Marcel Zimmer en de kracht van de eenvoud
2011-09-16
- Jaargang 55
- nummer 18
| In steeds meer traditionele kerken worden naast psalmen en gezangen ook opwekkingsliederen gezongen. Niet iedereen is daar blij mee: opwekkingsliederen zouden te eenzijdig zijn en een grote nadruk leggen op het gevoel. In deze artikelenserie maken we kennis met een aantal mensen die bewust opwekkingsliederen laten zingen in de dienst of schrijver zijn van deze liederen. Deel 2: Interview met Marcel Zimmer, beroepsmusicus en schrijver van meerdere opwekkingsliederen. |
Muziek is hem met de paplepel ingegoten. Met zijn liederen wil hij het liefst de Bijbelse boodschap van hoop, liefde en vergeving zou duidelijk mogelijk doorgeven. In gesprek met beroepsmusicus en liedschrijver Marcel Zimmer. ‘Liedschrijven is tien procent inspiratie en negentig procent transpiratie.’
Marcel Zimmer is man van Lydia en vader van drie kinderen (10, 13 en 15 jaar oud). Op het conservatorium is hij opgeleid tot drummer en dat instrument is ook zijn grootste passie.
Maar hij speelt ook gitaar. ‘De eerste akkoordjes heb ik van mijn moeder geleerd, zij is ook erg muzikaal en treedt ook op.’ Later kwam het harmonium en de piano in huis. Lachend: ‘Wat dat betreft is muziek ons met de paplepel ingegoten!’
Vanaf zijn tweede is er een klik met muziek en muziekinstrumenten en vanaf zijn vijftiende treedt hij op: Hij was onder meer te zien en te horen op vele conferenties van Opwekking, bij Nederland Zingt, Ronduit Praise, Prinsen en Prinsessen en ook treedt hij veel samen met zijn vrouw Lydia op. Daarnaast schrijft hij liederen voor kinderen en volwassenen, een aantal daarvan zijn in de Opwekkingsbundel terecht gekomen, zoals onder meer ‘Onze Vader’ (Opwekking 436), ‘Til mij op’ (Opwekking 581) en ‘Mijn hulp is van U, Heer’ (Opwekking 451).
Hoe ontstaan jouw liederen?
‘Vaak naar aanleiding van een ingeving of een idee. Zo’n ingeving of idee kan weer ontstaan naar aanleiding van een Bijbeltekst, een preek, een kaartje of een verhaal van wat iemand heeft meegemaakt. Als het een Bijbeltekst is, lees ik eerst het gedeelte wat er om heen staat, het hoofdstuk of soms het hele Bijbelboek. En dan ga ik schrijven, het moeilijkste proces.
Want liedschrijven is tien procent inspiratie en negentig procent transpiratie, zeg ik altijd. Dan gaat het om het ambacht van het schrijven: de juiste woorden vinden, de juiste rijmwoorden vinden. En ook: een melodie vinden die bij de woorden past, of juist beginnen met een melodie.’
Je hebt een aantal psalmen bewerkt zoals Psalm 139 (Opwekking 518 – Heer U bent altijd bij mij) of Psalm 121 (Opwekking 451 – Mijn hulp is van U , Heer). Als je een psalm bewerkt, is dat proces dan hetzelfde?
‘Als ik een psalm bewerk, dan bedenk ik: hoe kan ik dat verwoorden in begrijpelijk Nederlands. Niet dat de Bijbel zelf niet duidelijk is, maar ik wil het graag vertalen en op melodie zetten, zodat de boodschap extra goed overkomt, ook voor mensen die de Bijbel niet goed kennen of geen christen zijn. Daarna mail ik de liedtekst altijd naar m’n zwager, predikant en dichter, die er ook theologisch naar kijkt. Hij corrigeert waar nodig, omdat hij veel meer theologische kennis heeft.’
Wanneer is een lied goed in jouw beleving?
‘Als de boodschap zo duidelijk mogelijk naar voren komt. Mijn doel is om zo eenvoudig mogelijke liederen te maken, zodat mensen het heel goed begrijpen en de tekst heel dicht bij mensen kan komen. Zo heb ik het lied “Til mij op” geschreven vanuit een persoonlijke ervaring met mijn oudste zoon, ruim tien jaar geleden.
We waren aan het zwemmen en het water werd diep. Hij draaide zich om en zei: “Papa, til me op, het wordt te diep hier”. Ik vond dat een heel mooie metafoor van hoe God voor ons zorgt als kinderen en hoe wij Hem om hulp kunnen roepen: “Draag mij door het diepe water, waar ik zelf niet meer kan staan, in uw armen ben ik veilig, wanneer U mij draagt, als ik niet verder kan gaan”.’
Je zegt dat je je liederen zo eenvoudig mogelijk wil houden, er zijn ook mensen die juist het soms simplistische karakter van opwekkingsliederen niet kunnen waarderen.
