Huwelijken zijn kostbaar en kwetsbaar
2011-10-21
‘Sterke huwelijken vormen een sterke gemeente.’ ‘Het voorbeeld van een goed huwelijk van de ouders is de beste garantie voor een goed huwelijk van de kinderen.’ Iedereen kent dit soort uitspraken wel: waarheden als koeien. Maar hoe werkt het in de praktijk? - Jaargang 55
- nummer 21
Lange tijd hebben we gedacht: het gaat vanzelf goed, behoudens uitzonderingen; en rond die situaties zet je pastoraat. Maar we komen er steeds meer achter dat we preventief moeten gaan werken: in de gemeente over relaties en huwelijken praten op allerlei niveaus en op allerlei momenten.
Trouw
In onze samenleving liegen de cijfers er niet om. Eén op de drie, tenderend naar één op de twee huwelijken gaat stuk. Dat gaat onze gemeenten niet voorbij. Er is veel relatietragiek, veel relatie-eenzaamheid en veel relatieverwarring. In het Nederlands Dagblad van 10 september jl. stond een pakkende uitspraak van de familiethe rapeut Else-Marie van den Eerenbeemt: ‘Losmaken is de trend, maar een mens wil verbondenheid.’ In hetzelfde artikel zegt ze: ‘Ik heb bijna een overmaat aan liefde meegekregen, een heel reservoir.’ Werken aan sterke relaties is prachtig, en helemaal in lijn met Gods wezen en bedoeling met ons mensen. De kerk is de plek om daar intensief aandacht aan te besteden. Na het geloof in het verzoenend werk van Jezus staat stellig het belang van goede relaties op een goede tweede plaats in de Bijbel. Beide ‘kostbaarheden’ worden verbonden door Gods trouw; God is loyaal (het Hebreeuwse woord chesed wordt in de vertaling van het NBG van 1951 weergegeven met ‘goedertierenheid’, in de NBV met ‘liefde’), Hij doet wat Hij belooft. God roept ons op Hem hierin na te volgen (vergelijk Ef. 5: 1).
In de Samenwerkingsgemeente Alexanderpolder (NGK/CGK), afgekort SGA, was er al jaren goede aandacht voor dit onderwerp.
Nieuw is dat we hier sinds een jaar of vier beleid op hebben ontwikkeld.
Marjon en Jan-Willem Bosman en mijn vrouw Jacolien en ik hebben daar met vreugde aan gewerkt. In dit artikel geven we een overzicht van alle vormen en materialen die we gebruiken. We hopen hier andere gemeenten mee te stimuleren.
Een opmerking hierbij: het is goed te benadrukken dat wie niet getrouwd is, een compleet mens is. Uit ervaring weten we dat aandacht voor relaties soms betekent dat we de singles vergeten.
Dat is niet de bedoeling! Ze horen erbij; betrek ze er dus bij.
Relatiewijzer
Het is goed dat er in de gemeente in elke fase van het leven aandacht is voor relaties. We beginnen daarmee van jongs af aan. Het hele veld van aandacht en materialen hebben we samengevat in een Relatiewijzer (pag.
42-43). Op de achterkant hebben we de verschillende onderdelen uitgewerkt.
Kinderjaren
In deze periode ligt de verantwoordelijkheid primair bij de ouders. Als het goed is, vragen kinderen in deze fase nog veel aan de ouders. Er zijn een paar momenten waarop ouders goed met hun kinderen in gesprek kunnen gaan.
1. Bij ca. zeven jaar (ontdekkingsfase):
Kinderen beginnen op deze leeftijd te lezen, zijn speels en leven veel in hun eigen wereld. Het is goed dat ze langzamerhand iets meer gaan begrijpen over hun eigen lichaam, over het verschil tussen jongens en meisjes/ mannen en vrouwen, en dat ze weten waar kinderen vandaan komen. We geloven dat het belangrijk is dat we hen mondig maken om te voorkomen dat hun lichaam beschadigd wordt. We trainen hun weerbaarheid. Voor deze leeftijdsfase adviseren de volgende boeken aan de ouders: Pap, we krijgen een baby van Ineke van Herk - van Rijssel; Je groeit in liefde van Jetze Baas; Pappa, Mamma en ik van Malcolm Doney.
2. Bij ca. negen jaar (verkenningsleeftijd):
Op deze leeftijd moeten kinderen al weten wat seksualiteit inhoudt en ‘hoe het werkt’. Het is belangrijk dat kinderen dat in gezinsverband te horen krijgen, dat er thuis over gesproken wordt. In deze fase zijn de ouders dus nog aan zet. We adviseren ouders de volgende boeken: Alleen voor meisjes en Alleen voor jongens, beide van Judith Janssen-van den Barg. Deze boeken kunnen de kinderen zelf lezen. Daarnaast is het wijs als de ouders de boeken ook lezen en er met de kinderen over in gesprek gaan. We adviseren voor de ouders zelf het boek Met kinderen praten over seks van Marja Bos-Meeuwsen.
Belangrijk is in deze fase om de kinderen te vertellen wat ze aan kunnen.
Vertel niet meer dan waar ze naar vragen, maar beantwoordt hun vragen wel serieus, maak je er niet van af. Als je merkt dat ze van alles van de straat gehoord hebben, praat erover en vul het evenwichtig aan.
3. Afscheid basisschool (overgang naar puberteit):
Een aantal ouders grijpt dit moment aan om met haar of zijn kind een dag, weekend of langer weg te gaan. Het is een mooi moment om vooruit te kijken naar de komende veranderingen op allerlei gebied. Vaak kan er nog heel natuurlijk en in een open sfeer over intieme zaken gesproken worden. Daarmee leg je de basis voor open communicatie.
