Linus
1984-03-30
Aan het slot van "Claudia en Pudens" zegden wij toe, zo mogelijk nader op de persoon van Linus in te gaan, die bij dit tweetal behoort. De stof is te boeiend om te laten liggen. Bovendien heeft het Europese (om niet te zeggen: het wereld)-christendom zoveel aan deze mensen te danken, dat we ons echt wel even de tijd mogen gunnen, er iets van op te steken.- Jaargang 28
- nummer 13
Zoals bekend was Linus, de broer van Claudia, met het gezin van koning Caraetacus (en diens vader Brän de Gezegende) in 50 nC. gevankelijk naar Rome gebracht. Nadat Caractacus gratie had gekregen, woonde zijn gezin jaren lang in het "Britse Paleis" aan de Via Ostiensis te Rome.
De beide koningen trokken later terug naar Silurië, Zuid-Wales. Maar hun kinderen Claudia en Linus bleven in Rome. Claudia huwde met Pudens, die - samen met zijn vier kinderenter dood is gebracht. Linus kreeg een heel aparte roeping, die eveneens op de marteldood is uitgelopen.
De Bijbel noemt Linus eenmaal. Zoals u weet zond Paulus in zijn laatste brief aan Timotheüs (4 : 21) een speciale groet namens Pudens, Linus en Claudia.
Dr F. W. Grosheide 1) zegt, dat Linus een christen te Rome was en volgens een later bericht aldaar bisschop is geweest. - Dr W. C. van Unnik 2) meldt: dat Linus door Irenaeus “eerste bisschop van Rome wordt genoemd"; ook dat Eusebius hem herhaaldelijk in die hoedanigheid vermeldt, zelfs een ambtsperiode van 12 jaar aangeeft; verder dat Tertullianus de volgorde verwart en tenslotte dat Linus als martelaar zou zijn gestorven.
En inderdaad schrijft de kerkhistoricus Irenaeus 3), geboren 120 nC.,: "De gezegende apostel nu, hebbende de kerk (van Rome) gesticht en gebouwd, gaven in handen van Linus het ambt van bisschop. Van deze Linus maakt Paulus melding in zijn brieven aan Timotheüs. Hij werd opgevolgd door Anacletus en Clemens", - En om nog enkele grootheden te citeren: Eusebius (geb. 265) plaatst de aanstelling van Linus op het jaar 66, Jeronimus (geb. 348) noemt 68 en dr Plumptre mikt op 65 nC.
Met dat laatste jaartal zitten we ineens bij de officiële Pauslijst van Rome's kerk, die voor Linus het bisschopsambt noteert vanaf 65 (67?) tot aan 76 nC. Met dit grote verschil: dat de pauslijst vóór Linus ook Petrus nog vermeldt, en wel als eerste bisschop, eerste paus! Op dit laatste veel omstreden punt gaan we meteen in.
Wat Linus betreft: de oudste geschriften wijzen het eerste bisschopsambt te Rome eenstemmig toe aan Linus, de broer van Claudia. Die was op dat ogenblik meer dan 15 jaar in Rome, had in die tijd ongetwijfeld al veel gedaan voor de vluchtelingenkerk en stond in hoog aanzien, zowel bij de christenen als bij de Romeinen. Clemens Romanus 4), die Linus later als bisschop van Rome opvolgde, noemt hem in zijn brieven aan Corinthe: "allerheiligste Linus, broer van Claudia".
(Hiermee is nogmaals vastgesteld, dat Linus de Britse prins, de zoon van Caractacus was.)
We moeten heel zeker zijn van onze zaak en dat geeft soms moeilijkheden, erger dan de verwarring van Tertullianus.
In een zeer oud boek, begonnen voor 150, dat de kerkgeschiedenis vanaf de eerste eeuw beschrijft 5), komt deze zinsnede voor:
"Betreffende de bisschoppen, die bij ons leven zijn aangesteld, zo maken wij u bekend dat dit zijn: van Antiochië: Euodius, door mij Petrus aangesteld; van Rome: Linus (van Claudia), als eerste aangesteld door Paulus, en (na de dood van Linus): Clemens, als tweede aangesteld door mij Petrus".
Bijna zouden we zeggen: hoera, Petrus heeft het zelf vastgelegd, dat Linus (en niet Petrus) de eerste bisschop van Rome is geweest, door Paulus aangesteld. Daarmee zou Petrus van zijn pauselijke stoel zijn gevallen.
Daarmee zou de voornaamste pretentie van Rome vervallen. Want dat de opziener van Rome "paus" (papa, kerkvader, vader van de christenheid, wereldheerser) moest worden genoemd, is een kerkelijke uitvinding van later eeuwen geweest; een machtsstructuur, die de kerk van de Romeinse staat had afgezien; maar een structuur, waartegen de Britse Kerken zich altijd hebben verzet. De Britse Kerken voegden zich het laatst, en onder dwang, onder Rome - ze braken er het eerst onder uit.
Toch kunnen we niet te vroeg juichen.
Want wanneer we dit oude boek zouden geloven dan verklaart Petrus eerst, dat de apostel Paulus br. Linus als opziener (ouderling, episkopos, engel, bisschop) over Rome aanstelde; en tot zover gaat alles goed. Maar daarop volgt, dat het Petrus was, die na de dood van Linus br. CIemens aanstelde. En dat laatste is historisch onmogelijk. Want Linus is gestorven in 76 - daarover zijn de bronnen het eens. Maar Petrus was ter dood gebracht onder keizer Nero, dat is vóór het jaar 68. Bovendien is Clemens pas in 88 benoemd; in de 12 tussenliggende jaren heeft Anadetus (nimmer tot bisschop benoemd) de leiding van Rome's kerk uitnemend waargenomen.
