Evangelie & Moslims wijst kerken op verantwoordelijkheid
2011-09-02
Toen de Stichting Evangelie & Moslims in 1978 opgericht werd door een aantal kerken, was het aantal moslims in Nederland heel klein. De kerken waren echter vooruitziend en dachten: hier ligt een verantwoordelijkheid. Hoe is dat ruim dertig jaar later? Er gebeurt veel moois, vindt Willem van der Deijl van de stichting, maar veel meer kerken zouden hun verantwoordelijkheid moeten nemen.- Jaargang 55
- nummer 17
Nadat hij zeseneenhalf jaar op een christelijke school in Libanon had gewerkt, kwam Willem van der Deijl (lid NGK Ermelo) zeven jaar geleden in dienst bij de Stichting Evangelie & Moslims (E&M). Parttime, zoals de meesten van het zevenkoppige team in Amersfoort. Van der Deijl ging zich in het bijzonder op jongeren richten. Zo is hij via E&M actief bij studentenorganisatie IFES, om de contacten tussen moslim- en christenstudenten te bevorderen.
Het feit dat Van der Deijl zijn gehele 'portefeuille' met werk onder de nieuwe generatie moslims kan vullen, zegt wel wat over de veranderingen die sinds de oprichting van de stichting in 1978 plaats hebben gevonden.
Destijds bestond de doelgroep voornamelijk uit een groep gastarbeiders, nu gaat het om bijna een miljoen medelanders.
'In die beginjaren was het werk vaak een kwestie van een pannetje soep', zegt Van der Deijl. 'Tegenwoordig zijn de uitdagingen wel veranderd. De hele thematiek is actueler, complexer en meer gepolariseerd.
Ook binnen de kerken.'
Een taak
De grondgedachte van E&M is in al die jaren niettemin onveranderd gebleven.
De stichting is er voor ‘getuigenis en dienst onder moslims in Nederland’. Van der Deijl: 'Het gaat ons om de vraag: wat betekent het evangelie voor moslims? Dat gaat verder dan evangelisatie. Onze naam is niet voor niets Evangelie en Moslims.
Het evangelie roept ons bijvoorbeeld ook op onze naaste eenvoudig lief te hebben. Vroeger ging dat met dat pannetje soep, tegenwoordig kun je denken aan je uitspreken tegen stereotypen of met moslims samenwerken aan een vreedzame samenleving.' De spits van het werk is wel missionair.
Daarbij gaan de teamleden niet zelf de straat op – dat zou gezien de kleine omvang van het team weinig effectief zijn. De stichting richt zich op toerusting van kerken. In principe alle kerken, hoewel E&M een speciale band heeft met de Christelijk Gereformeerde Kerken, de Nederlands Gereformeerde Kerken en de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt), die samen met de Gereformeerde Zendingsbond en de vereniging IZB in de stichting participeren. 'In de beginjaren was er nog veel voorlichting nodig, omdat er veel onwetendheid was rondom de islam. Tegenwoordig is dat niet meer zo. Daarom richten we ons vooral op toerusting. Hoe bouw je relaties op met moslims en hoe kun je daarin getuigend zijn?' De nadruk op toerusting heeft verder ook een principiële reden, zegt Van der Deijl. 'Wij geloven dat dit de verantwoordelijkheid is van de plaatselijke kerk. De gemeente van Christus heeft een taak voor haar omgeving.
Natuurlijk wonen daar niet alléén moslims, maar ze wonen er óók. Wij verkondigen niet dat alle kerkmensen zich hiermee bezig moeten houden, maar wij geloven wel dat er in alle steden met grotere groepen moslims een verantwoordelijkheid ligt voor de kerk. En dan heb ik het echt niet alleen over de grote steden, want moslims wonen
door het hele land.'
