Theologie als tweede studie onder druk
2011-09-02
Langstudeerders en mensen die een tweede studie willen volgen moeten het ontgelden in de onderwijsplannen van het kabinet.- Jaargang 55
- nummer 17
Voor theologiestudenten kunnen die maatregelen wel eens lelijk uitpakken. De Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding maakt zich in elk geval zorgen. 'Theologie is vaak een studie van de “tweede, bewuste keus”, daar zou het kabinet rekening mee moeten houden.'
Nog niet alles is in kannen en kruiken, maar zoals het er nu naar uitziet, moeten studenten in de toekomst hun studie in één keer raak kiezen en mogen ze niet langer dan twee jaar uitlopen. Want anders staat staatssecretaris Zijlstra van Onderwijs op de stoep om je een torenhoge rekening te overhandigen.
Over zowel je bachelor als je master mag je één jaar langer doen, daarna betaal je jaarlijks 3000 euro 'boete' bovenop je collegegeld. En wil je na een afgeronde studie later nog een studie volgen, dan betaal je het instellingscollegegeld. Dat is per hogeschool en universiteit verschillend, maar in elk geval fors hoger dan het reguliere collegegeld (zo'n 1700 euro).
De instellingscollegegelden variëren van een paar duizend euro tot soms wel 19.000 euro voor technische en medische studies. Voor theologie vallen de collegegelden in verhouding mee.
Het kabinet hoopt de bezuinigingen vanaf het studiejaar 2012-2013 in gang te laten treden, dus momenteel zijn de maatregelen nog niet afgehamerd.
Reden genoeg voor theologische universiteiten om zich in het lobbygelid in Den Haag te voegen, want de plannen kunnen hen hard raken.
Momenteel studeren er zo'n twintig studenten aan de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding (NGP).
Daarvan heeft maar liefst 75 procent eerst één of twee jaar een andere studie gedaan of al een andere studie afgerond.
Het is nog niet duidelijk of zij allemaal met de maatregelen te maken krijgen, maar het geeft wel aan hoeveel studenten pas later het theologische pad inslaan.
En de NGP is daar niet uniek in. Ook een theologische universiteit als die in Apeldoorn herbergt vele studenten met een 'te lang' studieverleden.
Naar schatting 25 procent.
Afschrikken
'We maken ons zorgen dat het kabinet een studieswitch ontmoedigt, terwijl juist de studie theologie vaak een tweede studie is, die bovendien doorgaans meer tijd kost', zegt Peter van Veen, opleidingscoördinator van de NGP.
'Theologie is vaak een studie van de “tweede, bewuste keus”.
Daar zou het kabinet rekening mee moeten houden. Het zou mooi zijn als er een regeling kwam voor een switch naar dit soort levensbeschouwelijke studies.' NGP-docent Jaap Dekker is echter niet heel optimistisch over de inspanningen om de scherpe randen van het kabinetsbeleid te schaven. 'We hebben weinig in te brengen bij de overheid, denk ik. We zullen dus vooral geconfronteerd worden met deze maatregelen.
Het is dan aan ons om voor goede informatievoorziening naar de studenten te zorgen, zodat ze weten wat het kost als ze te laat switchen.' 'Ik ben geen politicus, maar ik vind dit een aderlating voor het onderwijs', vervolgt Dekker.
'Het is zo belangrijk dat mensen met een goede opleiding de arbeidsmarkt opgaan, maar daar wordt nu een extra drempel voor opgeworpen. En die verhalen over de luie student, die kloppen al niet meer.
Er zijn al zoveel maatregelen genomen, studenten pakken inmiddels wel door.' De docent verwacht dat meer studenten schulden zullen maken en dat de kerken vaker moeten bijspringen. Bovendien houden de nare consequenties niet op bij het financiële verhaal. 'De hogere kosten zouden kunnen afschrikken.
Misschien verhoogt het de drempel om deze studie te volgen. En dan is het ook de vraag: zal dit het predikantentekort in onze kerken verder vergroten? Ik denk dat de besturen van de NGP en de Commissie
Steunbehoevende Studenten Theologie op dit punt zeker de vinger aan de pols moeten houden.'
Potje
Die Commissie Steunbehoevende Studenten Theologie (CSST) stond tijdens de afgelopen Landelijke Vergadering nog op het punt opgeheven te worden. Het fonds is er om studenten financieel te ondersteunen als ze zelf de middelen niet hebben om een studie voor predikant, evangelist, zendeling of pastoraal werker te volgen.
Er werd nog maar zo spaarzaam van het fonds gebruikgemaakt, dat de commissieleden voorstelden de zaak op te doeken.
Ds. Henk Zuidhof (NGK Urk) en Simon Kadijk (NGK Sliedrecht) kwamen daar als LV-afgevaardigden tegen in het verzet. 'Het zomaar opheffen van het fonds en kwijtschelden van de openstaande schulden kon echt niet, dat was te willekeurig', zegt Kadijk, inmiddels de nieuwe CSST-voorzitter.