Dan kan de benoeming van Clemens nooit door Petrus zijn gebeurd. Ergo: de historie is achteraf uit het hoofd opgetekend, inclusief een aantal menselijke vergissingen. Niettemin zou de eerste aantekening van Petrus - dat Linus door Paulus tot eerste bisschop van Rome is aangesteld - geheel kloppen met bronnen als Irenaeus, Eusebius, Jeronimus en andere.
Verrassend daarom, dat de officiële pauslijst Petrus als eerste vermeldt.
Dit doet Winkler Prins ook. De Encycl. Brittanica echter zegt van Linus, dat "zijn naam staat boven alle bisschoppen van Rome".
Nu kunnen we even in het midden laten de vraag, of Linus de eerste of de tweede bisschop van Rome is geweest.
Laat staan of Linus zo onbescheiden zou zijn geweest, de stoel van Petrus voor zich op te eisen en een laag nummer op de officiële pauslijst te verkrijgen. Daar was zijn tijd niet naar. Zijn tijd was de eeuw van bloedige christenvervolgingen. Een vooraanstaande plaats in de vervolgde kerk betekende: een zware prijs op je hoofd mee te dragen. Linus heeft die prijs betaald met zijn bloed; als een goed herder, die zijn leven stelde voor zijn schapen.
Hij stierf als martelaar in 76, als eerste van de familie, zeker als eerste Britse prins. Zijn zuster Claudia heeft hem 19 jaar overleefd. Zijn opvolger Anacletus heeft voor hem een kapel gebouwd in de catacombe, die als "De catacombe van PriscilIa" bekend staat.
Deze ligt nu onder het vaticaan, het pauselijk paleis. Eeuwenlang heeft Rome gepretendeert, dat het lichaam van Petrus in deze kapel, de "Annacletus Memoria" , zou zijn bewaard.
Dr van Unnik zegt 7) dat "de opgravingen aldaar, die sedert 1940 lopen, schijnen te hebben bevestigd, dat Petrus daar inderdaad begraven ligt".
Maar sedertdien zijn de opgravingen doorgegaan. Ze waren dus nog niet bevredigend. En zoals u zich wellicht herinnert werden de verwachtingen rond 1970 opnieuw hoog gestuwd: de paus zou zelf bij de laatste onthullingen aanwezig zijn. Heel de wereld hield de adem in, om te horen dat het gebeente van Petrus gevonden was ... Maar toen de dag gekomen was zweeg de paus, zweeg de kerkelijke pers, over wat daar aangetroffen was. Uit piëteit? Uit ontroering? Uit diepe eerbied?
Dr H. G. M. Spence-Jones heeft een verslag gepubliceerd over wat er gebeurd is 8). Toen de laatste versperringen waren opgeruimd en de grafkapel kon worden geopend, trad men binnen... om niets van Petrus' gebeente aan te treffen. Wat men wel vond? Een aantal stenen kisten, rondom langs de wanden opgesteld, zonder enige inscriptie. In het midden een stenen kist, de enige die een inscriptie droeg. En de inscriptie luidde: Linus.
We mogen veel eerbied hebben voor Petrus, die zijn Heiland met de marteldood heeft verheerlijkt. 6). Maar dat Petrus ooit bisschop van Rome zou zijn geweest, lijkt een Roomse uitvinding.
De Bijbel leert ons trouwens, dat het de apostelen waren, die bisschoppen aanstelden; die hen ook instrueerden, hoe en wat ze moesten doen. Terecht schrijft Gladys Taylor 8): dat een apostel tot bisschop zou worden aangesteld is even ondenkbaar als wanneer vandaag een aartsbisschop tot bisschop zou worden benoemd. De apostelen hadden hun ambt uit handen van onze Heer zelf ontvangen die konden niet door mensen op lagere posten worden gesteld.
Het woord van onze Heiland in Matth. 16 : 18 "dat Ik op deze petra Mijn gemeente zal houwen en de poorten van het dodenrijk zullen haar niet kunnen overweldigen", is door Rome's kerk op den duur verstaan als: "op deze Petrus zal Ik", enz.
Voor petra (steen, uitspraak, credo) werd de persoon van Petrus geschoven.
En om het gezag van Rome's kerk ten eeuwigen dage te prolongeren, moest Petrus in de rij van Roomse bisschoppen voorop worden gesteld: als kerkvader nummer een.
Lang voor de middeleeuwen kon men dat de goegemeente wijsmaken. Vandaag is dat moeilijker. Blijft over Linus, een der eerste bekeerlingen ui! de heidenen. Als krijgsgevangene gegijzeld en gegratieerd.
Vrijwillig in Rome gebleven tussen de vervolgde broeders. Is hun tot een hand en voet geworden, later tot een hoofd gegeven. Kreeg de erekroon van het martelaarschap, stierf als een herder voor Zijn kudde. En heeft hen allen bemoedigd door zijn gelovig voorbeeld; kennende zijn stem zijn de schapen van Rome hem gevolgd in de dood; hebbende hun klederen rein en onbesmet bewaard en zijn ingegaan in de vreugde van hun en onze Heer.
Wiens naam zij geprezen.
1) Bijb. Enc. 1950 - 2) Chr. Enc. Il,1960 onder Linus - 3) Adv. Haer. III 3, 3 4) Clemens wordt volgens Irenaeus ook door Paulus genoemd, zie Filipp. 4: 3 5) the Apostolican Constitutions, vertaald in 1633 door dr Franz Junius, hoogleraar te Heidelberg en Leiden, Bk 1, eh. 46 - 6) Joh. 21: 10 - 7) Kok's Chr. Ene. Il onder Petrus - 8) Gladys Taylor "The early church", p. 45 - 9) idem p. 42.