Kunst en Werkelijkheid
1982-10-01
Uziet op deze pagina's van “Opbouw" vijf afbeeldingen van vijf schilderijen. Ze zijn gemaakt door vijf verschillende kunstenaars, die allen hetzelfde voorwerp hebben geschilderd: een gewone kom, waaruit je koffie kunt drinken. Deze vijf afbeeldingen zijn een illustratie vooraf van een opmerkelijk boek, dat ik hier graag bespreek, om er uw aandacht op te vestigen.- Jaargang 26
- nummer 36
Het boek is gemaakt ter gelegenheid van een tentoonstelling in de Verenigde Staten van de werken van zes Nederlandse kunstschilders. Ter gelegenheid van de viering van de 200jaar Nederlands-Amerikaanse betrekkingen. Zelfs Koningin Beatrix en Prins Claus hebben de expositie op hun reis bezocht.
Op zich is dit nog geen reden om hier een artikel aan te wijlden in "Opbouw", ware het niet dat deze groep kunstenaars ("de Zwiggelte groep") en hun zaakwaarnemer Hans van Seventer uit de kring van kunstenaars komen, die door wijlen prof. H. R. Rookrnaaker werden aangesproken.
Zij hebben het aangedurfd om in onze naoorlogse tijd, waartin de schilderkunst bijzonder sterk onder invloed staat van stijlen en stromingen, doe een godloos levensgevoel vertolken, een geheel eigen weg te gaan. Van Rookrnaaker hebben zij geleerd, zo leés ik in het voorwoord, dat er een direct verband bestaat tussen iemands kunst en iemands levensfilosofie. Dat heeft hen ertoe gebracht om te schilderen op een wijze waarop zij de werkelijkheid als geschapen werkelijkheid - als méér dan product van tijd en toeval - naar voren doen komen.
Dat komt uit in hun stijl, in de objecten die zij kiezen, in de sfeer die hun stukken ademen. Wat niet wil zeggen dat dat 'anders-zijn' zo gemakkelijk onder woorden of in theorieën uit te drukken is. In de lange inleiding van het boek zegt JoAnn v. Seventer, dat de schilders zelf ieder theoretiseren over hun werk verfoeien. Zij willen het liefst dat men hun werk bekijkt.
Laat het kunstwerk voor zich spreken.
Daarom heeft men voor het boek de vorm gekozen van een aaneenschakeling van reproducties. Wel worden de zes schilders, Pit van Loo, Jan van Loon, Henk Helmantel, Rein Pol, Jan van der Scheer en Jan Zwaan ieder voor zich aan u voorgesteld. U krijgt te horen hoe zij schilderen, welke techniek zij gebruiken en waarom. Ook vertellen zij welke hedendaagse kunstenaars hen aanspreken en waarin zij hun eigen weg kiezen.
Het boek telt 84 pagina's en bevat op iedere pagina schitterende foto's - veel in kleur - van de werken van deze zes schilders. De eenheid in de verscheidenheid van stijlen en onderwerpen is door de ontwerpers van het boek in de titel tot uitdrukking 'gebracht: Reality revisited = De werkelijkheid met nieuwe ogen bezien. Daarmee hebben de kunstenaars zich willen distantiëren van de bewering dat zij 'realisten' zouden zijn, die niets meer dan een foto overschilderen.
Integendeel: naast de 5 afbeeldingen van het op vijf manieren geschilderde kommetje staat een citaat van Andrew Wyeth: "de gemeenplaats is :het ding, maar het is moeilijk te vinden. Dan, als je erin gelooft, er liefde voor hebt, zal dit speciale voorwerp een venster worden op het universele."
Het is zeer boeiend om te zien hoe deze zes schilders zich daarmee hebben bezig gehouden met het op doek brengen van die ene oude werkelijkheid maar nu gezien door de ogen van mensen die 'aangevochten' zijn door de 20e eeuwen die toch niet konden geloven dat deze werkelijkheid niets is als een combinatie van materie en mysterie. Ieder doet dat op een heel eigen wijze. U kunt dat zien in deze 5 verschillende afbeeldingen.
Bij de een ruik je de koffie, bij de ander hoor je het glas rinkelen, bij de derde is het een voor meer doelen geschikt gebruiksvoorwerp etc.
De uitgave van dit boek is een unicum. Het is voor het eerst dat er misschien een klein beetje school gemaakt kan worden door een groep schilders die de mode tegen hebben, maar in kwaliteit niet onder d,oen voor de gangmakers van vandaag.
Neen, een boodschap hebben zij in hun werk niet gelegd. Het zijn geen dominees. Wel hebben zij echte dingen gemaakt, die allen boven zichzelf uitwijzen.
Er zijn van deze boeken, die als catalogus verkocht zijn bij de expositie, nog wel wat exemplaren over U steunt deze school van Zwiggelte door dit fotoboek bij hen te kopen. De tekst is Engels, maar ik zei al: het zijn de reproducties van hun werken die hun eigen (volop Nederlandse) taal spreken. Het is al met al een prachtig boek geworden, dat mooi is verzorgd - op stevig papier, met veel informatie.
Graag gebruik ik deze kolommen van "Opbouw"om u er toe te brengen om deze beweging te steunen en uw meeleven te doen gevoelen door f 30,- over te maken op de girorekening 7319~5 van Hans van Seventer in Groningen met vermelding "Reality". U krijgt het dan gratis thuis toegestuurd. Ook in de winkel kunt u terecht. Daar kost het f 30,- maar zonder verzendkosten.