Opening
1983-02-04
Vandaag, de eerste zondag van het nieuwe jaar, waren we met twee handen vol kerkgangers. En wel in de kerkzaal - want het kerkgebouw is tijdelijk onverwarmd. Niettemin waren allen vol goede moed en vol goede wensen voor het nieuwe jaar. De praise-Iist, de lijst met te zingen hymns en psalmen, hing boven de piano en er was aan toegevoegd: a happy new year! Dat vinden onze kerkgangers een aardige attentie.- Jaargang 27
- nummer 5
Waarom zo weinig kerkgangers? Och, dat is voor Nederlandse begrippen eigenlijk onverstaanbaar. De natie is christelijk en wil dat wel weten. Maar om elke zondag prompt in de kerk te komen is niemand opgelegd. De kerk heb je nodig op sommige momenten, en dat zijn vaak momenten waarop je met vier wielen wordt vervoerd. Maar Christmas is een razend drukke tijd: inkopen doen, kerstwensen verzenden, party’s bijwonen, visites maken, presentjes afleveren en ontvangen, koken, bakken, braden, eten (en drinken, niet te vergeten); dan de kerstnachtdienst, waar je natuurlijk naar toe gaat en waarvan je wel twee weken moet bijkomen en tenslotte de oudejaarsavond, die het feest van Hogmanay inzet: een folklore, vergelijkbaar met het Ootmarsumse vlögeln. Wie daarna nog in de kerk komt moet wel erg oud of overmatig vroom zijn en dat zijn de meesten van ons niet. Daarom.
Niettemin, als gezegd, ds Bill Hogg was vol goede moed en goede wensen. Hij koos als thema voor zijn preek de geschiedenis uit Marcus 2, over de verlamde, die in Kapernaüm door een opengebroken dak voor Jezus' voeten werd neergelaten. Hij leidde dit verhaal in, door over het woord "opening" te spreken. Nieuwjaar is een opening, een nieuw begin. Een "opening" is een nieuwe mogelijkheid, een uitweg uit problemen, een begin van een nieuw tijdperk, het dagen van een oplossing.
Zo kwam hij tot Marcus' verhaal. De vrienden van de verlamde man hadden letterlijk een opening in het dak gemaakt; een opening geforceerd waar elke legale oplossing ontbrak. Liefde is vindingrijk. Zo brachten ze de lamme man tot genezing èn schuldvergeving. De Heiland stond hem op te wachten, onderbrak zijn preek, gaf de verlamde voorrang, vanwege het geloof.
Als wij de weg kwijt zijn, zei ds Hogg, moeten we maar een weg naar onze Heiland forceren, een opening maken. En een nieuw jaar biedt ons nieuwe kansen om ons deelhebben aan Christus te praktiseren: "openingen" tot medemensen te vinden, de weg voor ons geloof vrij te maken, oplossingen uit onze problemen, ons verdriet, onze zorg te krijgen. En Christus staat ons op te wachten, geeft ons voorrang als wij geloven.
-0-
Na afloop werden er vele handen geschud, wensen uitgewisseld, zoenen op wangen gedrukt - daar is men hier vlot mee. Ik kreeg van Lilian, van Margaret en van Mrs Crieff elk een zoen: ze zijn drie engelen in onze gemeente en eerzame weduwen, honi soit qui mal y pense. Lilian had haar broer Charles te gast, een boekhandelaar uit Edinburgh: hij zag er weer goed uit na een zware ziekte. En er was een andere gast, wiens hand ik greep: iemand uit Greenock. - Ligt dat niet aan de Olyde? - Precies, waar de kernduikboten liggen. - Probeer dat te vergeten. - En u bent een Dutch hoor ik? - Ja, dat hebt u goed. - Ik ben Nederland meermalen per caravan doorgetrokken. - Noem eens een plaats? - Het Iaatst ruilden wij van huis met een domenay uit Flushing. - Een onderwijzer uit Vlissingen? - Ja juist. - U weet, dat wat hier in Schotland domenay heet, in Nederland schoolhoofd is en dat wat hier minister heet in Nederland dominee is? - Ja, dat heb ik gehoord, ik ben zelf namelijk domenay, schoolhoofd.
De kring rondgaande kwam ik bij onze predikant. Uitwisseling van nieuwjaarswensen. - En mag ik u, na uw uitstekend sermon, nog een kleine "opening" aanreiken? - Graag! - Ik heb het niet zelf gevonden, maar hoorde dat eens in de kerk van Nunspeet: Jezus genas deze verlamde niet vanwege 's mans geloof, maar vanwege het geloof van zijn vrienden. - Wat zegt u me nou? - Dat Jezus dikwijls genezingen gaf vanwege iemands geloof; maar dat Hij hier genas zonder dat de lamme een woord sprak. U hebt het voorgelezen: vanwege hun geloof, dat van zijn vrienden, staat er. - Dat is nieuw voor mij! - Bij de knecht van de officier in Kapernaüm was de genezing ook al vanwege het geloof van de hoofdman, niet van de knecht. Maar hier ging de Heiland verder: Hij genas de verlamde en vergaf hem bovendien zijn zonden, zonder dat deze er om gevraagd had.
