Om je te verlekkeren
1982-11-26
Voor mensen die van mooie boeken houden is uitgeverij Gaade een begrip. Weinig uitgeverijen in den lande zijn erin geslaagd een zó mooie collectie boeken op de markt te brengen als deze Amerongse firma. Voorname boeken over kunst veelal.- Jaargang 26
- nummer 44
Echter ook twee zeer goed ogen de boeken over het Jodendom. Het zou spijtig zijn, als nooit in dit blad van hun bestaan gewag werd gemaakt.
Vandaar deze recensie.
Het eerste boek is getiteld Joods Gezinsleven en is geschreven door Chaim Bermant, een in Engeland woonachtig Joodse auteur, en voortreffelijk vertaald door Mevr.
Musaph-Andriesse, zelf schrijfster van een nuttig werkje over Joodse geschriften. Om met het uiterlijk te beginnen: een kloek formaat, een fraaie band, 256 pagna's, vele schitterende illustraties. Een lust voor het oog. Dat daarmee niet alles gezegd is spreekt voor zich. Maar ook de tekst is vlot leesbaar, heel informatief en overzichtelijk.
De tekst: achttien hoofdstukken, te beginnen met "de Omheinde Tuin", een letterlijke vertaling van de Engelse titel: De "omheinde tuin" is het joodse gezin: " ... het gezin is altijd het hechte fundament geweest van de gemeente van Israël en het einde van' het gezin zou ook het einde betekenen van het Jodendom zoals we dat kennen." (9) In al zijn facetten leren we dat gezinsleven kennen. Het begint met het verhaal van de besnijdenis. We lezen hoe de ingreep wordt verricht, welke bekwaamheden de "moheel" (de besnijder) moet hebben, welke mensen direct bij het ritueel betrokken zijn, hoe het feest wordt beleefd. Elf pagina's tekst en een gelijk aantal fotopagina's geven een goede indruk.
Datzelfde kan feitelijk worden gezegd van ieder ander hoofdstuk met onderwerpen als "Bar Mitsva"
(zoon der wet) of, de “Huwelijksmakelaar"
(met volkomen onbekende gegevens over de "sjadohan" die huwbare lieden bijeenbracht), of het verhaal van de bruidegom en de bruid onder het baldakijn. We lezen over deze "choepa" waaronder men staat, over de zegen die de "chazzan", de voorzanger zingt, over het glas dat de bruidegom met zijn voet vergruizelen moet als herinnering aan de val van de Tempel, of de moeite van het uitnodigen van alle denkbare welkome gasten.
In "dochters van Israël", "sex en de gehuwde vrouw" en “koningin moeder" komt de positie van de Joodse vrouw naar voren. Aan bod komen reinheidswetten, mogelijkheden tot echtscheiding en en passant gegevens over het oudtestamentische leviraatshuwelijk etc. Ook lezen we over gebeurtenissen rond het overlijden van familieleden, de rouw- en begrafenisplechtigheden of over vragen rond het huwen met niet-joodse vrouwen.
Veel meer zou te noemen zijn. Het geheel is een innemend boek geworden, met speelse trekjes zonder dat het frivool wordt, dat geregeld inzicht verschaft in de joodse beleving van huwelijk en gezin, ouderschap enz. Wie het Joodse geloof alleen kent van literatuur over b.v. de Feesten vindt in dit boek veel aardige en nuttige informatie bijeengebracht, die ik nergens zó aantrekkelijk gepresenteerd aangetroffen heb. Een boek om te koesteren.
Een tweede boek, iets duurder maar even aantrekkelijk, is het boek De Synagoge. Ook hier een groot formaat boek, 215 pagina's lang en verlucht met tal van (ook weer) schitterende foto's. Het is mogelijk dat de aanschaf van dit boek een iets specialistischer belangstelling voor het Jodendom vereist, maar dat neemt niet weg dat ook hier erg veel interessante gegevens de lezer dieper inzicht in de Joodse eredienst verschaffen. Een alleszins nuttig beginhoofdstuk behandelt "de oorsprong van de synagoge". Er wordt een poging gedaan terug te gaan naar de Oudtestamentische en Nieuwtestamentische synagoges. Temidden van algemeen-historische informatie, over de Oudheid, lezen we meer specifiek over Fravius Josefus' ervaringen in de synagoge te Tiberias en de precieze indeling van een synagoge op de rots Masada, waar Herodes zijn zomerresidentie had. Verderop over een synagoge op het Griekse eiland Delos (14 vv.) of in het Mesopotamische Dura-Europos(27 vv).
Informatie over de beroemde synagoge te Kapernaum, mozaïeken in Beth Alfa en andere synagoges completeren dat eerste hoofdstuk. Alles bijeen een keur aan historische, archeologische en kunsthistorische details, beschreven met een vaardige pen. Hetzelfde commentaar kan ook de rest van het boek gelden. Tezamen negen hoofdstukken, waaronder een hoofdstuk over "de Renaissance in Italië", "de Renaissance in Polen", "de ontwikkeling van de stijl in het Westen" en "de Oosterse invloed". En daarbij foto's en schetsen van schitterende. lelijke, bizarre, of alleen maar bijzondere synagogen, in China, Praag, Krakow, Amsterdam of New York.
Een boek dat misschien in onze kring minder aandacht zal trekken dan eerstgenoemde boek. Maar toch, wat een schitterend werk! Misschien dat niet iedere lezer voor deze boeken door de knieën gaat.
Ik ken echter mensen die er goed aan doen de Sint alsnog intens in het gevlei te komen!
Bermant -
Joods Gezinsleven, de Breffny,
de Synagoge.
Beide uitgaven van Gaade te Amerongen. Prijs resp. f 65,50 en f 75,-.