Van woestijntent naar stenen gebouw
2011-07-08
De LV Houten werd op 17 juni afgesloten. Afgevaardigde Jan Lakerveld doet verslag hiervan, waarbij het vooral ging over het aanpassen van het AKS en het afhechten van draden: afronden van wat niet volledig uitbehandeld was. - Jaargang 55
- nummer 14
‘Ik herinner me de woestijnperiode van de NGK in de zeventiger jaren nog, toen we vrij onbekommerd in tenten woonden. In die tijd is het zelfs een keer gebeurd dat een kandidaat van wie de bevestiging al vastgesteld was in de week ervoor nog peremptoir geëxamineerd moest worden.
Dat is nu wel anders. We bewonen geen tenten meer, maar hebben het vaste gebouw van het AKS betrokken waaraan we deze maanden weer een paar stenen stevig vastgemetseld hebben.
Overigens speelt het echte leven van de kerk zich niet af op een Landelijke Vergadering, maar thuis, in de plaatselijke gemeenten’.
Aanpassing van het AKS
Woorden van ds. J. Horsman, gesproken bijna aan het eind van de laatste zitting van de LV 2010/2011. Op die laatste vergadering hield de LV zich voornamelijk bezig met het afhechten van draden: afronden van wat niet volledig uitbehandeld was.
De meeste tijd vroeg die dag de aanpassing van het AKS. Diverse beslissingen die de LV de afgelopen zittingen genomen heeft, maakten dat het akkoord niet meer in de pas liep met de nieuwe situatie.
Vooral het uitgebreide besluitenpakket waarin de besprekingen van het toekomstige predikantenprofiel resulteerden, vroeg om een behoorlijke ingreep in het huidige akkoord. Maar de voorzitter van de Commissie Doorlichting Kerkrecht, ds. W. Smouter, hield de boot af: ‘Van het begin af aan hebben we ernaar gestreefd het AKS sober te houden. Daar willen we aan vasthouden. Van veel nieuwe afspraken moet nog maar blijken hoe ze in de praktijk zullen uitpakken.
Neem de besluiten over de prio – de verplichting dat een toekomstig predikant aan het eind van zijn studie eerst twee jaar een soort praktijkperiode moet doorlopen. Het lijkt zinvol te wachten hoe dat zich uitkristalliseert.
Het AKS legt vast, het voert niet in.
En zo is er meer. De commissie stelt daarom voor slechts enkele aanpassingen aan te brengen in de eigenlijke artikelen van het AKS en verder een beperkt aantal aanvullingen te geven in de bijlagen, om vervolgens, pas als er
meer duidelijkheid is, met definitieve voorstellen te komen.’
Kerkelijk werker
Een aanvulling die wel noodzakelijk was - het leverde zelfs het enige nieuwe artikel op - betreft de positie van de kerkelijk werker. Nu die zijn intrede gedaan heeft in het NG kerkverband en de LV voorstellen van de Commissie Toekomstig Predikantsprofiel over zijn rechtspositie en werkverhouding overgenomen heeft, mocht hij in het AKS niet ontbreken.
Over de opleidingseisen voor een kerkelijk werker was nog enige discussie: dat hbo-niveau vereist wordt, kreeg instemming, maar enkele afgevaardigden pleitten ervoor dat te preciseren en binnen dat kader de opleiding theologie verplicht te stellen (ds. Louwerse), Daartegenover wees afgevaardigde De Boer erop dat het werkgebied zo divers is dat andere opleidingen – voor kerkelijk jeugdwerker bijvoorbeeld – minstens zo zinvol zijn. Uiteindelijk bleef alleen hbo-opleiding als eis staan.
Op één punt kortte de vergadering zelfs een door de herzieningscommissie voorgestelde uitbreiding nog in.
Het voorstel formuleerde heel uitgebreid: ‘Zij (de kerkelijke werkers) zijn lid van de Nederlands Gereformeerde Kerken dan wel van de Christelijke Kerken of van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt’. Hoewel ds. Louwerse deze formulering namens de CTP verdedigde, omdat zo ‘rechtgedaan wordt aan ontwikkelingen binnen de kerken’, was de vergadering het niet met hem eens. De hele zin werd geschrapt.
