Saai boek - opwindend verleden
1983-02-18
Er heeft stellig nooit een saaier en zwaarder boek bestaan; het is even eentonig als een prairie ... In één opzicht heeft het echter iets tot stand gebracht.- Jaargang 27
- nummer 7
Amerika is, evenals Afrika, een werelddeel van de toekomst; het Boek van Mormon heeft er een historisch en wonderbaarlijk verleden voor geschapen.
Sir Richard Burton. 1862
Vier boeken
De Mormonen aanvaarden vier boeken als door God geïnspireerd en dus gezaghebbend. Dat zijn:
- de Bijbel (voor zover deze goed is vertaald!)
- het Boek van Mormon
- Leer en Verbonden
- de Parel van Grote Waarde
Mormonen ontkennen dat er enig wezenlijk verschil zou bestaan tussen de inhoud van de Bijbel en de boodschap van het Boek van Mormon. Méér nog, de Bijbel spréékt zelfs over dit Boek, aldus Mormonen. Ze wijzen dan op Openbaring 14 vers 6. Daar lezen we:
"En ik zag een andere engel vliegen in het midden des hemels en hij had een eeuwig evangelie, om dat te verkondigen aan hen die op aarde gezeten zijn ... ". Dit "eeuwig evangelie", zeggen Mormonen, is niets anders dan het Boek van Mormon. (Ja, denk ik dan, bewijs dit maar eens. Anderzijds, hoe bewijs ik dat het niet waar is?)
Het Boek van Mormon
Het is verrassend te zien hoe weinig Christenen uit de kerken dat boek ooit hebben ingezien. Het geeft ons onmiskenbaar een gespreksnadeel in kontakt met Mormonen.
Zij kennen de Bijbel, citeren eruit, gaan er mee om (op andere wijze dan ik zou doen, overigens). Wij ... weten niets van het boek!
Zelf heb ik reden gehad het boek tweemaal te lezen; de visie van Richard Burton (zie boven) kan ik me goed voorstellen! Het valt niet mee door het boek heen te komen. Toch, wie dit boek niet kent, kent ook de Mormonen niet!
De opbouw
Het Boek van Mormon is tamelijk complex van aard. Het is, volgens Joseph Smith, geschreven door Mormon, de vader van de goddelijke boodschapper Moroni. Het oorspronkelijke verhaal is neergeschreven op een aantal gouden platen alsmede op een serie platen van koper.
Men onderscheidt vier bronnen:
a. de platen van Nephi. Hierbij Grote Platen die "de wereldse geschiedenis der betrokken volken" beschrijven en de Kleine Platen, die "grotendeels godsdienstige kronieken bevatten". (De periode die beschreven wordt, loopt van 590 V. Chr. tot 385 A.D. Bijna 1000 Jaar dus.)
b. de platen van Mormon, door Mormon samengesteld met vele opmerkingen en een voortzetting van de geschiedenis, door Morrnon zelf beschreven, en met toevoegingen van Moroni, de zoon van Mormon.
C. de platen van Ether. Deze gaan over een andere bevolkingsgroep, de Jaredieten. Ook door Moroni geredigeerd.
d. de koperen platen van Laban. Een soort bijlage/archief. Dit werk is, volgens Mormonen, gelijk aan de inhoud van het Oude Testament.
Deze vier "bronnen" zijn in totaal weer onderscheiden in 15 boeken, steeds naar de voornaamste schrijver ervan genoemd. Net als de Bijbel is het Boek van Mormon dus een "verzamelbundel"; alles is onder goddelijke inspiratie geschreven, zeggen de Mormonen.
Omstreeks het jaar 421 "verzegelde Moroni, de laatste Nephititische geschiedschrijver, het heilige geschiedboek en verborg het in des Heren hoede, opdat het in het laatste der dagen tevoorschijn zou worden gebracht ... " Dat laatste gebeurde dus, toen anderhalve eeuw geleden Joseph Smith het werk vond en vertaalde. Ook officieel beleven we dus al 150 jaar "eindtijd" .
Waar gaat het om?
Het boek van Mormon spreekt over twee verschillende volkeren, die beide - op verschillende manieren -vanuit de Oude Wereld naar Amerika zijn overgestoken en daar een bloeiende cultuur hebben gekend. De Jaredieten staken naar de Nieuwe Wereld over ten tijde van de Torenbouw van Babel. De Nephieten en Lamanieten bereikten Amerika in de tijd van Jeremia de profeet. Beide groepen mensen werden zeer talrijk, zeer welvarend en machtig. Beide groeperingen gingen te gronde; tot de laatste man, vrouw en kind werd hun volk uitgeroeid. We moeten dus constateren dat Amerika een land is van bloeiende beschavingen, maar dat die beschavingen werkelijk totaal zijn verdwenen. Mormoonse archeologen zoeken, heb ik begrepen, naarstig de grond van Noord- en Zuid-Amerika af naar bewijzen voor hun "geschiedvisie". Belangrijker voor ons is: waaróm kwamen deze mensen naar Amerika en ook: waarom gingen die volken te gronde?
