Joas-kist
1985-06-07
Een half jaar geleden (11 jan.) schreef ik een notitie over “Collectes".- Jaargang 29
- nummer 23
Nu krijg je af en toe wel eens een reactie op wat je schrijft, maar nooit zoveel als toen en dat had ik niet voorzien. Ik dacht dat het onderwerp "collecten" van weinig belang was, maar zo denkt blijkbaar niet ieder erover. Het artikeltje in Opbouw schijnt overgenomen te zijn door een nationaal dagblad, zodat er ook reacties kwamen uit, bijvoorbeeld, hervormde kring. In de bekende trant: de afval begint met het ritmisch zingen, dan volgt daarop de nieuwe vertaling, vervolgens de nieuwe berijming, dan het liedboek en als u nu ook al aan de collectes begint te morrelen, waar blijft het ouderwetse kerkelijk leven dan.
Het wordt nu tijd om via deze notitie briefschrijvers en telefonistes te beantwoorden. Voorop stellen we dan, dat het collecteren niet zo algemeen was als men wel denkt. Ik lees in een boekje van ds A. H. v. Minnen, "De Gereformeerde Eeredienst" ('s-Gravenzande 1908): "In Zeeland wordt nimmer onder, steeds na den dienst bij de uitgangen gecollecteerd. In Schotland zagen we steeds collecteren vóór den dienst. In het kerkportaal stond een dikwerf zeer kunstig bewerkte offerbus of -schaal.
De synode van Dordrecht 1574 sprak zich zeer duidelijk uit voor het inzamelen der gaven buiten den dienst. Zij noemde dit het “aldergevoegeliikste" maar vond dat de kerken toch de vrijheid hadden om te laten "omgaan" (collecteren, A.). Van Minnen is voorstander van het collecteren tijdens de dienst: "Gelukkig is thans ons Gereformeerde volk zóó aan het geven gewoon, dat het zich zelfs zeer ongemakkelijk zou gevoelen, als het niet meer geven kon en daarom altoos met blijdschap de diakenen komen ziet. Hoe meer collecten daarom hoe liever!" Nu schreef ds v. M. vaak ironisch; dus moeten we er rekening mee houden dat de laatste zinnen een beetje spottend bedoeld zijn.
Mevr. v. d. S. schreef dat het voordeel van collecten boven "Vaste Vrijwillige Bijdragen" is, - dat bij collecten je de rechterhand niet laat weten wat de linker doet. Men begrijpt wat zij daarmee zeggen wil en haar argument is goed. Ik wilde in mijn notitie van 11 jan. dan ook niet zeggen, dat er geen gelegenheid moet zijn om gaven te geven, maar ik denk dan meer aan een offerblok in de hall van de kerk, zoals de priester Joiada er één maakte op bevel van koning Joas. Daarom werd in de Herv. Kerk van Almkerk zo'n kist de Joas-kist genoemd. Als ik nu onze gemeente neem, dan laten de jaarrekeningen zien, dat de collecten een tiende zijn van de v.v.b.'s. Dus blijf ik van mening dat collecten uit de tijd zijn. Een abonnee uit Rotterdam stuurde een foldertje van een religieus genootschap, dat uit Amerika komt en van wanten weet als het om werving en reclame gaat. Op die folder staan plaats en tijd van de samenkomsten opgegeven en er staat bij: GEEN COLLECTE.
Stellig om de drempel te verlagen. Ds. v. M. noemde ook nog de "aanbeveling der collecten". Daarin waren onze Herv. broeders altijd meesters. De meest "eigentijdse" is die van ds N. ter Linden van de Westerkerk in Amsterdam: "Gooi uw portemonnee nu maar leeg in de collectezak, want op straat wordt hij straks tóch gerold".