Reformator Zwingli
1984-01-27
Op 1 januari van dit jaar stond de Zwitserse tv. helemaal in het teken van Huldrych (of Ulrich) Zwingli. Het was op die dag 500 jaar geleden, dat Zwingli qeboren werd in het mooie bergdorpje Wildhaus. Zijn geboortehuis, een eenvoudige boerenwoning is daar nog altijd te bezichtigen.- Jaargang 28
- nummer 4
Terecht wordt in dit jaar in Zwitserland grote aandacht besteed aan het leven van Zwingli.
Het vorig jaar werd in ons land Luther in allerlei kerkelijke kringen herdacht, wij mogen in1984 Zwingli ook niet vergeten.
Van de drie reformatoren Luther, Zwingli en Calvijn is Zwingli de minst bekende. Hij is ook vaak miskend.
In Nederland hebben de vrijzinnigen een Zwinglibond opgericht, omdat Zwingli op de bres gestaan zou hebben voor het vrijzinnig christendom. De gedachte, dat Zwingli een geestelijke vader van de vrijzinnigheid zou zijn, is echter totaal onjuist.
Het is waar, dat Zwingli in de eerste periode van zijn leven sterk is beïnvloed door de humanist Erasmus. Hij heeft Erasmus ook zelf ontmoet. Men zegt wel, dat hij zijn vrolijkheid van de bergen en zijn mildheid van Erasmus gekregen hooft. Dat neemt niet weg, dat hij later een echte reformator geworden is, iemand, die beleed dat alleen het kruis van Christus vrede met God kan brengen.
Ook de gedachte, dat hij met een oorspronkelijke reformator was, maar slechts een navolger van Luther, is niet juist. Hoewel hij later veel bewondering voor Luther had, hooft hij toch zelf door bestudering van de Erasmusuitgave van het Nieuwe Testament de weg van de Waarheid gevonden. Zelf zegt hij daarover, dat hij al in 1516 het Evangelie van Christus begon te preken voordat nog iemand uit zijn omgeving zelfs van Luther gehoord had. Alleen Gods Woord heeft hem de weg gewezen. Pas in 1518 hoorde hij van Luther, Tot zijn verdriet werd hij door sommigen een lutheraan genoemd.
Wanneer men dan zei, dat hij preekte als Luther, was zijn antwoord: ik predik toch ook als Paulus, waarom noemt u mij dan niet liever een aanhanger van Paulus.
Ja, ik predik het woord van Christus.
Waarom noemt ge me nliet een christen?
Nu, in deze tijd wordt wel gezegd, dat Zwingli een man van het politieke evangelie was. Ten onrechte, hoewel Zwingli wel een sterk theocratisch besef bad en een strijder voor de vrijheid van zijn land.
Kenmerkend voor zijn reformatorische arbeid is, dat hij de weg van de geleidelijkheid bewandelde Dat betekende niet, dat hij niet met beslistheid verder ging. In bepaalde opzichten was hij zelfs doortastender dan Luther, op 22-jarige leeftijd werd hij pastoor te GIarus. In de 10 jaren dat hij hier stond heeft hij een grondige studie van het Nieuwe Testament, vooral van de brieven van Paulus, gemaakt.
Al in die tijd begon hij bepaalde misstanden in de kerk te bestrijden.
In 1516 werd hij pastoor te Einsiedeln, een druk bezocht bedevaartsoord met een Mariabeeld. Daar begon hij nadrukkelijker te prediken, dat alleen Christus behoudt.
Evenals Luther kwam hij in renet tegen de aflaathandel, die in zijn omgeving door Samson bedreven werd.
Omdat zijn invloed steeds groter werd, trachtte de Paus hem door een hoge benoeming aan zich te binden. Dit mislukte echter.
Op 1 januari 1519 aanvaardde hij het predikambt te Zürich, Hij trok daar zeer volle kerken, Een hoorder zei later: bet was alsof ik door het preken van Zwingli aan mijn haren getrokken werd.
In 1520 kwam hij in een persoonlijke crisis. Bij een pestepidemie werd hijzelf door de perst aangetast.
In die tijd zocht hij zijn enige troost bij God. Zwingli genas. Hij wilde meer dan ooit zijn God loven en danken. Vanaf 1520 ging het reformatiewerk met onweerstaanbare vaart verder.
