Vrijmoedig bidden onder de mensen
2011-09-16
De derde dinsdag van september is de dag van de troonrede. In veel kerken zal op de zondag ervoor of erna de voorbede voor de overheid niet ontbreken. Sterker nog: er zijn in deze septemberweken op tal van plaatsen gebedsinitiatieven, zoals Prinsjesdagontbijt en Kroonbede. Wim Althuis, werkzaam bij de Evangelische Alliantie (EA) schrijft over de betekenis van het gebed in het publieke domein. En dat in tijden van secularisatie. - Jaargang 55
- nummer 18
Afgelopen dinsdag 13 september kwamen christenen uit allerlei denominaties bijeen om samen met Haagse politici uit diverse bestuurlijke gremia te bidden voor de start van het nieuwe parlementaire seizoen. De jaarlijkse Kroonbede-viering heeft zich een plekje in Den Haag verworven. Thema dit jaar is ‘Investeren in gebed!’ Wat voor inzichten en perspectieven heeft tien jaar bidden met/voor politici opgeleverd? En waarom moet in bezuinigingstijd juist hier in geïnvesteerd worden?
Gebed ervaren we al snel als iets voor de binnenkamer of voor de kring van de gemeente. Als Nederlanders zijn we niet meer zo gewend aan gebed in het publieke domein. Al tientallen jaren geleden was de bede aan het eind van de troonrede punt van discussie, waarbij de vurige pijlen vooral kwamen uit liberale hoek. Maar ook in 2011 zijn er christenen die zich ongemakkelijk voelen als de naam van God gebruikt wordt in een seculier pamflet, waarin ook nog eens zware bezuinigingen wereldkundig worden gemaakt. Is een gebed dat zo dicht aanligt tegen de troonrede geen anachronisme, dat herinnert aan theocratische idealen uit voorbije eeuwen?
Andere lijn
Daar valt best wat voor te zeggen.
Ons land seculariseert in ijltempo en christelijke politiek leek bij de laatste verkiezing een stuk minder vanzelfsprekend ook voor volbloed christenen.
Die trend gaat nog steeds onverminderd door. Denk verder aan het terugdringen van de ons zo vertrouwde christelijke cultuurvormen naar kerk en huiskamer. Of neem de aarzeling van sommige gelovigen bij de troonbede of het afleggen van de eed met een beroep op het derde gebod - ‘Gij zult de naam des Heren niet ijdel gebruiken’.
Toch zien we ook een andere lijn. Een groeiende groep evangelische en reformatorische christenen ontdekken het gebed als manier om uitdrukking te geven aan hun betrokkenheid bij kerk en samenleving. Het is soms een bidden tegen de klippen op en tegen beter weten in. Het is bidden in gebroken woorden en ‘onuitsprekelijke verzuchtingen’ (Romeinen 8:26), soms gedragen door de klanken van Psalmen, Taizé- of Opwekkingsbundel.
Gebed buiten de deur
Je zou in zekere zin kunnen zeggen dat het gebed de laatste vijftien jaar meer ‘het huis uitgaat’. Op scholen wordt interkerkelijk gebeden door moeders (met name op de basisscholen), maar ook door leerlingen (vaak weer op middelbare scholen). En ook in bedrijven. Om nog maar niet te spreken van gebedshuizen, prayerstations en gebedswinkels, waar gelovigen op verzoek bidden voor mensen die daar prijs op stellen. Dit heeft aan de ene kant alles te maken met missionaire christenen die hun lampje niet onder de korenmaat willen laten uitdoven.
Maar dat is niet het enige wat hier gezegd kan worden.
Religieus gevoelig
Uit cijfers van het CPB en SBS van de afgelopen jaren blijkt namelijk – ondanks de ontkerkelijking - het aantal mensen dat regelmatig bidt hoger te zijn dan ooit tevoren. Hierin zien we dat de kerkelijke en onkerkelijke mens meer dan ooit een Homo Spiritualis is. De mens is een religieus wezen en de Westerse (post)moderne mens heeft een ongekende hunkering naar spirituele beleving. In gesprekken op bijvoorbeeld de Alpha-cursus en andere missionaire ontmoetingsplekken blijkt het gebed steeds vaker aanleiding te zijn tot diepere gesprekken en reflectie over God en geloof.
