Fraai boek over wat christenen geloven
2008-06-20
Handboek Christelijk Geloof heet het boek. Terecht. Op een overzichtelijke, heldere, prettig leesbare manier legt het uit wat christenen geloven. Het is schitterend uitgevoerd, met ruim 100 illustraties in kleur, meest schilderijen en mooie foto's, alle voorzien van een duidelijke toelichting.- Jaargang 52
- nummer 13
Tussen de eigenlijke tekst door staanherkenbaar aan een steunkleur - zogenaamde kaderteksten, als Waar lag de tuin van Eden? Mogen christenen oorlog voeren? De zoektocht naar de historische Jezus. Mogen kleine kinderen worden gedoopt? (!) Hoe boeddhisten Jezus zien, en vele meer. In de kantlijn staan opvallende uitspraken van bekende gelovigen, van Pascal, Augustinus, Marten Luther King, en anderen. Het boek wordt afgerond met een bloemlezing van citaten uit geschriften van christelijke denkers en theologen; van Justus de Martelaar tot Barth en Bonhoeffer en er is een begrippenlijst waarin ruim 200 termen uitvoerig worden verklaard.
Breed Bijbels kader
Ik waag me niet aan een echte bespreking op niveau; daarvoor mis ik de nodige kennis. Wel wil ik wat leeservaringen met u delen. Als 'gewoon' gelovige heb ik het boek met plezier doorgenomen: geloofsonderdelen die je kent, overtuigingen die je hebt worden hier verdiept en in een breed Bijbels kader gezet; je leert ze kennen van vele kanten. En bij zoveel volledigheid als dit boek biedt, kom je natuurlijk veel 'nieuwe' dingen tegen.
Almacht
Na een kort historisch overzicht volgen hoofdstukken over God, Jezus, Verlossing, de kerk, christelijke hoop.
Elk behandelt een breed scala aan aspecten. In dat over God staan paragrafen over Gods naam, zijn 'wezen' (wie en hoe Hij is) en eigenschappen.
Is hij mannelijk? De Schepper en de schepping krijgen aandacht en de plaats van de mens daarin. De persoonlijke aard van God, waardoor Hij relaties kan aangaan met de mens, zijn vaderschap, enzovoort. Dat alles uitgebreid, met veel opvattingen erover uit het verleden en de visies erop binnen en buiten de christenheid vandaag.
Het klinkt misschien niet aantrekkelijk, maar het wordt met een behoorlijke levendigheid verteld. In dit hoofdstuk kom je kaderteksten tegen als Hoe kan God gekend worden door de natuur? Visies op de schepping, Schepping en evolutie, Wat bedoelen we met een 'almachtige' God? Dit laatste in de vorm van een helder stukje waarin duidelijk gemaakt wordt dat Gods almacht niet betekent 'Gods macht om alles te doen' - Hij kan geen driehoek met vier zijden tekenen -, maar 'Gods macht om zijn doelen te bereiken'.
Jezus
Het mooiste en tegelijk boeiendste hoofdstuk vind ik dat over Jezus, al weer met zeer veel facetten zoals Jezus' joodse achtergrond, zijn onderricht, Jezus en vrouwen. Zijn de evangeliën historisch betrouwbaar? Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Jezus en de religieuze bewegingen van zijn tijd.
Een kadertekst is er over Maria binnen het christelijke gedachtegoed.
Weinig ruimte voor de Geest
Vreemd vind ik dat er anno 2008 een overzicht van de christelijke basiskennis verschijnt waarin voor de heilige Geest maar heel weinig plaats is ingeruimd.
Als derde persoon van de goddelijke drie-eenheid krijgt hij zijn eigen paragraaf, in het hoofdstuk over God - in een helder betoog overigens.
Verder komt zijn rol ter sprake bij het ontstaan van de Bijbel en het wekken van het geloof in de christen. En hier en daar, verspreid door het boek, nog een vermelding. Maar dat is het dan.
Moeite
Moeite heb ik met het gedeelte over Gods 'onveranderlijkheid'. Mijn inziens wordt hier te kort gedaan aan onze God zoals we hem hebben leren kennen als levende God. Volgens de schrijver líjkt het alleen maar of God van gedachten verandert: Hij wist van te voren al dat Ninevé zich bekeren zou; Jona dácht alleen dat Hij veranderd was. En nog erger vind ik wat over koning Saul in dit verband gezegd wordt: het falen van Saul was vanaf het begin onderdeel van Gods plan. In 1 Samuel 15 lezen we het toch anders.
Bij zo veel orthodoxie kijk je toch wel even op als van de schepping in zes dagen gezegd wordt dat dit een vereenvoudigde weergave is van een langdurig en ingewikkeld proces.
Persoonlijke relatie
In een boek als dit valt uiteraard het accent op het kennen met je verstand.
Toch is niet vergeten dat geloven 'vooral draait om vertrouwen in de persoonlijke God, in een persoonlijke relatie van communicatie, liefde en vreugde; in een persoonlijke ontmoeting met Jezus niet alleen om instemming met dogma's' (citaat uit het hoofdstuk over Geloof). Fijn, dat van de oorspronkelijk Engelse uitgave van het Handboek Christelijk Geloof nu een Nederlandse vertaling beschikbaar is. Het is een bruikbaar blader-, leesen kijkboek. Voor de Nederlandse bewerking is dr. Jan Hoek verantwoordelijk.
Alister McGrath, Jan Hoek, Handboek Christelijk Geloof. Uitg. Boekencentrum, 2008. 352 pag. e 34,50.
Jan Lakerveld is neerlandicus, redacteur van Opbouw en lid van de NGK in Emmeloord.