De Jaredieten
Het verhaal van de Jaredieten staat geschreven op 24 gouden platen, die gevonden werden in de dagen van (de Nephietische) koning Mosiah. Na een geslachtslijst concentreert het verhaal zich op Jared: "welke Jared met zijn broeder en hun gezinnen, met enkele anderen en hun gezinnen van de grote toren kwamen ten tijde, dat de Here de spraak van het volk verwarde, en in Zijn gramschap zwoer, dat zij over de ganse aarde zouden worden verspreid" (Ether 1 vers 33). Het verhaal begint dus in de tijd van de torenbouw van Babel, die in de Bijbel in Genesis 10 vermeld staat. In het dal Nimrod gekomen, spreekt Jareds broeder met de Here, die, in een wolk gehuld, hem verschijnt. De Here maakt duidelijk dat ze op reis moeten gaan.
"En de Here wilde niet toestaan dat zij aan de andere zijde der zee in de wildernis zouden verblijven, maar Hij wilde dat zij naar het land der belofte zouden komen, dat boven alle andere landen te verkiezen was en dat de Here God voor een rechtvaardig volk had bewaard. En in zijn toorn had Hij de broeder van Jared bezworen dat allen, die van die tijd af voor eeuwig dit land van belofte zouden bezitten, Hem, de ware en enige God, moesten dienen of anders zouden zij worden weggevaagd ... " (Ether 2 : 7, 8).
We lezen verder hoe men naar de oevers der zee gaat, maar niet scheep gaat. Men blijft vier jaar lang in tenten wonen, in de plaats Moriancumer. God verschijnt dan opnieuw, bestraft de lakse emigranten, waarop men concreet aanstalten maakt om over te steken. "En zij bouwden boten, zoals zij ze eerder hadden gebouwd, op aanwijzing des Heren. En ze waren klein, en licht op het water, ja, zo licht als een vogel op het water. En ze werden gebouwd op zulk een wijze dat ze uitermate dicht waren, zodat ze zelfs water konden houden als een schaal... Het aantal vaartuigen dat gebouwd werd, was acht.
En de broeder van Jared ging op naar de berg ... en hij smolt uit de rots zestien kleine stenen, die wit en helder waren, ja, als doorschijnend glas ... ". Hij roept God aan, die hem verschijnt. "En toen de, broeder van Jared deze woorden had uitgesproken, ziet, toen strekte de Here Zijn hand uit en raakte de stenen een voor een met Zijn vinger aan. En de sluier werd voor de ogen van de broeder van Jared weggenomen en hij zag de vinger des Heren; en deze was gelijk de vinger van een mens, gelijk vlees en bloed ... " (Ether 2: 16, 17; 3: 1, 6) Hij valt ter aarde uit vrees en zegt: "Ik zag de vinger des Heren en vreesde dat Hij mij zou slaan; want ik wist niet, dat de Here vlees en bloed had". (3 : 8)
Leiding
Met de schepen gaat men op weg. God heeft voor een soort navigatiesysteem gezorgd, de kleine stenen. God ondersteunt de reis: "Terwijl zij op de wateren waren, hield de wind nimmer op in de richting van het beloofde land te waaien en aldus werden zij voor de wind uitgedreven . .. En aldus werden zij voortgedreven; en er was geen zeemonster, dat hen kon breken, evenmin een walvis die hen kon deren; en zij hadden voortdurend licht, hetzij boven of onder water. En aldus werden zij driehonderdvier en veertig dagen voortgedreven" (Ether 6 : 8, 10, 11).
Leven in het Beloofde Land
Als men veilig is geland, leeft men voorspoedig in het nieuwe land. Dan komt het ogenblik waarop de eerste generatie leiders oud worden en spoedig zullen sterven. Als men de nakomelingen bijeen brengt om hen te tellen en hun wensen te vernemen, worden ze smartelijk getroffen door de wens van hun volk een koning te ontvangen. Niettemin is de eerste koning Orihah (die overigens pas aan de regering komt als vele kandidaten vóór hem geweigerd hebben) een zeer rechtvaardig man. Na zijn regering komt het echter tot onenigheid en strijd. Hun land zal later dan ook "Verwoesting" heten.
