'Het beste wat de mensen kan overkomen, is Jezus'
2008-04-25
Een brug slaan naar de allochtone stadgenoot: dat is wat de Amsterdamse CGK/NGK-samenwerkingsgemeente De Bron wil bereiken met het opzetten van een nieuwe gemeente in stadsdeel Geuzenveld/Slotermeer. Momenteel wordt een gemeentestichter gezocht voor de nieuw te stichten gemeente, die inmiddels de naam Oase heeft meegekregen. De Bron en de Oase moeten meehelpen de Amsterdamse Tuinsteden weer te laten opbloeien.- Jaargang 52
- nummer 9
JAN SMIT
'De Bron is een wit eiland in een gekleurde wijk. Dat vinden wij geen prettig idee.
Onze droom is dat de nieuwe gemeente een oase wordt voor de buurtbewoners', zegt drs. Bart Wallet (30). Hij is als historicus en hebraïcus werkzaam bij de vakgroep Hebreeuws aan de Universiteit van Amsterdam en nauw betrokken bij de missionaire activiteiten van De Bron. Eén van deze activiteiten is het opzetten van een nieuwe gemeente met een multicultureel karakter.
De Westelijke Tuinsteden in Amsterdam zijn groene wijken uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, vooral bedoeld voor jonge gezinnen. Zo'n halve eeuw later staan de Tuinsteden op de lijst van probleemwijken van minister Vogelaar. In de jaren negentig werd zowel de Christelijke Gereformeerde als de Nederlands Gereformeerde gemeente in dit deel van de hoofdstad geconfronteerd met een daling van het ledental, vooral doordat gezinnen vetrokken naar plaatsen buiten Amsterdam. In 1998 besloten de Christelijke Gereformeerde Kerk van Amsterdam Nieuw-West en de Nederlands Gereformeerde Kerk van Amsterdam-Tuinsteden Zuid-West een federatie te aan te gaan en (naar het gelijknamige kerkgebouw) samenwerkingsgemeente De Bron te vormen. Sindsdien is er veel geïnvesteerd in gemeenteopbouw.
Hoewel het aangaan van de federatie de daling van het ledenaantal met zo'n tien jaar heeft vertraagd, is deze trend niet een definitief halt toegeroepen.
Helpende hand
'Het was duidelijk dat als we deze ontwikkeling op haar beloop zouden laten, de gemeente over een jaar of vijftien niet meer levensvatbaar zou zijn. Dan zou er opnieuw een kerkgebouw in Amsterdam leegstaan. Dat wilden we niet. Daarbij signaleerden we een concentratie van maatschappelijke problemen in de buurt van de kerk. Het leek ons dan ook een betere weg om juist daar een oase te vormen, rond De Bron'. Volgens Wallet staat De Bron niet met de rug tegen de muur.
Integendeel, het is een levende gemeente, waar in de dienst op zondagochtend doorgaans meer dan honderd bezoekers aanwezig zijn. Toch is ervoor gekozen op tijd plannen te maken. 'Het gaat ons niet in de eerste plaats om het voortbestaan van de gemeente, maar om de aanwezigheid van het Evangelie in de wijk', zegt Wallet. Volgens hem slaagt de gemeente er nauwelijks in de buurt te bereiken.
De oorspronkelijke bewoners uit de jaren vijftig en hun kinderen zijn vertrokken; nu wonen veel allochtonen in dit deel van Amsterdam. In de wijk staan moskeeën en moslims vormen hun eigen geloofsgemeenschappen. 'De kerk is niet bedoeld als een geïsoleerde plek in haar omgeving.
Wij willen graag een brug slaan. Het beste wat de mensen kan overkomen, is Jezus. De wijk kent grote problemen en in die context kan de kerk haar de helpende hand bieden. De kerk is in staat om etnische grenzen te overstijgen. Zo kan haar getuigenis klinken in een multiculturele omgeving'. Voor de opzet van de Oase is een werkgroep gevormd, die de communicatie verzorgt en de sollicitatieprocedure begeleidt die moet leiden tot het aanstellen van een gemeentestichter.