Twee ouderlingen waren er bij gekomen. Welbedankt, zei ds Hogg, dat is voor mij een nieuwe "opening" inderdaad. We denken dat we na geloofsuitspraak en schuldbelijdenis op vergeving mogen hopen - maar Gods genade gaat veel verder dan we denken.
Soms kan ik begrijpen, ging ik door, dat de Rooms-katholieken er toe kwamen, vanuit hun kloosters als een zegenende kracht op hun omgeving te werken: door hun gelovig gebed trachtten ze hun wereldje te redden.
Maar dat was iets te veel van het goede. Van de katholieken kan men in Schotland, evenals in Ierland, niet te veel goeds horen. We moesten de laatste gedachte maar laten vallen. Maar het Evangelie zegt het - en daarmee sloten we ons gesprekje af.
-0-
Over Kapernaüm gesproken. In ons reisalbum zit een foto van mijn vrouw, staande voor het poorthek van Kapernaüm. Boven haar hoofd een bord: "Capharnaum, the town of Jesus, open daily 8.30-16.15". De idee, dat Jesus pas na half negen te consulteren zou zijn geweest, of dat Hij na kwart over vier rust nam! Maar vandaag is de toegangstijd tot deze stad zeer beperkt.
U vindt er nog de resten van de synagoge, gebouwd op de plaats (en zeer waarschijnlijk met materiaal) van de vorige synagoge, welke door een hoofdman was bekostigd.1) Ernaast worden de resten van Petrus' huis aangewezen, waar Jezus Petrus' schoonmoeder genas.2) U vindt er de resten van een belastingkantoor, waar wellicht Mattheüs nog zitting heeft gehad; u vindt er onder de brokstukken Romeinse, Griekse en Joodse symbolen: dadels, granaatappels en bloemen; ook een Davidsster en andere levenstekenen uit vroeger tijden. Op het pleintje naast de synagoge zijn tekens in de hardstenen plavuizen gebeiteld: waarschijnlijk voor kinderspelletjes.
-o-
En in deze stad moeten mensen op een plat dak zijn geklommen, om een zieke vriend bij de grote Medicijnmeester neer te laten. Een groot en zeer lonend geloof. Ook het dochtertje van Jaïrus werd hier tot leven gewekt nadat het gestorven was. In Kapernaüm zijn grote dingen gebeurd. Wee u, Kapernaüm, je bent tot de hemel verheven geweest - je bent tot de hel vernederd.
-0--
Een oude dame, die remonstrants predikante was geweest, zei eens: ik houd van de Roomsen, want die hebben zo'n bevrijdend geloof. Ze kennen belijdenis en schuldvergeving en gaan zonder zondelast door het leven.
Ook zo'n "opening" om over na te denken. Wanneer wij vergeving ontvangen op onze zondebelijdenis - en dat belooft de Bijbel ons wel en degelijk - zijn we ook eerlijk van onze zondelast àf. Dan zijn we niet "lam" meer, maar kunnen ons slaapmatje oprollen en vrolijk wegwandelen.
Dan kunnen we het met nieuwe krachten weer opnemen tegen de wereld, de Satan en onze oude natuur. En mochten we tegen onze wil opnieuw in zonde vallen - dan niet twijfelen maar opnieuw de weg naar schuldvergeving bewandelen. Maar een christendom, dat gebukt gaat onder de last van reeds beleden en vergeven zonden, is een ongelovig christendom: dat aanvaardt de vergeving en de genezing niet.
Stel u voor dat die verlamde, na door het dak neergelaten te zijn, na vergeving en genezing ontvangen te hebben, zou antwoorden: ik ben maar een stok en een blok, onbekwaam op te staan en weg te wandelen, belast als ik blijf onder mijn zondeschuld. Het zou ondenkbaar zijn.
Wee daarom degene, die het stuk van de "onbekwaamheid en geneigdheid" vasthoudt. Het is tot zijn eigen schade. De Roomsen hebben het gelijk van de Bijbel: wie zijn zonden belijdt en laat is zalig, gelukkig, nu al. Die heeft een bevrijdend geloof, dat nieuwe openingen biedt. En de gave des gebeds of ook maar de welsprekendheid van een schuld belijder doen niets ter zake. Ook zonder deze ziet de Heiland ons hart aan, geeft ons voordat we het vragen: genezing en vergeving.
Als Gods barmhartigheid zo groot is dan zullen wij aan Gods genade niet vertwijfelen vanwege dogmatische uitspraken, noch in de zonde blijven liggen uit gewoonte of bijgelovigheid; maar onder een wolk van gelovige getuigen, mede gedragen door hun geloof, vromelijk tegen de zonde, de duivel en zijn ganse rijk, strijden en overwinnen.
Dat leek ons een goede opening om het nieuwe jaar in te gaan.
Correctie. Tot de kenmerken van de Oosterse kerken, zie mijn vorig artikel, behoort niet de geestelijke verdrukking - maar de geestelijke verrukking.
1) Luc. 7 : 5
2) Matt. 8 : 14.