Verschillende hoofdstukken van het boek spreken dan over de vele oorlogen en complotten die de Jaredieten hebben meegemaakt. Na (onder andere) een verhaal van een prinses die danst om haar aanstaande man te bewegen het hoofd van de koning af te hakken (vergelijkbaar met het verhaal van de dood van Johannes de Doper) waarschuwt de eindredacteur Moroni de "niet-Joden" niet evenzo te gaan zondigen en bloed te vergieten. (Einde hoofdstuk 8)
Nadat vele geslachten zijn heengegaan en de woorden van profeten des Heren tegen deze praktijken in de wind zijn geslagen, treedt de profeet Ether op. Moroni, de eindredakteur, spreekt over de profetieën van Ether, die aan het boek zijn naam gegeven heeft. Ether was een machtig man voor Gods aangezicht:
"Want hij vertelde hun waarlijk van alle dingen sedert het begin van het mensdom en dat nadat de wateren van dit land waren weggevloeid, het een land werd, boven alle andere land te verkiezen, een uitverkoren land des Heren . . . En dat het de plaats van het Nieuwe Jeruzalem was, dat uit de hemel zou neerkomen, en het heiligdom des Heren. Ziet, Ether zag de dagen van Christus, en hij sprak aangaande een Nieuw Jeruzalem in dit land ... Groot en wonderbaar waren de profetieën van Ether; doch men achtte hem als niets en men wierp hem uit; en overdag verborg hij zich in de holte van een rots en des nachts ging hij uit ... des nachts sloeg hij verdelgingen gade die over het land kwamen" (Ether 13 : 2, 3, 4, 13, 14)
Het einde der Jaredieten
De "verdelgingen" kwamen, toen een paar politieke rivalen tegen elkaar optrokken en elkaar ontmoetten bij de heuvel Cumorah, waar Joseph Smith later de platen zal vinden.
Als het hele volk van ettelijke miljoenen door de oorlogshandelingen is omgekomen, blijven ten slotte de twee tegenstanders over. Met de volgende episode eindigt de geschiedenis van de Jaredieten, het talrijkste volk dat de Here gemaakt had. "En toen de nacht kwam, waren er twee en dertig van het volk van Shiz en zevenentwintig van het volk van Coriantumr. En zij aten en sliepen en bereidden zich erop voor de volgende dag te sterven ... En drie uur lang streden zij en bezwijmden wegens bloedverlies. En toen de mannen van Coriantumr voldoende kracht hadden gekregen om te kunnen lopen, stonden zij op het punt om voor hun leven te vluchten ...En toen zij allen, behalve Coriantumr en Shiz door het zwaard waren gevallen, was Shiz wegens bloedverlies bezwijmd. En nadat Coriantumr op zijn zwaard had geleund om een weinig uit te rusten, sloeg hij Shiz het hoofd af. En nadat hij Shiz het hoofd had afgeslagen, verhief Shiz zich op zijn handen en viel; en nadat hij naar adem had gesnakt, stierf hij. En Coriantumr viel ter aarde en lag alsof hij levenloos was". (Ether 15 : 25-32)
Nawoord
Het einde van het eerste bedrijf.Alle rivalen zijn dood, het talrijkste volk ter wereld is tot op de laatste man omgekomen. Gods oordelen komen uit.
Het volgende bedrijf komt spoedig.
(In het boek van Mormon duurt het een groot aantal jaren, voor ons slechts één week.) Dan trekken de Nephieten over, van Israël naar Amerika.
Toch even wat notities:
- Merkwaardig dat de Here een vinger heeft van vlees en bloed! Dat hangt sterk samen met de mormoonse godsvoorstelling, zoals we nog zullen zien ...
- Merkwaardig ook dat God hen bijna een jaar lang laat varen. Columbus deed er van Spanje tot de Bahama-eilanden vijf weken over. De afstand vergelijkend, heeft hij er ongeveer tien keer kórter overgedaan dan dit volk, door Gods wind voortgedreven ...
- Er moeten in Amerika grote steden en beschavingen bestaan hebben vóórdat in het Oosten beschavingen opkomen. Mormoonse archeologen zoeken door naar de bewijzen ...
- Typisch dat Jaredieten "niet-joden" worden genoemd. Toen ze uit het Oosten vertrokken, wás er nog geen volk Israël! Later zijn de Israëlieten verre verwanten aan "de overkant" niet bewust. Het omgekeerde kennelijk wel ...
Volgende keer: het Boek van Mormon over de Nephieten.