‘Er zit natuurlijk verschil in het ene en het andere opwekkingslied. Ook met het vertalen uit het Engels gaat er soms veel verloren, hoe je het ook wendt of keert. Een vertaling kan in het Nederlands soms simplistisch worden. Toch moeten we dit niet verwarren met het woord eenvoud. De kracht van eenvoud is dat de boodschap heel duidelijk overkomt. Dat is ook de reden waarom Jezus zo vaak in gelijkenissen sprak. Hij gebruikte eenvoudige voorbeelden. Soms is eenvoud nodig, omdat wij anders de diepe boodschap niet begrijpen. Als ik in mijn liedjes iets van het Koninkrijk en van God duidelijk wil maken, kan het wat mij betreft niet eenvoudig genoeg.’
Wat is de kracht van opwekkingsliederen?
‘Vooral dat het kerkmuren weghaalt.
Tegelijkertijd denk ik dat je zowel het oude als het nieuwe moet omarmen en bij elkaar moet voegen. Als je of alleen maar psalmen en gezangen zingt, of alleen maar opwekkingsliederen, dan is dat te eenzijdig. De traditionele kerken moeten in mijn beleving openstaan voor nieuwe liederen, maar de evangelische gemeenten moeten ook open staan voor het goede dat er geweest is en nog steeds is, in de vorm van cultuur en traditie.
Hoe sta jij tegenover de (onberijmde) psalmen?
‘Daar ben ik heel erg mee bezig op dit moment. We hopen over ongeveer anderhalf, twee jaar, een nieuwe cd uit te brengen met een aantal bewerkingen van mij op basis van de psalmen.’ Wat spreekt je aan in de psalmen?
‘Ik vind ze veel eerlijker dan veel liederen uit de bundel van “Opwekking”.
Als ik de psalmen lees, lees ik veel over kommer en kwel en over vijanden en ziekte. Je loopt tegen diepe vragen op, zoals de vraag : waar bent U, Heer? Terwijl ik zelf meer uit een traditie kom van: ik ben blij en hef mijn handen op en prijs de Heer. De balans in de psalmen is anders, hoewel liederen van lijden en verdriet wel meer en meer een plaats krijgen in “Opwekking”. Kijk bijvoorbeeld naar de laatste cd van “Opwekking” met dat prachtige lied van Matthijn Buwalda dat ook over het lijden gaat (Opwekking 714 – Uw liefde laat nooit los, RK). Aandacht voor vragen en lijden is goed, maar de blijmoedige cultuur van veel evangelische kerken is ook goed, het moet elkaar gewoon aanvullen. Daarom zeg ik: als je als kerk of gemeente maar uit één bundel zingt, is dat te eenzijdig.’
Ten slotte: wat is een psalm of een opwekkingslied dat je zeer heeft aangesproken?
‘Dat is Psalm 139. Ik heb die prachtige psalm bewerkt tot het lied “Heer u bent altijd bij mij”, Opwekking 518.
Dit lied is in een situatie van pijn en verdriet ontstaan, omdat zestien jaar geleden een zwangerschap van Lydia eindigde in een miskraam. Van een aantal vrienden kregen we kaartjes ter bemoediging. Op vier van die kaarten stond Psalm 139:5. Daarin staat: “U omsluit mij, van achter en van voren, U legt uw hand op mij”. De boodschap was: het doet pijn, maar Hij is er altijd bij. Zo is dat lied “Heer U bent altijd bij mij” ontstaan, althans het refrein. Pas later heb ik de coupletten er bij geschreven. Bij heel veel mensen maakt dit lied emoties los, dat is heel bijzonder. Maar ik weet: dat is geen verdienste aan mijzelf, maar dat doet God door zijn Heilige Geest.’ Dat is ook zo mooi aan liederen en muziek, dat het mensen zo kan raken.
‘Precies. Hoe God door liederen kan heen werken, dat is het mooiste dat er is. Dat is gewoon prachtig.’
Ronald Koops is journalist en uitvoerend musicus/pianist. Hij geeft onderwijs over muziek en aanbidding in kerken en gemeenten.
| Heer U bent altijd bij mij, Opwekking 518Tekst en muziek: Marcel Zimmer, gebaseerd op Psalm 139 Heer U doorgrondt en kent mij; mijn zitten en mijn staan en U kent mijn gedachten, mijn liggen en mijn gaan. De woorden van mijn mond, o Heer, die zijn voor U bekend en waar ik ook naar toe mag gaan, ik weet dat U daar bent. Refrein: Heer, U bent altijd bij mij, U legt uw handen op mij en U bent voor mij en naast mij en om mij heen. Heer, U bent altijd bij mij, U legt uw handen op mij en U bent voor mij en naast mij en om mij heen, elke dag Heer, U doorgrondt en kent mij, want in de moederschoot ben ik door U geweven; U bent oneindig groot. Ik dank U voor dit wonder, Heer, dat U mijn leven kent en wat er ook gebeuren zal, dat U steeds bij mij bent. Refrein |