Geloof in je gezin
2011-10-21
‘Ik leg de namen van mijn kinderen in uw handen. Graveer Gij ze daarin met onuitwisbaar schrift.’ Op de beruchte derde kraamdag pakte ik uit de mand met cadeautjes van mijn moeder dit gedicht. En waar ik er eerder misschien meewarig om gegrijnsd had, barstte ik zowaar in tranen uit. Dat kwetsbare meisje, dat ik een paar keer per dag in mijn armen hield om te voeden en te voelen – ook Gods hand is om haar heen.- Jaargang 55
- nummer 21
Dat was het begin. We zijn nu een aantal jaren verder. Nog steeds bidden we voor onze kinderen – en geven we ze te eten.
Maar er zijn nog wel wat activiteiten bij gekomen…
Als je kinderen krijgt, ga je nadenken over het vormgeven van een christelijk gezinsleven. Primair heb je waarschijnlijk ideeën vanuit het gezin waaruit je komt, of gezinnen waar je te gast bent geweest. Je praat over de verschillen tussen de beide gezinnen en misschien weet je vooral hoe je het níet wilt.
Geleidelijk geef je vanuit je geloof ook je eigen gezinsleven vorm. In dit artikel geef ik tien aandachtspunten rond geloof in je gezin.
1 Gods genade in jouw leven is de basis.
Als je kinderen krijgt, begint er iets nieuws: een gezinsleven. Maar er is ook veel dat niet verandert. Je hebt al een relatie met de Heer en die blijft belangrijk.
Het belangrijkste geschenk dat je je kinderen kunt meegeven is genade.1 Dat is allereerst een geschenk voor jou als ouder. Ik wil ouders uitnodigen om telkens weer naar die genade terug te keren, Gods genade te aanvaarden en ervaren. Dan kun je het ook aan je kinderen doorgeven.
Veel ouders hebben een vol leven. Ze werken, organiseren en zijn druk bezig hun kinderen veel mee te geven. Je kunt zomaar vergeten om te zorgen voor je eigen ziel. Ga niet alleen fitnessen om je lijf te onderhouden; ga niet alleen een weekend naar Vlieland om je relatie te onderhouden – neem ook de tijd om je ziel te onderhouden en vraag God je leven te vullen met zijn aanwezigheid.
2 In de Bijbel vind je onderwijs over geloofsopvoeding.
In de Bijbel kun je op een heel aantal plekken lezen over geloofsopvoeding.
In Deuteronomium 6 leer je dat geloofsopvoeding een doorlopend proces is. Pas als je samen met je kinderen leeft, kun je ze over God vertellen. In Jozua 4 ontdek je hoe belangrijk het is om ‘stenen’ te plaatsen, zodat je over Gods grote daden kunt vertellen. Als je Psalm 78 leest, stap je over je weerzin tegen lange Bijbelverhalen heen, omdat je leert dat die over Gods trouw gaan.
Door Spreuken laat je je beschroomdheid varen en durf je je plaats in te nemen om je kinderen belangrijke levenslessen mee te geven.
Dit is zo maar een greep uit de vele geschiedenissen en teksten die in de Bijbel staan. Ga vooral zelf in de Bijbel op zoek en schrijf het op. We geloven dat de Schrift een lamp voor onze voet is en een licht op ons pad. In de geloofsopvoeding kunnen we niet zonder dat licht. Want hoe snel heb je niet het gevoel dat je voet slipt en hoe duister lijkt de weg soms voor je…
3 Denk eerst na over je principes voordat je praktisch aan de slag gaat.
Heb je weleens op een rijtje gezet wat jij graag mee wilt geven aan je kind gedurende de 18 jaar dat het bij je woont?
Welke kernwaarden vind jij eigenlijk belangrijk als het om geloofsoverdracht gaat?
We leven in een tijd leven waarin creativiteit en vormgeving belangrijk is.
Dat merk je ook als het om huiselijke eredienst gaat: wie heeft het meest originele idee om met kinderen te doen?
Het gevaar kan zijn dat de insteek ligt bij de uitwerking en niet bij de visie.