Ook het tijdsgewricht spreekt hier een woordje mee. De beklemmende datum 11-9 kwam – al weer voor de tiende keer - voorbij in de afgelopen week. En de dreiging is nog steeds voelbaar. De Arabische wereld blijkt ineens veel minder stabiel te zijn dan gedacht. De financiële crisis is nog niet voorbij, ook al schoven er inmiddels vele honderden miljarden de we reld over. Totalitaire regiems en banken, die zo stabiel leken, vielen om als dominostenen. Dat geeft onzekerheid.
Het ‘verre wereldnieuws’ raakt steeds vaker onze eigen vertrouwde ‘veilige leefwereld’: bedrijven gaan failliet, duizenden mensen die worden ontslagen en een overheid die meer dan ooit te voren het mes zet in onze collectieve diensten en voorzieningen. Een schietgebed blijkt dan – God dank! – onder handbereik. Want wat ons rest als vertrouwde zekerheden wegvallen is hopen en bidden.
Interkerkelijk
Een andere lijn die opvalt bij de diverse gebedsactiviteiten is een toename aan interkerkelijke samenwerking dwars door kerkmuren heen. Afgelopen jaren werd al veel geschreven over de Nationale Synode en het manifest Wij kiezen voor eenheid, maar ook de groeiende samenwerking tussen de EA en de Raad van Kerken rond de Week van Gebed en de Nationale Gebedsdag past in deze ontwikkeling.
Op lokaal niveau blijken kerken en gebedsgroepen elkaar steeds vaker te vinden als het gaat om gezamenlijke gebedsbijeenkomsten.
Dat is wel opmerkelijk omdat genoemde initiatieven putten uit zeer diverse christelijke bronnen en tradities.
Des te meer is het mooi te zien als christenen uit katholieke, reformatorische en evangelicale tradities elkaar in hun gebeden weten te vinden en daarbij over diep ingesleten cultuurkloven heenstappen.
Plaatselijk
De eerste stappen zijn hierin gezet door plaatselijke gebedsgroepen die er voor kozen om in de Week van Gebed voor de Eenheid van de Christenen, de eeuwenoude gebedstradities te combineren. Door de veelvuldige vragen van mensen uit het land hebben de EA en Raad van Kerken besloten om hun data en thema’s voor de gebedsweek te synchroniseren. Door het faciliteren van locale samenwerking worden lokale gelovigen gestimuleerd om samen met christenen uit andere kerken te bidden. En zoals de Schrift zegt; ‘als twee van jullie hier op aarde eensgezind om iets vragen, wat het ook is, dan zal mijn Vader in de hemel het voor hen laten gebeuren’ (Matteüs 18:19).
Gebed zonder eind…
De oprichters van de EA hadden vanaf haar oprichting in 1846 een sterke focus op gezamenlijk gebed, met de gedachte dat hiermee een dam kon worden opgeworpen tegen de oprukkende ontkerkelijking. Mannen van het eerste uur zoals Da Costa en Capadosa vonden het van belang dat – ook in Nederland – het ethische Reveil kerken en christenen bij elkaar zou brengen, tot heil van de hele samenleving.
Dit ging hand in hand met ‘inwendige zending’, maatschappelijke inzet en diaconale zorg voor mensen die in de maatschappij aan lager wal waren geraakt.
Hiermee zijn we terug bij de vraag waar we mee begonnen: in hoeverre hoort geloof en gebed thuis in de samenleving?
Voor de gebedsmannen en vrouwen van het Reveil en in de vroege kerk was dat een uitgemaakte zaak: geloof en maatschappij horen bij elkaar. Geloof en gebed zijn essentiële elementen voor een gezonde samenleving en Gods onmisbare zegen.
En daar mag iedereen iets van merken!
