Paulus onder volksgenoten in Jeruzalem
2011-07-29
In Athene toonde Paulus een grote lenigheid van geest om zijn toehoorders te winnen. Hij liet merken dat hij zijn luisteraars kende en hij sprak hen toe in een taal die ze verstonden. Maar de boodschap van het evangelie blijft haaks staan op het denken van mensen. Ook op het denken van zijn eigen volksgenoten. Dat zien we in Handelingen 22, waar Paulus staat voor de leden van het Sanhedrin, net als eens zijn meester Jezus. - Jaargang 55
- nummer 15
Lang is Paulus niet op vrije voeten als hij in Jeruzalem is aangekomen. Na de rel op het tempelplein is hij eerst te gast in de gevangenis van de stadscommandant, maar zelfs daar is hij niet veilig, want er wordt een moordaanslag op hem beraamd.
Veilig?
Dat was na een tumultueuze vergadering van het Sanhedrin.
Die herrie ontstond vooral door een opmerking van Paulus, die de leden van het Sanhedrin tegen elkaar opzette.
Paulus had namelijk gezegd dat hij terecht stond vanwege zijn geloof in de opstanding van de doden.
Daar is weer zoiets! Het lijkt toch erg op een list: Zeggen dat je Farizeeër bent om zo de Sadduceeën op stang te jagen. Maar de aandacht is voorlopig van hem afgeleid.
Maar niet voor lang. En de ruzie in het Sanhedrin zal wel weer gauw worden bijgelegd. Toen ze Jezus wilden veroordelen, hadden ze de strijdbijl ook even begraven.
De moordaanslag mislukt doordat een neefje van Paulus er lucht van krijgt. Paulus wordt voor alle zekerheid afgevoerd naar Caesarea, waar het veiliger is. Daar woonde de stadhouder, de procurator, Felix, een verre opvolger van Pontius Pilatus. Het Sanhedrin ziet niet af van verdere actie, maar stuurt een delegatie naar Caesarea, met de hogepriester aan het hoofd en samen met een Romeinse advocaat Tertullus. Het is niet genoeg dat Paulus uit Jeruzalem is verjaagd, hij moet dood.
Tertullus begint zijn betoog met de stroopkwast. Hij roemt Felix vanwege de rust en de vrede die er gekomen zijn tijdens zijn bewind. Maar nu is er nog een kleinigheidje: die man hier, die Paulus, die de lieve vrede bedreigt door zijn optreden. Als hij even stevig aan de tand gevoeld wordt zal dat allemaal wel blijken en dan kan hij veroordeeld worden. De hogepriester knikt ijverig. Wie was ook weer die andere hogepriester die instemde met valse beschuldigingen?
Van de Weg
Paulus kan ook zijn woordje doen en hij begint met zijn blijdschap te uiten dat hij tegenover een professionele rechter staat. Die kon de hogepriester in z’n zak steken.
Paulus legt heel kalm uit dat hij maar een paar dagen in Jeruzalem geweest is en dat hij gekomen is om te bidden en dat hij nergens de orde heeft verstoord of het woord gevoerd. Maar één ding wil hij toegeven: hij is een volgeling van Jezus. Die naam noemt hij niet, hij zegt: ‘Ik ben een volgeling van de Weg.’ Felix weet wat dat betekent, blijkt later.
We zien hier weer dat Paulus de confrontatie niet onnodig zoekt. Hij noemt de naam van Jezus niet direct, dat zou misschien weer een ontploffing veroorzaakt hebben, maar tegelijkertijd legt hij uit dat hij zich met hart en ziel verbonden weet aan de God van de voorouders. Hij gelooft in de Wet en de Profeten. In Jezus geloven is niet afscheid nemen van God, integendeel: Jezus heeft laten zien wie God is. Hij was een levend boek, een sprekend voorbeeld en voor hem is Paulus gezwicht.
Onschuldig vast
Hij hoeft zich nergens voor te schamen. Hij kwam nota bene om geld te brengen voor zijn geloofsgenoten: de opbrengst van de collecte, in vele gemeenten bij elkaar gebracht.
De beschuldigingen zijn niet hard te maken, Paulus is geen oproerkraaier. Daar hadden ze Jezus ook van beschuldigd: ‘Hij noemt zichzelf koning!’ Maar Paulus komt niet vrij, ondanks zijn onschuld. Ook Pilatus had gezegd: Ik vind geen schuld in hem. Felix kiest de weg van de minste weerstand: Paulus krijgt een licht arrest en hopelijk houdt het Sanhedrin zich koest.
Komend oordeel?
Felix komt nog eens privé langs bij Paulus om te praten over Jezus. Hij neemt zijn vrouw mee: Drusilla. Zij was uit het geslacht van Herodes, een dochter van Agrippa I.
Haar oudoom Herodes Antipas was ook nieuwsgierig geweest naar Jezus. Hij had Jezus tijdens het proces in Jeruzalem ondervraagd, maar werd niet overtuigd (Lucas 23:8-12). Paulus spreekt vrijmoedig over zijn Heer, maar als hij gaat spreken over gerechtigheid, zelfbeheersing en over het komende oordeel, dan wordt het Felix te machtig.
Felix had een hele slechte reputatie – er liep zelfs een onderzoek tegen hem in Rome. Hij was zo corrupt dat zelfs Romeinse geschiedschrijvers er schande van spraken.
En Felix had goed onthouden dat Paulus geld uit Europa had meegenomen – er viel wat te halen! Daarbij was Drusilla zijn derde vrouw, die hij ook nog eens van een ander had afgepakt. Waar zal deze Felix wel niet aan gedacht hebben toen Paulus het had over een komend oordeel?
Impasse
Zo verzandt ook het contact met Felix, waarschijnlijk omdat Felix de kool en de geit wil sparen. Paulus staat intussen op non-actief. Hoewel, hij kan vrienden ontvangen, hij kan brieven schrijven. Er zijn wellicht veel meer brieven door Paulus geschreven dan die wij nu hebben.
Wellicht zo nu en dan een gesprek met Felix, die wel weet heeft van de ‘Weg’ maar die niet wil betreden.
Een prediker zonder kansel. Was dat wat hij verwacht had toen hij dapper naar het oosten voer, ondanks alle sombere voorgevoelens en profetieën? Zo te zien heeft hij tot nu toe weinig succes. Het lukt hem niet mensen te overtuigen en de tegenstanders worden alleen maar bozer. Iemand niet kunnen overtuigen – ook de grote apostel Paulus heeft er ervaring mee.
Ds. Han Horsman is emeritus-predikant van de NGK Zwolle (II) > Ds. Han Horsman is emeritus-predikant van de NGK Zwolle (II).