Denk eerst eens na over wie God voor je is (punt 1) en wat de Schriften over geloofsopvoeding zeggen (punt 2). Deel dat met elkaar en verwoord hoe je het praktisch zou willen uitwerken.
Dat kan heel ingewikkeld klinken, maar probeer het gewoon eens. Principes die je kunt kiezen zijn bijvoorbeeld: Gods nabijheid zoeken; trouw; Christus centraal in ons gezin; oefening in de vruchten van de Geest; discipelschap; zelfstandige verwoording van je geloof; de glorie van God; voorbereiding tot zelfstandigheid; dienstbaarheid.
4 Laat je creativiteit prikkelen door te zien hoe anderen het doen.
In boeken, tijdschriften en op internet kun je veel lezen en leren over geloof in je gezin. Vergeet vooral internet niet met veel weblogs van christenen. In de Verenigde Staten, maar in toenemende mate ook in Nederland, zijn veel moeders die vertellen over het dagelijks leven in een christelijk gezin. Je vindt daar allerlei prikkelende en enthousiasmerende voorbeelden om zelf ook te gebruiken. Neem eens de tijd om te zoeken en sla een paar aansprekende website onder je favorieten op.
5 Durf te experimenteren met nieuwe vormen.
In een tijd waarin geloof meer vanzelfsprekend was dan nu, waren de huisgodsdienstoefeningen dat ook. Vader leest uit de Bijbel en gaat voor in gebed.
Anno 2011 leven we in een tijd die de vanzelfsprekendheid voorbij is en die vraagt om doorleefde en uitgesproken rituelen. Wees niet bang om te experimenteren, maar durf uit te proberen wat bij jou en je gezin past.
Tegelijkertijd leven we in een tijd van overvloedige reflectie en dat geeft de nodige onrust. Ouders van nu behoren tot een generatie die uitgebreid heeft gereflecteerd op de eigen ouders. Dat maakt het spannend om zelf ouder te worden. Wees kritisch op een negatieve spiraal van reflectie. Als we constant onszelf afvragen of we het wel goed doen, zijn we eigenlijk op onszelf en onze behoefte aan succes gericht. En dat zal altijd tegenvallen. Het is ook precies waarom Jezus de wereld moest redden.
Als ouders gaat het niet om ons succes, maar om God centraal in het leven van onze kinderen. Laat Hem dat ook doen.2 God is de meest creatieve Persoon die je kunt bedenken en wij zijn naar Gods beeld geschapen, bedoeld om te scheppen en te genieten.3 Het is dus belangrijk om niet weg te zinken in verlegenheid, maar elke keer nieuwe kracht te vinden bij Gods Geest, en nieuwe manieren om het geloof in God te delen, te vieren en te onderwijzen.
6 Kies een structuur voor je huiselijke eredienst.
Als je in je gezin wilt Bijbellezen, bidden en wellicht zingen of creatief bezig zijn, is het handig daar een structuur voor te bedenken. Veel ouders geven aan dat ze best willen, maar dat ‘het er niet van komt’. Een basale structuur kan je helpen om door te zetten.
De traditie reikt structuren aan waar je wellicht mee aan de slag kunt:
• Het kerkelijk jaar dat rond de belangrijke momenten in het leven van Jezus stilstaat. Denk op tijd na hoe je de feesten wilt vieren: koop een boekje, zoek liederen uit en richt eventueel een viertafel in.
• Het verschil tussen werkdagen en de zondag. De Nadere Reformator Voetius (1589-1676) koos de zaterdagavond uit om zijn gezin catechisatie te geven.
Ook zijn er ouders die zondagmiddag een gezinsactiviteit rond de Bijbel organiseren.
• De dag zelf met een begin en eind en verschillende maaltijden. De één zal elke dag een Bijbeltekst leren; de ander met alle kinderen persoonlijk bidden voordat het gaat slapen.
Het gevaar van rituelen die je van de vorige generatie overneemt is dat het holle gewoonten worden. Zorg er dus altijd voor dat structuren of rituelen het uiten en overdragen van je geloof niet in de weg staan, maar gebruik ze creatief.