Ontheffing uit het ambt
Het ‘oude’ artikel 9 bood ruimte een predikant ook op andere gronden dan ouderdom of arbeidsongeschiktheid ontheffing van het ambt te verlenen ‘met behoud van naam en eer van dienaar van het Woord’. Ten onrechte vond de Vertrouwens Advies Commissie.
De LV was het hiermee eens; in het nieuwe artikel is die ruimte verdwenen.
Of een predikant beroepbaar blijft bij ontslag op eigen verzoek volgens artikel 10, ligt nu in handen van de regio.
Maar dat is geregeld in het gedeeltelijk nieuwe artikel 11 van de WAP-regeling.
De vrijblijvendheid voorbij
Het huidige AKS stelt dat het gewenst is dat een kerkenraad zijn predikant gelegenheid biedt tot voortgaande vorming.
Nu de kerken samen beslist hebben dat nascholing verplicht is en in elk geval 15 weken per vijf jaar moet omvatten, hebben regels de vrijblijvendheid vervangen met een sterk aangepaste bijlage waarin strikte eisen omschreven zijn: over de inhoud van de studie is overleg met een kerndocent noodzakelijk waarvan begin- en eindgesprek in een rapport gevangen worden. (bijlage 5-6) Ook het voorgeschreven jaarlijkse evaluatiegesprek over de relatie kerkenraad-predikant is in een vrij uitvoerige nieuwe bijlage vastgelegd met eisen die vooral een voorzitter van de kerkenraad op zijn bord krijgt: hij moet via die gesprekken ‘de samenwerking tussen kerkenraad en predikant bewaken’. En een volgend punt zegt dat hij zich moet laten toerusten, want hij moet ‘op de hoogte zijn van het geldende kerkrecht zoals dat in het AKS en zijn bijlagen is vastgesteld’.
(bijlage 15-1)
Hamerstukken
Veel zaken kwamen langs deze laatste zittingsdag - voorstellen die nauwelijks bespreking vergden.
- Omdat de LV het Nederlands Gereformeerde Jeugdwerk heeft omgezet van een stichting in een kerkelijke instelling, bleek een nieuw reglement nodig. Het is een uitvoerig geheel geworden; hoofdzaak is dat het NGJ nu onder de verantwoordelijkheid van de LV valt.
- De voorgestelde wijziging van het reglement van de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding - noodzakelijk in verband met de opheffing van de Raad van Toezicht – kwam als hamerstuk voorbij.
- De bemensing van de commissies die door de LV aangesteld zijn. Ter vervulling van vacatures en samenstelling van nieuwe commissies. Het is een indrukwekkende lijst van maar liefst 31 commissies, sommige permanent, andere met een afgeronde opdracht.
Virtueel facilitair
Meer bespreking vergde een andere ‘afronding’. 6 maart besloot de LV tot oprichting van een soort kenniscentrum voor de NG kerken. Niet gehuisvest in een kantoor, maar virtueel, opgeborgen in internetbestanden.
Het kreeg de originele naam NG-pedia, naar analogie van Wikipedia.
Hierin zal alles verzameld worden wat zinvol en bruikbaar is op het gebied van gemeenteopbouw, ondersteuning van kerkenraadsleden, permanente educatie van predikanten, enzovoort. De STAGG en de Commissie Toekomstig Predikantsprofiel gaan zich ermee bezighouden.
Nu blijkt NG-pedia nog meer mogelijkheden te bieden. De Vertrouwens Advies Commissie had gevraagd om ‘een facilitair bureau dat dienstverband en administratie van kerkelijke en andere werkers gaat regelen’ ten behoeve van kerkenraden. Het moderamen oordeelde dat het voor onze kerken een te zwaar en kostbaar middel zou zijn, maar als onderdeel van NG-pedia, valt het binnen de budgettaire kaders. Zodat NG-pedia met instemming van de LV ook een facilitair bureau gaat huisvesten.
Vrijgemaakt klankbord
Toen de LV in februari besloot een studiecommissie ambt en seksualiteit in het leven te roepen, was een ruime meerderheid ervoor de Vrijgemaakten te vragen er een gezamenlijke commissie van te maken. Inmiddels heeft de synode van de GKv laten weten dat ze ondanks waardering voor het initiatief, het verzoek afwijst.
Voornamelijk op formele gronden: ze behandelt alleen zaken die door een plaatselijke gemeente te berde gebracht worden.
Wel positief staat de synode tegenover de gedachte dat Vrijgemaakten op persoonlijke titel een bijdrage leveren.