Zo werden de vasten en allerlei onschriftuurlijke ceremoniën afgeschaft.
In 1522 trouwde hij, eerst nog in het geheim, met Anna Reinhar.
Door zijn optreden verwekte hij in heel Zwitserland veel opschudding, In publieke discussies verdedigde hij zijn opvattingen.
Daarvoor stelde hij 67 stellingen op. De eerste 3 luiden: 1. Allen die zeggen dat het Evangelie niets betekent zonder de goedkeuring van de Kerk dwalen en lasteren God.
2. De hoofdsom van het Evangelie is dat onze Here Jezus Christus, de waarachtige Zoon van God, ons de wil van Zijn hemelse Vader heeft bekend gemaakt, ons door Zijn onschuld hooft vertost van de dood en ons beeft verzoend met God.
3, Daarom is Christus de enige weg tot behoud voor allen die ooit geleefd hebben, leven of ooit zullen leven.
In 1524 werden de beelden en altaren uit de kerken van Zürich verwijderd. Zelfs het orgelspelen werd afgeschaft. Zwingli was hierin nog al radikaal. Consequent stelde hij, dat alleen het Woord het moest doen. Dus geen orgelspel in de kerk De bediening van het misoffer werd afgeschaft en de viering van het Avondmaal werd weer ingesteld.
Onder invloed van de nederlandse advocaat Hoen koos hij voor de symbolische opvatting van het Avondmaal. Met pasen 1524 werd het Avondmaal met brood en wijn voor alle deelnemers ingevoerd.
De liturgie, die Zwingli gebruikte, schakelde ook de gemeenteleden in. De predikant zei bv.: ere zij God in de hoge. Daarop zeiden de mannen: vrede op aarde.
Vervolgens de vrouwen: in mensen een welbehagen. De geloofsbelijdenis werd door allen tesamen opgezegd en het Ozee Vader werd gezamenlijk geknield door allen gebeden.
Zwingli trachtte ook het zedelijk lieven te reformeren. Onder zijn invloed zag de stadsraad streng toe op de Levenswandel van de inwoners. Zo moesten de café's om 9 uur in de avond gesloten worden.
Zwingli was zich terecht van zijn zelfstandigheid bewust.
Met alle waardering, die hij had voor Luther ging hij zijn eigen door het Woord van Gods geboden weg, ook toen dat leidde tot een botsing met Luther.
Op initiatief van landgraaf Philips van Hessen vond in 1528 te Marburg een godsdienstgesprek plaats.
De bedoeling van Philips was de protestanten, die wegens een verschillende avondmaalsopvatting verdeeld waren samen te brengen, Aan dit gesprek namen ook Luther en Zwingli deel. De afloop van het gesprek was zeer teleurstellend.
Er werd een gemeenschappelijke geloofsverklaring van 15 artikelen opgesteld. Over 14 artikelen kreeg men overeenstemming.
Bij het 15e artikel, dat over het Avondmaal handelde kreeg men geen volledige overeenstemming.
Over de vraag of het lichaam en bloed van Christus lichamelijk in brood en wijn aanwezig is bleef men verdeeld.
Het werd een triest afscheid van de reformatoren.
Toen Zwingli Luther de hand wilde geven, zeggend dat hij zich met niemand liever verbond dan met de Wittenbergers, was het antwoord van Luther: gij hebt een andere geest dan wij - Luther wilde geen samengaan met de Zwitsers alleen op grond van de avondmaalsopvatting.
Tegenwoordig zijn er echter nog maar weinig Luthersen, die de opvatting van Luther aanhangen. Het schijnt, dat Luther zich zo hard opstelde, omdat hij nog steeds hoopte op herstel van de katholieke eenheid.
Zwingli, die 2 jaar later op het slagveld van Kappel sneuvelde heeft zich de laatste jaren van zijn leven krachtig ingezet zowel als hervormer en als politiek leider.
Onder leiding van zijn opvolger Butlinger vonden de frans-sprekende calvinisten en de duits-sprekende zwinglianen elkaar.
Al heeft Calvijn in ons land meer betekenis gehad, toch mogen we ook Zwingli rekenen tot de grote reformatoren, die ons het eenvoudig bijbels christendom geleerd hebben.