In de werkgroep zitten niet alleen leden van De Bron. Ook twee christenen uit de buurt draaien mee. Wallet: 'Het zou mooi zijn om ook allochtonen in de werkgroep te hebben'.
Investeren
De plannen voor de nieuwe gemeente Oase betekenen niet dat de bestaande gemeente wordt opgeheven of omgeturnd. Er is bewust voor een tweesporenbeleid gekozen. Wallet: 'We zien dat de huidige diensten in een behoefte voorzien bij de gemeenteleden. Er is tevredenheid over de prediking en de huidige liturgie. Dat willen we ongewijzigd laten. Tegelijk beseffen we dat daarmee de buurtbewoners niet bereikt worden. Daarom kiezen we naast het handhaven van de bestaande vorm van gemeente- zijn ook het tweede spoor van gemeentestichting. Dat moet leiden tot twee gemeenten naast elkaar, elk met een eigen kleur en met een eigen voorganger'. De oudere gemeenteleden reageren met openheid en opbouwende vragen op de nieuwe plannen.
Hoewel het niet de bedoeling is de gemeente te veranderen, wordt - ook van hen - durf gevraagd om in deze plannen te investeren, ook financieel.
De Bron heeft besloten haar geldmiddelen te gebruiken voor verspreiding van het evangelie. Het projectplan is ingediend bij de deputaten evangelisatie van de CGK voor een startsubsidie voor drie jaar.
Nieuwe gemeenten
Wallet stipt nog een andere ontwikkeling aan die een steun in de rug is van de plannen voor gemeentestichting.
Op verschillende plaatsen in Amsterdam zijn de afgelopen jaren nieuwe gemeenten gesticht en ook vanuit De Bron is ervaring opgedaan met gemeentestichting: in Amsterdam-Noord is de multiculturele gemeente Hoop voor Noord opgezet. De kerkenraad van De Bron belegt diensten in deze zendingsgemeente: op zondagochtend een dienst met een klassieke liturgie en 's middags een multiculturele dienst. Deze opzet staat model voor de Oase. 'Wat in Noord kan, kan in West ook. Dat hopen we en daar bidden we ook om'. Het initiatief om tot Hoop voor Noord te komen, werd drie jaar geleden genomen.
Deze gemeente draait nu twee jaar. Wallet heeft indertijd de plannen voor Hoop voor Noord geschreven en maakt nu deel uit van de raad van supervisoren. Die zet samen met gemeentestichter Jurjen ten Brinke van Hoop voor Noord het lange-termijn beleid uit. Daarbij is de insteek: niet teveel tijd besteden aan onderzoek en plannen maken, want er is al veel informatie voorhanden. Het heeft de voorkeur direct in contact te komen met de mensen.
Missionair en diaconaal
Tot vorig jaar was Wallet voorzitter van het Missionair-
Diaconaal Project (MDP) dat al wat langer loopt vanuit De Bron in samenwerking met met de PKN-wijkgemeente van de Jeruzalemkerk. Het MDP bestaat voornamelijk uit kinder-
en tienerwerk. Door middel van activiteiten als een kinderbijbelclub worden veel kinderen bereikt. De activiteiten vinden veelal plaats in voormalig hervormd buurthuis Westerwijk in stadsdeel De Baarsjes.
Dit stadsdeel bevindt zich binnen de ring die wordt gevormd door de snelweg A10. Het stadsdeel waarin De Bron ligt, is buiten de ring.
Deze situatie zorgt ervoor dat er te weinig wisselwerking is tussen de gemeente en de doelgroepen van het MDP.
Wallet: 'Het is daarom lastig om vanuit dit kinder- en tienerwerk te komen tot gemeentestichting. Kinderen en tieners waaieren na verloop van tijd uit over de stad. Er wordt veel in deze groepen geïnvesteerd, maar het is moeilijk hun ouders te bereiken.
