Een heelmakend gesprek
2008-06-20
Christenen staan heel verschillend tegenover de vragen rond geloof, ziekte en gezondheid. Sommige mensen verlangen naar de praktische invoering van de dienst van de genezing.- Jaargang 52
- nummer 13
Anderen staan hier sceptisch tegenover. Weer anderen zijn gewoon nieuwsgierig en een laatste groep vraagt zich af hoe het genezingswerk van Jezus Christus zich verhoudt tot gebedsgenezing, de medische wetenschap en alternatieve geneeswijzen.
Hoe ga je met al die verschillen om?
Gedurende een periode van ongeveer twee jaar ging in de Protestantse gemeente te Monster een groep van elf gemeenteleden samen op zoek naar antwoorden rond deze grote vragen. De werkgroep was zo veelkleurig als de gemeente waaruit ze was samengesteld. Het boek Daar word je beter van! van de hand van ds. Piet Schelling is de weerslag van hun zoektocht.
Veel vragen
Het boek begint met een brede definitie van gezondheid en genezing.
Gezondheid heeft alles te maken met het bijbelse woord sjaloom. Sjaloom staat onder meer voor welzijn en welvaart, maar ook voor open communicatie met medemensen en met God, voor geborgenheid en eenheid, harmonie, heelheid en voltooiing. Genezing heeft alles te maken met het brengen van Gods sjaloom.
Wanneer je verder gaat lezen ontdek je hoe breed het onderwerp is. Is onze samenleving niet teveel gericht op gezondheid en schoonheid?
Wat doet ziekte met ons? Wat is de gave van genezing en hoe zou je kunnen ontdekken of je die hebt?
Hoe ging Jezus met zieken om en hoe kunnen wij dat doen? Hoe kunnen we handoplegging, zegening en ziekenzalving laten functioneren? Wat te denken van alternatieve geneeswijzen en hoe ermee om te gaan? Wat als je ziek blijft en daar vrede mee hebt?
Hoe gaan niet-christenen met ziekte om? En hiermee is het aantal onderwerpen nog lang niet uitgeput.
Verlegenheid
Wanneer bij al die vragen de bijbel opengaat, hoor je verlegenheid. Want wat lezen we in de bijbel over deze onderwerpen? De een leest heel iets anders dan de ander. 'Wat moeten we dan?' vraagt Piet Schelling in het hoofdstuk over alternatieve geneeswijzen: 'Was er maar een uitleg voor elke tekst in elke tijd! Bovendien, in de Bijbel zelf kom je over bepaalde zaken al verschillende meningen tegen.' Schelling benoemt hier iets wat door zijn hele boek heen speelt en wat voor veel mensen herkenbaar is. Dezelfde tekst betekent voor verschillende mensen iets anders en als dezelfde tekst al hetzelfde betekent, is er misschien wel weer een andere tekst die tegenspreekt wat de eerste tekst vertelt, of dat corrigeert of nuanceert. Zo gezien, lijkt Bijbellezen op dansen op het slappe koord.
Luisteren vanuit onze traditie
Ik denk, dat de werkelijkheid minder willekeurig is. Wij kunnen niet anders dan vanuit onze traditie en vanuit ons wereldbeeld naar Gods Woord luisteren.
Wij kunnen niet anders, niet omdat we dat moeten, maar echt omdat we echt niet anders kunnen.
We kunnen ons niet ontdoen van onze geschiedenis, daar zijn we veel meer mee vergroeid dan we beseffen.
Vanuit ons wereldbeeld luisteren we naar de Bijbel en vervolgens ook naar andere tradities, maar we kunnen niet willekeurig leentjebuur spelen. Ik besef, dat ik nu net als Piet Schelling, in drie regels iets probeer te schrijven wat wel eenvoudig is maar niet simpel.
Daarom terug naar de praktijk.
Willem Smouter laat in Herstelwerk concreet zien zien wat ik bedoel.