7 Zoek andere ouders op om ervaringen uit te wisselen.
Je bent niet de enige die nadenkt over manieren waarop je je kinderen kennis van God en de Bijbel mee wilt geven.
Gelukkig kun je daar samen over praten en van elkaar leren, bij elkaar uithuilen of juist vreugde delen. Zoek elkaar op en praat ook over de vraag hoe in je gezin Jezus Christus centraal staat, hoe je je kinderen de Bijbelse leer overdraagt.
Organiseer praatavonden of een moederkring.
8 Laat de geloofsopvoeding niet over aan kerk of school.
Veel kinderen gaan naar een christelijke school en naar de kinderclub van de kerk. Wat is onze plek als ouders naast al die juffen en meesters?
Onderzoek heeft uitgewezen dat ouders de grootste invloed hebben op de keuzes van hun kinderen. Onderschat dus niet de invloed die je gezinsleven heeft. Daarmee wil ik niet zeggen dat je als ouders je best moet gaan doen om je kinderen te laten geloven. Denk niet dat jij als ouder van je kind een gelovige moet maken. Dat kan God alleen! Wees dus een ouder die zichzelf kan relativeren en God centraal zet.
Wees je echter als ouders wel bewust van je verantwoordelijkheid. Laat de geloofsoverdracht aan je kinderen niet over aan school of kerk. De primaire omgeving waar een kind leeft, ademt en van God hoort is de omgeving waar jij en je kind samen zijn. Ik denk dat veel discussies rond kinderwerk in de kerk aan ontspanning zouden winnen als ouders de taak van het onderwijs in de leer van Jezus Christus zelf meer ter hand zouden nemen.
9 Geloofsoverdracht is denken, voelen, doen.
In de traditie van de Nadere Reformatie is huiselijke eredienst vooral gericht op Bijbellezen, bidden en zingen. Het gevaar is aanwezig dat we onze kinderen vooral verstandelijk de leer van de Bijbel overdragen. Vergeet niet om jezelf en je kinderen ook te oefenen in een spiritualiteit die het hart beroert en in een leven van vroomheid die met doen te maken heeft. Laat kinderen merken dat geloof met emoties te maken heeft, met enthousiasme, maar ook met praktische dienstbaarheid. Tegelijk is het belangrijk tegen ouders te zeggen dat kennis wel belangrijk blijft, hoe gefrustreerd je ook bent over je eigen verstandelijke geloofsopvoeding. Lees maar eens hoe Mozes spreekt over het blijven vertellen van de geschiedenis en hoe Jezus de Emmaüsgangers het Oude Testament leert begrijpen.
10 Blijf bidden.
Je zou er moe van worden, uitgeput nog voordat je begint. Dat is natuurlijk niet de bedoeling van dit artikel. Jezus geeft maar één remedie tegen geestelijke uitputting: het zoeken van God in de stilte van het leven. Dat heeft weer te maken met genade, het geschenk voor jou. Uiteindelijk kun jij je kind het geloof niet geven. Dat kan God alleen.
Voor jou is belangrijk om dichtbij Hem te leven en Hem centraal te stellen. Alle eer aan God!
Janneke Burger-Niemeijer is projectleider AKZ+ en redacteur van De Reformatie. Ook is ze moeder van drie jonge kinderen. Op www.jannekesjoligewereld.blogspot.comschrijft ze regelmatig over geloofsopvoeding.
1 Sally Clarkson, De roeping van het moederschap.
Franeker (Van Wijnen), 2007.
2 Leslie Leyland Fields, Parenting is our Highest Calling and 8 other Myths that Trap Us in Worry and Guilt Colorado Springs (Waterbrook Press), 2008.
3 Edith Schaeffer, What is a Family? Ada, (Baker Books), 1997.
| Websites om je creativiteit te prikkelen www.bijbelinbeeld.blogspot.com: elke week een Bijbeltekst op een viertafel om aan te leren www.familyfactory.nu: ondersteunende organisatie www.gkvapeldoornzuid.nl: veel kleur- en knutselplaten www.thehomespunheart.blogspot.com: een creatieve moeder (Engels) www.aholyexperience.com: veel aandacht voor je geloof als basis (Engels) |