De keuzes die we maken, liggen bij het MDP dan ook anders dan bij het gemeentestichtingsproject'.
In het MDP heeft het diaconaat een zelfstandige plek: naast de kinderclub is er ook huiswerkbegeleiding.
Het uitgangspunt voor de Oase ligt in het missionaire: het Evangelie gaat voorop en het diaconale vloeit daaruit voort. 'De volgorde is omgekeerd.
Het MDP is begonnen met een heel scala van activiteiten: een maaltijd voor ouderen en kinderwerk en alles wat er tussenin ligt. Dat was te breed en dat hebben we ook teruggebracht. Nu concentreren we ons op kinder- en tienerwerk. Dit leerpunt gebruiken we bij de Oase door in het begin een duidelijke focus aan te brengen. Die focus ligt op gezinnen, want daardoor krijg je automatisch de kinderen mee en het is iets waar ook ouderen gemakkelijk bij aanhaken. Diaconaat en kinderwerk vloeien daaruit voort'.
Niet dichttimmeren
Wallet vindt gebed van wezenlijk belang voor de initiatieven waarbij hij betrokken is. Niet de maakbaarheid van de dingen, maar afhankelijkheid van God is zijn uitgangspunt.
'Alles moet met gebed begeleid worden. We bidden dat God voor ons uitgaat, dat hij de beslissingen neemt en dat wij alleen maar hoeven te be-amen. Het is vaak gebeurd dat de puzzelstukjes gewoon in elkaar vielen: het moest zo zijn, God had het voorbereid'.
Tijdens vergaderingen wordt veel tijd aan gebed besteed.
'Het is ook heel belangrijk dat we de plannen niet helemaal dichttimmeren, waardoor het eigenlijk nog maar op één manier kan. We willen er open voor staan dat God als het ware de plannen in de war kan sturen. Bij Hoop voor Noord vonden we dat het een Engelstalige gemeente zou moeten worden. Maar er kwamen juist mensen die Nederlands spraken. Dus hebben we ons plan laten varen en is de gemeente Nederlandstalig geworden. Die openheid willen we ook in West hebben.
De mensen die God brengt, geven de richting aan. God moet ons ook een andere kant op kunnen sturen. Het enige wat we kunnen doen, is ons laten leiden door Gods Geest en gebruik maken van deuren die geopend worden'.
Gezocht: partnerkerk
Zijn persoonlijke motivatie om bij het missionaire werk van De Bron betrokken te zijn, brengt Wallet als volgt onder woorden: 'Het mooiste wat ik heb meegemaakt, is dat mensen Jezus leren kennen in hun leven. Als je ziet hoe levens veranderd kunnen worden, dan is dat iets wat je iedereen gunt'. In verwondering blikt Wallet terug op de kerkelijke ontwikkelingen in Amsterdam in de afgelopen twaalf jaar.
'Toen ik bij het begin van mijn studie in 1996 in Amsterdam kwam, was de teneur: alles loopt terug, de kerken verlaten de stad. Ik zie het als een groot wonder dat dat proces is omgekeerd. Allerlei nieuwe gemeenten zijn gestart en de kerken groeien weer. Niet dat de kerken het belangrijkst zijn, maar het gaat juist om de mensen die bij Christus worden gebracht. Het zou prachtig zijn als we iets dergelijks met de Oase mogen zien gebeuren'. Volgens Wallet heeft Amsterdam het nodig dat op meerdere plekken groei zichtbaar is. Hij is voorzitter van 'Amsterdam in beweging voor Jezus Christus', een partnerschap waarin wordt samengewerkt door CGK, NGK, GKV en enkele PKN-wijkgemeenten in Amsterdam en Amstelveen.
Wallet is blij met de nauwe samenwerking tussen kerken om de mensen te bereiken.
Voor het realiseren van de Oase hoopt Wallet ook op hulp van de NGK elders in het land. 'De Bron zou dolgraag een NGK-partnerkerk willen hebben, die voor ons bidt'.