Kerkgevoel
1983-02-04
Kerkgevoel is een nieuwe term aan het worden in kerkelijk Nederland.- Jaargang 27
- nummer 5
Als ik het goed heb was dr R. J. Mooi, de secretaris-generaal van de Hervormde kerk de eerste die het gebruikte. Hervormden en Gereformeerden hebben een verschillend kerkgevoel, zei hij, toen hij moest spreken over de eenwording tussen de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken in Nederland. En in de discussie die ontstond naar aanleiding van deze uitspraak van dr Mooi over die eenwording duikt het woord steeds weer op.
Het aardige van de term is dat je meteen weet wat ermee bedoeld wordt. Het nare van de term is dat onze gevoelens niet van groot belang zijn in de waarheidsvraag.
Mijn kerkgevoel komt al in opstand als ik moet tikken "de secretaris-generaal". Een kerk die een secretaris-generaal heeft, wat voor een afschuwelijk instituut moet dat wel wezen. De gemeente van onze Here Jezus Christus hoort geen secretaris-generaal te hebben. Dat is goed voor de NAVO of voor de Verenigde Naties. De gemeente van onze Here Jezus Christus is een samen vergaderen van mensen die weten dat ze zondaren zijn en dat ze alleen maar gered kunnen worden door Jezus Christus. Die al hun zaligheid buiten zich zelf zoeken, want bij henzelf is er niets te vinden, hoezeer ze ook zoeken. En naar mijn gevoel past bij dit arme volk een term als secretaris-generaal in het geheel niet.
Ik ben bang voor zulke termen, geleerd door de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken. Wij spraken over een goed kerkelijk besef. Onder de invloed van Kuyper kwam dat op. Dat kerkelijk besef werd in de Vrijgemaakte kerken tot een begrip dat een eigen leven ging leiden en zo verwerd tot een ideologie. Het slechtste wat je van iemand kon zeggen was dat hij geen goed kerkelijk besef had. Tot wat een verwoesting dat heeft geleid is bekend.
Kerkgevoel en kerkelijk besef is er en moet er ook wezen. Maar dan is er toch maar één manier mogelijk, waarop het niet leidt tot hybris. Dat is dat we steeds maar weer geloven - ook al voelen we het niet en al beseffen we het niet - dat we alleen maar gered worden door Jezus Christus.
Christenen zijn mensen die de enige Zaligmaker Jezus Christus aanhangen. Als ons kerkgevoel niet bepaald wordt door de leer van de rechtvaardiging van de goddeloze, uit genade alleen, om Jezus' wil, zonder de werken dan gaat het mis met ons kerkgevoel en ons kerkelijk besef.
Want dan wordt kerkgevoel en kerkelijk besef zo iets als een clubgeest. En wat de kerk ook is, in ieder geval mag het geen club worden van mensen met hetzelfde gevoel of met hetzelfde kerkelijk besef. Dan wordt het "wij gereformeerden" of "wij hervormden" of "wij christelijk gereformeerden". In principe is dat dan niet anders dan "wij van de Vara" of wat U maar wilt invullen. We hebben geen eigen kerkelijke identiteit. Althans we mogen die niet hebben. Alles wat we hebben of zijn hebben we in Jezus Christus alleen.