Een en ander heeft ons moderamen tot het volgende voorstel geïnspireerd: de commissie samen te stellen uit leden van de NGK en daarnaast een klankbordgroep te vormen van leden van de GKv en zo mogelijk van de CGK ‘ten behoeve van het werk van de studiecommissie’. Het klankbord moet een gevarieerde samenstelling krijgen – naast theologen met expertise moeten er niet-theologen met kennis van zaken deel van uitmaken.
En er moet sprake zijn van pluriformiteit in opinies rond het onderwerp.
Het voorstel kreeg algemene instemming.
LV 2013/2014 naar Zeewolde
Vast agendapunt op een slotzitting is de aanwijzing van een vergaderplek voor de volgende Landelijke Vergadering.
Als vereisten worden opgesomd
- De kerk moet een eigen gebouw hebben
- Met stoelen, geen banken
- Centraal gelegen zijn
- Veel faciliteiten hebben
Een grote kaart van Nederland met invulling van alle NG kerken deed vrije keus veronderstellen, maar het moderamen was de vergadering voor: voorzitter De Boer wees Zeewolde als roepende gemeente aan. De afgevaardigden betuigden met applaus hun instemming.
Dankwoorden en doopvont
Van de rondvraag maakte ds. Horsman, ‘als nestor van de aanwezige predikanten’ gebruik om Ad de Boer te bedanken voor de uitstekende leiding van de vergaderingen. Hij waardeerde hem vooral voor de ‘deskundige, soepele en toch strakke leiding’, waardoor we de vele kilometers die we te gaan hadden tot een goed einde gebracht hebben. (De andere moderamenleden kregen later op hun beurt van voorzitter De Boer dankwoorden te incasseren).
Nadat voorzitter De Boer zijn – in het vorige nummer van Opbouw opgenomen – slottoespraak gehouden heeft, waren er nog dankwoorden en persoonlijke cadeaus voor de man die verantwoordelijk was voor de totale organisatie, br. A. van den Berg en zijn vaste groep helpsters. Ook notulist Strengholt kreeg dankwoorden over zich heen.
Ten slotte werd de kerk van Houten als dank voor de gastvrijheid een doopschaal in het vooruitzicht gesteld waarvan het ontwerp al wel getoond werd. De kunstenaar verbeeldde erin het vuur van de Geest dat drijft op het water van de doop.
Met dankgebed wordt de laatste zitting van de Landelijke Vergadering 2010/2011 van de Nederlands Gereformeerde Kerken besloten.
Jan Lakerveld is neerlandicus en was afgevaardigde van de regio Kampen.
| Liederen Al kun je dat niet uit de verslagen halen, als vaste punten kent iedere zittingsdag drie bezinningsmomenten: een Bijbelwoord met meditatie, gevolgd door gebed en omlijst met liederen. Kenmerkend en wezenlijk. Ad de Boer wijst op het verschil in liedkeuze tussen zijn eerste LV in Wezep (1978/79) en de huidige in Houten, allebei met tien zittingsdagen. In Wezep werd 23 keer een psalm gezongen en één keer een gezang (uit de 29-bundel). Anno 2011 is het een mix van liederen uit het psalmenboek (11), het liedboek (13) en de opwekkingsbundel (13) plus Taizé (1) en de Evangelische Liedbundel (2), die anders dan in Wezep allemaal staande werden gezongen. Opvallend: de absolute topper – drie keer gezongen – is Psalm 84 uit de bundel Psalmen voor nu: Wat hou ik van uw huis. |
| Nog een vergelijking Uiterlijk verschilpunt met de eerste LV’s is de kleding. Toen droeg iedere afgevaardigde een pak, nu nog maar een enkeling. Buiten de meeste moderamenleden om dan. Vrijetijdskleding geeft de vergadering een veelkleurig aanzien. Overigens gaat het er nog steeds plechtig toe. In een tijd dat zelfs Christelijk Gereformeerde hoogleraren een voornaam blijken te hebben, is dat amicale gedoe op de LV taboe. Daar zijn alleen dominees, broeders en enkele zusters samengekomen. En dan nog dit: Ad, sorry, br. De Boer, memoreerde nog als opvallend verschilpunt met vorige LV’s dat de predikanten ver in de minderheid waren; maar 11 van de 44 afgevaardigden waren theologen. Wat hij zeker niet als positief zag. |