Gerechtigheid zal wederkeren
1985-04-26
Des daags scheen zonlicht in de cel, - Jaargang 29
- nummer 17
twee decimeter op de muur,
dan stond, te middag voor één tel
een zin gekrast in laaiend vuur.
Wie had de woorden ingekerfd?
Merkteken van ons diepst begeren.
Eén heeft ze met zijn bloed geverfd:
"GERECHTIGHEID
ZAL
WEDERKEREN"
Een hand, die weinighad geschreven,
de letters kinderlijk en krom,
hij schreef het beter met zijn leven,
de laatste maal voor 't peloton.
Een ieder die hier met ons is,
die heeft het met zichzelf bewezen,
dat wat daar staat de waarheid is.
't ls bloed! En wat zó is geschreven,
kan nimmer worden uitgewist!
En elke cel in Nederland
draagt deze woorden op zijn wanden
en wát de vijand nederbrandt,
dit heimwee legt geen mens aan banden,
God Zelf heeft het erin geplant,
in 't vrije volk der Nederlanden!
Dit is een fragment uit "Celdroom", geschreven in het oorlogsjaar 1943 door R.M. van Randwijk; Als schrijver was hij al voor de oorlog bekend, vooral door zijn roman "Burgers in nood", verschenen 10 1936 en nog steeds een aanbevelenswaardig boek dat op herkenbare manier het leven in crisistijd beschrijft. Zijn tweede roman "Een zoon begraaft zijn vader" is niet zo bekend het boek is wat moeilijker, maar beslist niet minder.
Ná de oorlog, in 1967, verscheen postuum "In de schaduw van gisteren", een kroniek van het Verzet in de jaren 1940-1945; héél lezenswaard en daarom aan te bevelen, vooral voor jongeren die weinig van die tijd weten. Laat ik ook daaruit iets citeren: "Nog op 19 april 1940, minder dan een maand vóór de 'Duitsers pns land binnenvielen, hield de toenmalige minister-president, jonkheer mr. D.T. de Geer, een radiorede waarin hij zei: "De roeping van ons volk is er thans één van dienen de neutraliteit. Wij staan buiten het conflict.”
Dat zei een Nederlandse minister-president toen Oostenrijk was gestolen, Tsjecho-Slowakije overrompeld, Polen onder de voet gelopen, Denemarken en Noorwegen bezet. "Wij staan buiten het conflict", zei hij, een goed christelijk-historisch man toen een nieuw heidendom storm liep tegen alle historische en christelijke waarden die Europa kende, toen de concentratiekampen af vol waren, de Joden als schadelijk wild werden gejaagd en de Hitlerjongens duidelijk blijk gaven van hun vaste wil deze orde aan gans Europa op te leggen."
U voelt, naar ik hoop, de ingehouden verontwaardiging. Neutraliteit in een dergelijke situatie!
Dezelfde minister-president! zocht enkele maanden later vanuit Londen contact met de vijand, waarna Gerbrandy een kleine paleisrevolutie ontketende en De Geer werd afgezet.
In februari 1941 keerde De Geer via Portugal .naar Nederland terug, nadat hij de Duitsers had beloofd zich "van politieke bemoeienissen te zullen onthouden". Wat een man! Je vraagt je af hoe zo iemand ooit minister-president heeft kunnen worden. Net als ik me nu afvraag hoe iemand die als minister bij de RSV-affaire heeft geblunderd en het parlement heeft bedrogen, nog steeds rustig op zijn stoel kan blijven zitten. Dat had Van Randwijk nog eens mee moeten maken!
Zijn "Celdroom" eindigt als volgt:
Nog is het nacht, en in mijn cel,
tussen de vier bakstenen muren,
twee stappen breed, vijf stappen lang,
wacht ik de dag, iel ik de uren;
links van mij stinkt de kiebelton,
het raam is zwart, mijn makkers slapen.
,,O God, de droom die hier begon;
Gij hebt de macht het waar te maken...!
De wereld wankelt voor Uw ogen,
Uw schepselen in bloed en slijk;
vergeef ons het vermetel pogen
rakelings langs Uw koninkrijk
een schone dwaze droom te spinnen,
dit trots en overmoedig lied..."
- Vrijheid, gerechtigheid, O eindeloos beminnen,
nog niet...nog niet...nog niet...
De krant, de radio, de televisie: we lezen, we horen, we zien nog steeds hoe de gerechtigheid niet is weergekeerd. Het werk van Amnesty International is onmisbaar geworden, nog steeds kennen miljoenen mensen geen vrijheid, nog steeds klinkt de schreeuw om recht: vanuit de kampen in Siberië tot in de zwarte woonwijken van Zuid-Afrika. En zélfs zijn er nog steeds mensen die menen in deze wereld vol ónrecht "neutraal" te kunnen zijn.
Vrijheid, gerechtigheid...
nog niet...nog niet...nog niet ...