Eigen zaakjes
Heeft de kerk zich de afgelopen decennia goed van die taak gekweten? Ja en nee. 'Het aantal contacten tussen moslims en christenen is toegenomen', zegt Van der Deijl. 'Ik vind het altijd bijzonder om bijvoorbeeld bij cursussen te merken hoeveel mensen op allerlei manieren bij dit onderwerp betrokken zijn, er aandacht aan geven en moeite doen om een goed getuige te zijn. Ook is het geweldig dat we als stichting mogen rekenen op veel steun. Tegelijk is er meer mogelijk.
Hoe vaak wordt hier bijvoorbeeld over gepreekt? En hoe gastvrij zijn we als kerken? Ben je erop voorbereid dat een moslim zomaar een keer binnen kan komen lopen? Dat is helemaal niet zo ondenkbaar. En als kerkelijke jongeren zich gaan interesseren voor de islam, hebben we dan antwoorden? Waarom Jezus en niet Mohammed? En hoeveel plaatsen zijn er niet waar een kerk en een moskee vlak bij elkaar in de buurt staan, maar waar er onderling geen contact is?
Daar liggen gouden kansen.' Van der Deijl denkt dat meer kerken hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Zeker binnen de NGK, want van de verschillende genootschappen die E&M ondersteunen, gebeurt er binnen de NGK het minst. 'Maar het geldt natuurlijk breder dan de NGK.
Wij zijn als christenen vaak bezig met onze eigen zaakjes en hebben daardoor veronachtzaamd dat er de afgelopen veertig jaar bijna een miljoen moslims in de buurt zijn komen wonen. We lopen in zekere zin achter de feiten aan.' Volgens Van der Deijl moeten veel kerken de groep moslims om hen heen nog in beeld krijgen en zich bezinnen op de manier waarop ze daar aandacht aan kunnen geven. 'Dat vraagt echter om een inspanning, want het is niet alleen een geloofsinhoudelijke zaak, maar ook een sociale en een culturele. Misschien is dat in onze kerken extra lastig, aangezien we vooral uit blanke middenklasse bestaan.
Daarbij is het geen instant onderwerp, maar iets wat een kerk blijvend bezig zal houden. De vraag is dan ook: willen
we zo'n inspanning leveren, willen we hier een bewuste keus voor maken?'
Vrouwenochtend
E&M kan kerken op vele wijzen toerusten om werk te maken van het contact met moslims in de wijk of stad.
De stichting geeft een cursus getiteld 'Kruis en hidjra' waarin op zeven avonden informatie over de islam wordt gegeven en vooral ingegaan wordt op hele praktische vragen over het delen van het evangelie met moslims.
De cursus wordt vaak interkerkelijk georganiseerd en bevat altijd een bezoek aan een moskee. 'Zulke cursussen zouden we graag meer geven in de NGK', zegt Van der Deijl. 'Momenteel gebeurt dat nog niet veel.' In Amersfoort heeft de stichting meerdere malen dergelijke cursussen gegeven en konden cursisten ook een kijkje nemen bij bestaande initiatieven als een inloopcentrum, een vrouwenochtend, deur-aan-deurevangelisatie of asielzoekerswerk. Zo zagen ze concreet hoe je in contact kunt komen met moslims.
Behalve de cursus kan E&M gevraagd worden een eindje op te lopen met een evangelisatiecommissie of een kerkenraad die hiermee aan de slag wil gaan.
Ook begeleidt de stichting missionaire activiteiten als dialooggroepen, kinderclubs, jongerenwerk, vluchtelingenwerk en vrouwenclubs. Verder organiseert E&M themadiensten en beschikt het over een grote hoeveelheid materiaal rond dit thema. Brochures met een scala aan informatie over de islam, maar ook werkmaterialen voor kerken en bijbels en christelijke lectuur in diverse andere talen.
Voor moslims die christen zijn geworden, staat de stichting ook klaar. Juist voor hen. 'Dat zijn mensen die soms hun hele familie kwijtraken vanwege hun bekering', zegt Van der Deijl.
'Voor hen is de kerk hun nieuwe familie.' Bij pastoraat kan verder ook gedacht worden aan bijvoorbeeld ouders met kinderen die moslim zijn geworden of een grote interesse in de islam hebben.
