Vandaag is de aarde ‘op’
2011-09-30
De term ‘overshoot’ is een tikkeltje belegen. Hij wordt gebruikt in het roemruchte rapport van de Club van Rome, uit begin jaren ’70. Overshoot betekent zoveel als: voorbij de draagkracht van de aarde. Het duidt erop dat mensen intussen gebruik maken van veel meer grondstoffen, voedsel, water en voorraden dan de aarde in dezelfde tijd oplevert. - Jaargang 55
- nummer 19
Earth Overshoot Day is een poging om de term weer hernieuwde betekenis te geven: ieder jaar wordt berekend op welke datum de mensheid de hoeveelheid grondstoffen en voedingswaren heeft verbruikt, die de aarde in één jaar tijd kan opbrengen.
Steeds eerder
Die datumgrens kruipt ieder jaar verder naar voren: van 14 december in 1981, naar 9 oktober in 2000, 30 augustus in 2007, tot 21 augustus in 2010. Dit jaar zijn de cijferaars van het ‘Global Footprint Network’ weer wat anders gaan rekenen, en valt het weer een tikje mee: Earth Overshoot Day viel op dinsdag 27 september. Het geeft aan dat het berekenen van iets als de draagkracht van de aarde geen kleinigheid is. Laten we er zekerheidshalve maar vanuit gaan dat aan de berekening allerlei, misschien wel betwistbare, aannames ten grondslag liggen.
Maar het achterliggende idee wordt breed omarmd: als mensen eigenen we ons steeds meer toe, veel meer dan de planeet waarop we wonen aankan. Andere mensen, en ook tal van plant- en diersoorten worden daarvan het slachtoffer.
Redding nodig
Wat heeft die ontwikkeling mij als christen te zeggen?
Allereerst ervaar ik dit als een van de meest confronterende boodschappen voor mij als Westerse christen. Ik geloof dat God zijn koninkrijk hier op deze aarde wil vestigen, maar moet erkennen dat mijn leven zijn goede schepping aantast. We schieten tekort in het beheer van Gods aarde. Ja, ik heb Gods redding nodig. Zijn redding is nodig, zowel
voor mijn eigen ziel, als voor heel de schepping en voor heel de aarde.
Boek der natuur
Daarachter zit een dieper besef: ik heb mijn relatie met Gods schepping te zeer genegeerd. Ik heb het nodig om te beseffen wat het betekent om God door zijn schepping te kennen (het Boek der Natuur). De onlangs overleden theoloog John Stott was er vast van overtuigd dat natuurstudie leidt tot meer kennis van God. Hij bracht het in praktijk en schreef er een boek over: ‘The Birds Our Teachers’, waarin hij prachtige geestelijke principes afleidt uit het gedrag van dieren. Genieten we genoeg van Gods schepping, en zien we zijn hand in alles wat er groeit en bloeit en leeft?
Vergeestelijkt?
Ik wil mijn geloof ook laten ‘aarden’: ik ben niet geschapen voor de hemel, maar om op deze aarde te leven, in een materiële werkelijkheid. En die materie is in Gods ogen iets kostbaars. Hoe komt het dat ik zo gemakkelijk spreek over mijn geestelijk leven, alsof dat niets met de aarde, met mijn voedsel, afval, mobiliteit en energiegebruik te maken heeft? Als God Heer is van heel de schepping, zijn dat stuk voor stuk zeer geestelijke zaken! Heb ik God te veel buiten het leven met zijn aarde gesloten?
Verrijking
Milieu staat voor veel mensen synoniem met ‘ik zou eigenlijk anders moeten leven’. Er kan gemakkelijk een lange serie groene wetten en wetjes op je af komen, als je over dit onderwerp nadenkt. Toch is mijn ervaring een andere.
Ja, er zit veel confronterends in nadenken over geloof en zorgen voor de schepping. Maar ik ervaar het als een grote verrijking van mijn leven met God om Hem te leren kennen als schepper, als Degene die heel de kosmos liefheeft en wil verlossen van de schaduw die erover hangt. Het geeft mij een breder perspectief op wie God is als Schepper en Redder van de wereld.
Ik wil daarom graag genieten van zijn schepping, ik wil in gebed betrokken zijn bij de schepping en het behoud ervan, en ja, ik wil graag mijn leven zo inrichten dat ik zorgzamer met zijn aarde omga.
Met de kerken
Als ik nadenk over wat ‘overshoot’ betekent, kan ik niet anders dan concluderen dat mijn leven aanpassingen behoeft. Ik wil zorgzaam leven in Gods schepping. In het klein, als ik keuzes maak in de supermarkt, voor mijn vervoer, in huis, wat ik aanschaf of niet.
Samen met veel vrijwilligers van A Rocha stimuleren we kerken betrokken te zijn bij natuurbehoud. De lokale A Rocha groepen adopteren met behulp van hun kerkelijke netwerk natuurgebieden en dragen in samenwerking met de eigenaar zorg voor het natuurbeheer. Soms zijn dat organisaties als Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten, maar we werken
ook samen met private landgoedeigenaren
en boeren. Als kerken kunnen we daar een belangrijke rol in vervullen!
De natuurbeschermingswereld wordt geconfronteerd met harde bezuinigingen en heeft grote behoefte aan verantwoordelijke groepen vrijwilligers.
Door dit praktische ‘scheppingsdiaconaat’ raken kerken ook zelf mee betrokken bij de zorg voor de schepping en duurzaam leven.
Wereldwijd
Met het boomplant-programma ClimateStewards planten we in Ghana inheemse bomen aan op plekken waar oude bossen zijn vernietigd. Het is soms bijna niet te geloven hoeveel van deze oerwouden zijn vernietigd. Letterlijk tot er niets meer over is. We werken aan herstel van het planten- en dierenleven, aan CO2-opslag, aan nieuwe kansen voor een lokale economie die kan putten uit natuurlijke voorraden (fruitbomen). We doen dat in nauwe samenwerking met lokale mensen van A Rocha in Ghana. De basis voor een duurzaam leven van mensen is een duurzaam ecosysteem.
Dat geldt dicht bij huis, op de Hollandse akkers en in onze weilanden.
En ook verder weg in landen als Ghana en Kenia. Een zorgzamer leven met Gods schepping is mogelijk.
Overshoot Day is een confronterend en uitdagend begrip. Eind jaren zeventig lag Overshoot Day waarschijnlijk rond 31 december. Zou het mogelijk zijn terug te keren naar dat niveau?
Embert Messelink is directeur van de Stichting A Rocha Nederland en lid van de NGK Amersfoort-Zuid.
| Hoop voor de Schepping Op 5 november gaan christelijke groepen en organisaties een dag aan het werk in de natuur. Zij erkennen dat God de zorg voor zijn schepping aan mensenhanden heeft toevertrouwd, en zetten zich op die dag in voor natuurbehoud door aan te haken bij de Landelijke Natuurwerkdag. De dag erna, zondag 6 november, wordt er wereldwijd in kerken gebeden voor schepping en klimaat. Hoop voor de Schepping is een initiatief van A Rocha en Tear. Meer weten over Hoop voor de Schepping? Kijk op www.arocha.nl. |