Een vader-zoon of moeder-dochter weekend kun je zelf organiseren, maar er zijn ook organisaties waarbij je terecht kunt.
Kinderen nemen nu nog alles van je aan en vragen soms wat door. Dit is een goed moment voor het vormen van de dijk van het geweten: zo wil de Here God dat we genieten van het mooie van seksualiteit en zo blijft het mooi. Het is in deze fase belangrijk het gesprek vooral open te houden.
Deze richtlijnen kunnen je daarbij helpen:
- Ontwijk de vragen niet;
- Vertel de waarheid vanuit de Bijbel;
- Formuleer op begrijpelijke manier;
- Gebruik voorlichtingsmateriaal;
- Wees eerlijk en kwetsbaar over jezelf.
Houd geen schone schijn op;
Puberjaren
Na de kinderjaren worden de meeste kinderen minder open naar de ouders toe. Ze gaan puberen. Dat begint langzaam.
Ze gaan informatie bij vrienden halen. Daarom is het belangrijk als kerk dat je onderlinge vriendschappen binnen de jeugdclubs stimuleert. Op de clubs wordt geregeld over de relevante onderwerpen gesproken.
1. Rond twaalf, dertien jaar
In deze fase vinden de jongeren het niks om open over seksualiteit en relaties te praten als het andere geslacht erbij zit. We vragen de leiding van de club in deze leeftijd aan de hand van de het boekje Het Grote Verschil een avond met jongens en meiden apart te houden.
Het boekje wordt uitgedeeld aan alle jongeren in deze leeftijdscategorie.
Het is te bestellen via www.partnersforlife.nl/products-/ ISBN 9789491001017.
2. Rond veertien, vijftien jaar
We plannen een avond waarop mensen langskomen om met de jongeren te praten over seksualiteit. Dat moet een heel normaal gesprek zijn. Het wordt wel een ‘boys only’ en ‘girls only’ avond.
Op die avond geven we de jongeren ook de brochure mee die we in de SGA zelf hebben ontwikkeld: Het huwelijk: Gods idee en Gods Mysterie, te bestellen via dezelfde website.
Relaties ontstaan
In deze puberperiode zullen veel jongeren een relatie krijgen; hét moment om hen gerichter en minder leeftijdgebonden te helpen in het ontwikkelen van een gezonde relatie.
1. Verkeringsavond
Op Valentijnsdag organiseert de SGA een verkeringsavond, met als belangrijkste ingrediënten: een gezellige omgeving met een leuke aankleding, een diner waarbij gemeenteleden bedienen en een aantal momenten waarop we inhoudelijk aandacht besteden aan het onderwerp huwelijk en seksualiteit. Aan het eind van de avond krijgen de deelnemers het boekje Save Seks van de EO.
2. Huwelijksvoorbereiding
Wanneer jongeren trouwplannen hebben, bieden we hun huwelijksvoorbereiding aan: drie of vier avonden begeleiding door een echtpaar uit de gemeente. Daarvoor is apart lesmateriaal ontwikkeld, zowel voor wie deze cursus geeft als voor wie hem volgt.
Hierin komt aan de orde: Gods bedoeling met het huwelijk, seksualiteit, liefde, praktische voorbereiding op het huwelijk en verder nog wat jongeren zelf willen weten. Het is het meest wenselijk als jongeren ongeveer een jaar voor hun trouwdatum aan de cursus beginnen. Ook stimuleren we jongeren om relatieweekend te bezoeken, zoals ReadyToMarry van de EO.
Getrouwd en dan?
We weten dat het huwelijk kwetsbaar is en blijft en dat veel huwelijken vastlopen. Daarom willen we ook na het sluiten van het huwelijk doorgaan met elkaar helpen op die weg. Belangrijk is dat daar geen taboe op rust. We werken aan een open sfeer, waarin iedereen zich vrij voelt om met anderen over moeilijkheden, lastige vragen en problemen door te praten. Nooit mag een echtpaar het gevoel krijgen dat ze de enige zijn bij wie het niet vanzelf goed gaat in het huwelijk. Vanuit de gemeente worden de volgende activiteiten aangeboden:
1. Marriage course
Deze cursus helpt om ingesleten patronen te doorbreken en het huwelijk op te frissen. Gedurende zes avonden, waarvan één met romantisch diner, worden de principes van het huwelijk weer afgestoft.
Belangrijk is dat de cursus begint met een avond over Gods bedoeling met het huwelijk en de Bijbelse onderbouwing hiervan.
2. Huwelijkspastoraat
Soms kan het stormen in een huwelijk.
Het is dan belangrijk met een ander echtpaar in de gemeente te kunnen spreken: mensen die voor die hulptaak training hebben ontvangen en misschien zelfs wel hetzelfde hebben meegemaakt.
Deze vorm van hulpverlening kan ook door de reguliere pastortaal verzorger worden verleend, maar de ervaring heeft geleerd dat het beter is om het huwelijkspastoraat in goed overleg door een ‘gespecialiseerd’ echtpaar te laten doen.
3. Gespecialiseerde hulp
Het kan zijn dat er sprake is van een echte crisis waar specialisten bij nodig zijn. Vanuit de SGA verwijzen we door naar bijv. de Schuilplaats of de Driehoek.
Erjan van der Linde is predikant van de Samenwerkingsgemeente Alexanderpolder (NGK/ CGK) in Rotterdam. Hij is getrouwd en vader van vier kinderen.