'Zulke ouders zijn vaak op zoek naar steun en ook voorlichting. Hoe moeten ze hiermee omgaan?'
Bruggenbouwers
Van der Deijl benadrukt dat er in dit werk vermeden moet worden te denken in activiteiten. 'Denk in relaties. Je moet zoeken naar aanknopingspunten voor relaties en die relaties vervolgens laten groeien. Het begint met een goede buur zijn, goed met elkaar samenleven.' Uiteraard is het niet eenvoudig zulke aanknopingspunten te vinden, maar het valt Van der Deijl bij cursussen en themadiensten dikwijls op dat er toch heel veel gemeenteleden zijn die ergens in hun omgeving moslims ontmoeten.
In de buurt, op de universiteit, op het werk. 'Als kerk zouden we die contacten moeten stimuleren en toerusten.' Wat ook heel goed werkt, zijn zogenoemde 'bruggenbouwers'. Bijna elke gemeente telt wel één of meerdere mensen die hart hebben voor dit specifieke terrein van het gemeentewerk.
Sommigen van hen zetten zich er zo enthousiast voor in, dat het een enorme uitstraling heeft op de kerken om hen heen. Zo ontstond er in Barneveld een werkgroep vanuit de inspanningen van één iemand, die zich al 25 jaar inzette voor taalhulp aan moslims en contacten met een moskee.
De werkgroep organiseert inmiddels onder meer een meidenclub, een vrouwenochtend, een wekelijks bezoek aan de moskee en een voetbalactiviteit voor jongens.
Hartsgesteldheid
Van der Deijl erkent dat het niet eenvoudig is om, als je eenmaal contact hebt met moslims, over het evangelie te spreken. 'Het is een verhaal apart.
Je hebt een soort gemeenschappelijkheid die je met niet-gelovigen niet hebt, maar er zijn ook veel barrières.
De islam kan gezien worden als een reactie op het christelijke geloof en spreekt zich expliciet uit over Jezus, christenen en de Bijbel. Dus in gesprek met moslims zal je tegen dingen aanlopen als de drie-eenheid, de goddelijkheid van Jezus en de betrouwbaarheid van de Bijbel, of je het nu wil of niet.' Daar komt nog bij dat er tussen de verschillende generaties een wereld van verschil zit. 'Jongeren zijn bijvoorbeeld zowel thuis in de taal, cultuur en godsdienst van hun ouders als in de Nederlandse cultuur en taal. En door die Nederlandse cultuur zijn ze ook beïnvloed. Ze gaan mee in de postmoderne belevingscultuur. Aan de ene kant zijn ze dus makkelijker te bereiken, maar aan de andere kant betekent dat niet dat ze geïnteresseerd zijn in Jezus. Het is niet eenvoudiger, ze hebben alleen hun eigen uitdagingen.' Al deze mogelijke drempels en moeilijkheden moet je echter in het juiste perspectief zetten, denkt Van der Deijl. 'Je hoeft als christen echt niet alles van de islam te weten. Want dan ontmoet je een moslim en blijkt die toch weer anders te zijn. Het is uiteindelijk een kwestie van je hartsgesteldheid, van bewogenheid. Wil je ontferming tonen? En misschien nog wel belangrijker: weet je wat je zelf gelooft?'
Jordi Kooiman is redacteur van Opbouw, journalist en lid van de NGK Amersfoort.
| Meer informatie Stichting Evangelie & Moslims geeft op zijn website (www.evangelie-moslims.nl) een uitgebreid overzicht van zijn diensten. Er is een webwinkel met tal van boeken, brochures, cd's en ander materiaal en er is veel informatie te vinden over jeugdwerk, catechese, onderwijs, gemeenteavonden, themadiensten, de cursus 'Kruis en hidjra', andere cursussen en de jaarlijkse Zomerschool die E&M in juni organiseert voor geïnteresseerde christenen. De stichting maakt ook ieder kwartaal een Info-bulletin (gratis abonnement) met artikelen over zijn werk. |