Uitgaande van de gereformeerde traditie verrijkt hij die met inzichten van christenen die opgegroeid zijn in een andere traditie en met een ander wereldbeeld. Zo'n keuze ontbreekt in Daar word je beter van!
Te weinig richting
De kracht van het boek is zo tegelijkertijd zijn zwakte. Er komt een breed scala aan vragen aan de orde die ieder op hun beurt weer een breed spectrum aan genuanceerde antwoorden ontvangen. In een interview voor de regionale radio vinden twee leden van de werkgroep het moeilijk om het kernpunt of de conclusie van het boek te vinden. Voordat ik met lezen begon, had ik gehoopt op meer richting.
Die hoop had de kerkenraad van Monster waarschijnlijk ook. De oorspronkelijke vraag aan de werkgroep was: kom op het spoor van wat begaanbare wegen zijn voor onze tijd en onze gemeenschap om de helende kracht van God operationeel en manifest te maken tot welzijn voor mensen binnen en buiten de kerk. De tekst van deze opdracht is wel terug te vinden op de website van de gemeente Monster, maar keert niet terug in het boek.
Wel goede methode
Maar misschien is al die nuance op zich al heelmakend. Ze brengt Gods sjaloom binnen in onderlinge relaties die onder spanning staan vanwege de verscheidenheid aan ideeën rondom geloof, gezondheid en geloof.
Schelling verwijst hiervoor naar Berkhof, die in zijn boek Christelijk Geloof het christelijk gesprek als sacrament wil waarderen - een instrument waardoor God zich bekendmaakt.
De zojuist genoemde spanning en veelkleurigheid is ook veel Nederlands Gereformeerde Kerken niet vreemd. De maníer waarop dit boek tot stánd is gebracht, wijst daarom een weg: een zorgvuldige en gemeentebrede bezinning. En behalve richting biedt het boek ook handvatten: op de website van de Protestantse gemeente Monster (www.pgmonster.nl) zijn gespreksvragen en een model voor bezinning te vinden om zelf als kring of gemeente aan de slag te gaan. Het zou mooi zijn als daarbij nog verwijzingen komen te staan naar literatuur. De mensen in Monster zullen vast papieren gespreksgenoten hebben gehad. Hun namen kan ik wel vermoeden, maar dat zal niet voor iedereen gelden.
Verwachting van Gods nabijheid
Ondanks alle voorzichtigheid maken Schelling en de werkgroep uiteindelijk wel degelijk keuzen. Je moet wel bladeren, want ze staan verspreid door het boek heen. Ze pleiten voor meer verwachting van Gods nabijheid in de samenkomst. Dat is me uit het hart gegrepen. Ze pleiten voor handoplegging en ziekenzalving en voor een zorgvuldige invoering van vieringen met speciale aandacht voor de zieke mens. Omdat al die keuzes zijn ingebed in pastorale woorden vallen ze misschien minder op, maar vormen ze misschien juist vanwege die gevoeligheid het spoor waarnaar de kerkenraad van Monster op zoek was.
Genezing op de agenda
Ds. Gerrit de Fijter, preses van de Generale Synode van de PKN beveelt dit boek van harte aan. Hij zet daarmee gebed en genezing nadrukkelijk op de agenda van zijn kerkgemeenschap.
Ik vind deze aanbeveling terecht. Met dit boek krijg je een goed uitgewerkt gesprek in handen.
Ik kan dit boek aanraden aan iedereen die de gemeente wil dienen op het terrein van van geloof, gezondheid en ziekte. Wanneer je daarbij ook iets leest van de hand van bijvoorbeeld W. Smouter, K. Runia, C. van der Kooij of M.J. Paul over dit onderwerp kun je ook inhoudelijk vanuit onze traditie en in gesprek met andere tradities bijdragen aan de bezinning hierover.
Piet Schelling, Daar word je beter van!Kok, Kampen, 2008. 128 pag. €14,50.
Ds. Piet Kleingeld is predikant van de NGK van Maassluis.