. Dan kunnen we een discussie over het ongeoorloofde van paragnostische voorspellingen overslaan. Gestelij dat - en laten wij het hopen - in deze wereldepisode inderdaad de parousie in vervulling gaat; dat inderdaad onze Heiland zich gereed maakt voor zijn wederkomst op deze aarde, welke Hij herhaaldelijk en ondubbelzinnig heeft aangekondigd; zou het niet de vervulling van ons dagelijks gebed "Uw koninkrijk kome" betekenen?
Zijn het niet de gebeden der heiligen, die de inzet van de laatste oordelen inluiden? 6) De Bijlbel zegt enerzijds: van die tijd en die ure weet niemand, ook de Zoon des mensen niet 7) - maar deze Zoon des mensen sprak ook: jullie kunt werken met de weersvoorspellingen - kun je dan niet de tekenen der tijden herkennen?
Kun je aan het uitbotten van de vijgeboom niet zien dat het voorjaar nadert?
Laat dat onze verwachting voor 1984 zijn. Elk jaar brengt Zijn komst naderbij. Maranatha.
1) Hd. 11 : 28 - 2) Gen. 40 - 3) Gen. 37 - 4) Gen. 44 : 2, 5 - 5) "Oorlogsvoorspellingen", p. 245 – 6) Op. 8 : 3-5 - 7) Matt. 24, Mrc 13 - 8) Aan George Orwell's titel ,,1984" gaan we nu voorbij. Het is onze overtuiging dat hij aan dit zijn levenswerk een jaartal meegaf, dat precies 35 jaar na het gereedkomen lag: om te overtuigen, dat binnen de tijdsperiode van één volwassen generatie de wereldschokkende omwentelingen kunnen plaats vinden, waarvoor het materiaal in 1949 aanwezig was.