Kerkmensen, maar ook mensen van buiten: wie weet hoe zegenrijk dat kan uitwerken en iets tastbaar kan worden van de presentie van Gods Koninkrijk. Ik geloof ook dat in een samenleving die zo bol staat van religie, een christelijk gebed geen taboe meer is. Laat het wel een authentiek gebed zijn uit een oprecht hart met heilige motieven. En wat mij betreft: een gebed zonder eind!
Samen bidden bindt
Zoals gezegd: waar christenen samen bidden mag je wonderen verwachten.
Niet altijd in de lijn van de gebeden en verwachting van de bidders zelf.
Of zoals C.S. Lewis ooit schreef: ‘My prayers don’t change God, by my prayers God is changing me’. Door samen te bidden merk je na verloop van tijd dat je andere gebedsvormen gaat herkennen, begrijpen en waarderen, waardoor een band ontstaat met mensen met andere kerkelijke kleur (en nestgeur!). Dit betekent niet dat daarmee alle problemen opgelost zijn: vaak is het een behoorlijke klus om met mensen uit verschillende kerkelijke richtingen een gezamenlijke liturgie op te stellen. Wat hierbij vaak enorm helpt is het betrekken van gelovigen uit migrantenkerken: door de duidelijke cultuurkloof blijken onzichtbare kerkelijke verschillen vaak makkelijker te accepteren en overstijgen.
Afrondend: de wereld staat in brand.
De schepping kreunt in al zijn voegen en ziet uit naar verschijnen van de kinderen van God (Romeinen 8:19).
Als gelovigen worden we meer dan ooit teruggeworpen op ons geloof en vertrouwen in God, en in onze vertrouwelijke omgang met Hem. Hierbij hebben we elkaar en elkaars gebeden harder nodig dan ooit te voren. En dat is niet alleen iets voor binnenskamers, maar ook voor ‘onder de mensen’.
Ofwel in het publieke domein!
Drs. Wim Althuis is EA-coördinator voor gebed & diaconaat.
| Kroonbede De Kroonbede is een laagdrempelige viering voor politici en burgers. De jaarlijkse Kroonbede wordt gehouden in de week voorafgaand aan Prinsjesdag, nu al voor de elfde keer. De Kroonbede heeft twee pijlers: voorbede voor onze bestuurders bij de start van het nieuwe parlementaire seizoen; en de politici laten weten dat er kerken en christenen zijn die voor hen bidden. Alle politici uit de Eerste en Tweede Kamer en de Haagse Gemeenteraad krijgen hiervoor een persoonlijke uitnodiging. Alle belangstellenden zijn welkom. De Kroonbede wordt georganiseerd door kerken uit Den Haag (Stichting Residentie Pauzediensten) in samenwerking met EA en Zendtijd voor Kerken, die de Kroonbede uitzendt op de zondag voor Prinsjesdag. Info: www.kroonbede.nl. |
| Nationale Gebedsdag Op zaterdag 8 oktober zal voor de 31e keer een Nationale Gebedsdag worden gehouden, waarbij kerken en gebedsgroepen in een dertigtal plaatsen samen zullen komen om voor de Grote Opdracht te bidden. Thema dit jaar is ‘Bid zonder ophouden’. De gebedsdag wordt gedragen door een twaalftal christelijke organisaties en wordt gecoördineerd door de EA. Voor meer informatie en opgave: www.nationalegebedsdag.nl. |
| Week van Gebed In de week van 15 tot 21 januari zal voor de 165e keer de Week van Gebed plaats vinden. In vele duizenden plaatsen overal ter wereld zullen gelovigen bij elkaar komen om samen te bidden. Thema zal zijn ‘Winnen met gevouwen handen’ (naar aanleiding van 1 Korintiërs 15:57v). In Nederland wordt de gebedsweek voorbereid en gecoördineerd door de EA en de Raad van Kerken. Alle kerken en gebedsgroepen (maar ook Bijbelgroepen en scholen) worden uitgenodigd om hier in gezamenlijkheid aan mee te doen. Voor meer informatie en opgave: www.weekvangebed.nl. |