Paulus onder volksgenoten in Jeruzalem
2011-07-08
In Athene toonde Paulus een grote lenigheid van geest om zijn toehoorders te winnen. Hij liet merken dat hij zijn luisteraars kende en hij sprak hen toe in een taal die ze verstonden. Maar de boodschap van het evangelie blijft haaks staan op het denken van mensen. Ook op het denken van zijn eigen volksgenoten. Dat zien we in Handelingen 22, waar Paulus staat voor de leden van het Sanhedrin, net als eens zijn meester Jezus. - Jaargang 55
- nummer 14
Er is een opmerkelijke overeenkomst tussen de gang van Jezus naar Jeruzalem en die van Paulus. Beiden gaan naar Jeruzalem tegen het advies van hun volgelingen in. De leerlingen proberen Jezus tegen te houden als hij naar Jeruzalem wil en Paulus komt na een hartverscheurende afscheidstournee in Caesarea aan, waar hij door de profeet Agabus wordt gewaarschuwd dat hem in Jeruzalem gevangenschap te wachten staat. Zijn vrienden proberen hem ervan te overtuigen dat het beter is om die stad dan maar te mijden, maar Paulus gaat toch en dan geven de vrienden hun pogingen op.
Als je zo met open ogen de ondergang tegemoet gaat, wat drijft je dan? In het geval van Jezus kun je nog zeggen: ‘Het leek de ondergang, maar het was een nieuw begin.
Zonder het kruis was er geen redding geweest.’ Maar de dood van Paulus – daar had toch niemand voordeel bij?
Waarom gaat Paulus niet de andere kant op, er waren nog heidenen genoeg!
Kruisdragen?
We komen hier iets tegen van ‘kruisdragen’. In oude liederen, in oude boeken wordt nogal eens gesproken over kruisdragen. Dat hoor je tegenwoordig veel minder. Hoe komt dat?
We leven in een tijd waarin succes hoog in het vaandel staat. En als christenen leggen we meer de nadruk op de verlossing, de bevrijding, de overwinning dan op het lijden.
Bruisende opwekkingsliederen zijn meer geliefd dan lijdelijke liedjes van verlangen. Mensen die echt een kruis te dragen hebben kunnen zich daardoor wel eens buitengesloten voelen. En als we zelf misschien niet zoveel problemen hebben zouden we misschien toch meer mee kunnen leven met de vervolgde christenen. Wie weet behoren wij daar ook binnenkort ook bij. En de pijn over de kerkverlating, een spook dat niet te stoppen lijkt, is dat ook niet een kruis?
De grootste succesfiguur in het Nieuwe Testament is Paulus.
Wie heeft er zoveel gemeenten gesticht. Hij heeft het evangelie naar Europa gebracht, hij heeft het halve Nieuwe Testament volgeschreven. Uitgerekend hij heeft veel geleden, het kruis gedragen. Mishandeld, halfdood geslagen, verbannen, vals beschuldigd.
Paulus gaat zijn eigen gang naar Jeruzalem.
‘Weg met hem’
Hoewel Paulus zich in Jeruzalem voorbeeldig gedraagt en zich alweer aanpast - nu aan de Joodse gebruiken, door zich in de tempel keurig te gedragen volgens de voorschriften - loopt het toch mis. Joden uit Asia herkennen Paulus en veroorzaken een rel, waarbij Paulus bijna vermoord wordt. Paulus wordt gered door de stadscommandant, terwijl de menigte roept ‘Weg met hem!’ Waar hebben we dat vaker gehoord? De tribuun verwart Paulus met een opstandeling – onwillekeurig denk je aan Jezus en Bar-Abbas. Paulus krijgt toestemming van de commandant om het volk toe te spreken.
Eén van hen
Daar staat Paulus bovenaan de trappen van de kazerne, zoals Jezus stond voor het huis van Pilatus: Zie de mens!
Jezus spreekt door te zwijgen Paulus spreekt met woorden, in het Hebreeuws (Aramees). Daarmee krijgt hij de menigte direct stil. Hij is één van hen. Hij spreekt hen aan als ‘broeders en vaders ‘(NBG).
Een sterk staaltje als je net bijna vermoord bent. En dan legt Paulus uit dat hij wel degelijk een Jood is, geboren in Klein-Azië, maar hij heeft gestudeerd in Jeruzalem, bij Gamaliël. Hij heeft heel precies de wet gehouden en is ijverig geweest voor God. ‘Net zoals jullie.’ zegt Paulus!
Vijf minuten geleden stonden ze hem nog naar het leven.
De vroegere ijver van Paulus is uitgelopen op geweld tegen de christenen. In Damascus dacht hij zijn grote slag te slaan maar hij werd zelf geslagen, met blindheid, door een stem die hij nooit meer zou vergeten: ‘Saul, waarom vervolg je me?’ Toen is hij honderdtachtig graden gedraaid en nu is hij weer terug in Jeruzalem, waar alles begonnen was en waar hij met instemming getuige geweest was van de moord op Stefanus. Bijna was hem nu hetzelfde overkomen.
Tot het uiterste
Weer zien we dat Paulus probeert om zijn hoorders echt te bereiken. Hij spreekt niet alleen letterlijk hun taal, maar hij probeert ook te laten zie hoe alles is gekomen.
Hij spreekt over ‘de God van onze voorouders’, hij spreekt over een visioen in de tempel. Vertrouwde woorden, vertrouwde plaatsen totdat hij komt aan het einde van zijn betoog. Tenminste, het wordt het einde van zijn betoog want ze willen niet verder luisteren. Als Paulus het heeft over een goddelijke opdracht om naar de heidenen te gaan dan wordt hem het spreken verder onmogelijk genaakt.
‘Weg met die man, zo iemand heeft niet het recht om te leven.’ Een fatwa, zouden we vandaag zeggen.
Paulus is heel diplomatiek geweest. Zijn betoog is heel anders dan het vlammende betoog van Stefanus, dat hij ook gehoord heeft. Maar als het gaat om de evangelie voor de heidenen, voor u en voor mij dus, dan is de maat vol.
En verder…
Paulus de oervader van de kerk. Hij draagt zijn kruis achter Jezus aan. Een discipel staat niet boven zijn meester.
Wij zijn op weg naar het nieuwe Jeruzalem. Maar een tocht naar Jeruzalem is niet altijd een plezierreisje. Onderweg mogen en moeten we getuigen met woorden en daden. Dat lukt niet altijd en dat landt niet altijd en soms kun je daar somber van worden. Paulus heeft ook wel eens gewanhoopt. Soms leek alles tegen te zitten. Dat de kerk over de hele wereld verspreid zou worden dat had hij niet kunnen dromen.
Wat is onze droom?
Ds. Han Horsman is emeritus-predikant van de NGK Zwolle (II).