'Bovendien kan het aantal aanvragen in de toekomst zomaar veranderen.' Aangezien de maatregelen van het kabinet nog niet rond zijn, heeft de commissie nog niet met concrete aanvragen te maken gehad. 'En hoe snel het zal gaan, weet ik niet', zegt Kadijk.
'Maar mijn gevoel zegt dat we vooral aanvragen zullen krijgen van mensen van een jaar of dertig, die al afgestudeerd zijn, een job hebben en dan theologie willen studeren.
Want jongeren zullen door de maatregelen denk ik bewuster kiezen en op tijd 'voorgesorteerd' worden. Vroeger wist je: ik kan sociologie gaan doen en als het niks is, kan ik altijd nog overstappen naar theologie. Nu moet je gelijk goed kiezen.' Kadijk denkt dat het tegenwoordig ook vaker voorkomt dat mensen op latere leeftijd theologie gaan studeren. 'Meer dan 25 jaar geleden. Ik heb vroeger zelf theologie gestudeerd, maar in mijn tijd waren er slechts een paar “ouderen”.
De gemiddelde leeftijd ligt tegenwoordig denk ik hoger. En dat is ook niet gek. Van een predikant wordt geestelijke volwassenheid gevraagd. Ik was zelf op mijn 23ste klaar. Als ik nu terugkijk, denk ik: ik was toen nog veel te jong.' Hoeveel aanvragen de commissie in de toekomst zal krijgen, is moeilijk te zeggen. Kadijk is er in elk geval gerust op dat de CSST de eventuele toename financieel aankan. 'We hebben een ruime reserve en hebben momenteel geen plannen om het potje uit te breiden', zegt hij. 'Het is ook niet zo dat we zeggen: hier is een pot met geld, wie wil, graait er maar in.
Het is geen alternatief voor de rijkssubsidie of zo. Het gaat om steun, om een lening die financiële belemmeringen weg kan halen. Iedere aanvraag wordt uitgebreid bekeken en we zoeken heel breed naar mogelijkheden om studenten verder te helpen.' Aan de andere kant vindt Kadijk dat het geen probleem zou moeten zijn om de CSST-kas eventueel vanuit de NGK-gemeenten aan te vullen, bijvoorbeeld om de vastgelegde maximum steun per maand te verhogen. 'We hebben toch belang bij goede predikanten, zendingswerkers, etc? Ons uitgangspunt is dat de financiën geen obstakel moeten vormen voor mensen die zich geroepen voelen.'
Bestuursvoorzitter Wim Hanekamp van de TU Apeldoorn verwacht dat ook het fonds van de CGK voor steunbehoevende studenten vaker aangesproken zal worden. 'Ons instellingscollegegeld is 4500 euro. Dat is vergeleken met andere studies niet heel hoog. Maar als je al gesetteld bent, een gezin en huis hebt en aan een tweede studie begint, gaat het flink in de papieren lopen. Daar maak ik me wel zorgen over. In onze kerken kampen we met een tekort aan predikanten, net als in de NGK denk ik. We moeten ons dus afvragen: wat is het waard om iemand te steunen?
Het zou jammer zijn als studenten vanwege de kosten moeten afhaken.'
| De rekening gepresenteerd krijgen... Jaco Weij begint in september aan zijn tweede jaar theologie aan de Theologische Universiteit Kampen en de NGP. Voor hij in de theologische boeken dook, studeerde hij voor leraar geschiedenis en stond twee jaar voor de klas. Door de bezuinigingen van het kabinet moet hij in de toekomst waarschijnlijk het instellingscollegegeld gaan betalen, in plaats van het reguliere collegegeld. Oftewel: 4000-4500 euro in plaats van 1700 euro. 'Toen ik erover dacht weer fulltime te gaan studeren, ben ik samen met mijn vrouw aan het rekenen gegaan', vertelt hij. 'We rekenden op een collegegeld van 1700 euro. Nu zou dat opeens meer dan het dubbele worden. Daar kan ik me soms wel druk over maken.' De TU in Kampen organiseerde een voorlichtingsavond over de maatregelen, waar bleek dat nog niet alles duidelijk is. 'Zolang er nog gelobbyd wordt, is weinig zeker', zegt Weij. 'Alle universiteiten zouden eigenlijk de handen ineen moeten slaan, zodat er misschien een regeling of een extra subsidie kan komen. Want dit is een bijzondere studie.' Of Weij aanspraak kan maken op het fonds van de CSST, weet hij niet. 'Die pot is ook niet oneindig, dus als tien mensen opeens een aanvraag doen... Vanuit Kampen weet ik ook dat de overheid verkapte subsidie niet toestaat. Het wordt bijvoorbeeld niet getolereerd dat de vrijgemaakte kerken het collegegeld van studenten door middel van collectes aanvullen tot het instellingscollegegeld.' Ondanks de twijfels over de toekomst, maakt Weij zich niet al te veel zorgen. 'Ik heb niet voor niets mijn baan opgezegd. God roept me hierheen, dat geloof ik. En ik geloof dat God zal zorgen dat die extra 2500 euro ook wel op tafel komt. Het is voor mij geen reden om af te haken.' |