Over de christelijke school
1982-12-10
Op 15 december 1981 is door de Eerste Kamer een nieuwe wet aangenomen, die betrekking heeft op de organisatie van ALLE door d overheid gesubsidieerde scholen in ons land, dus ook de christelijke scholen.- Jaargang 26
- nummer 46
Deze nieuwe wet heet: WET MEDEZEGGENSCHAP IN HET ONDERWIJS.
Graag wil ik u in dit artikel iets over deze wet vertellen, want zij grijpt diep in op het karakter van de christelijke school en biedt de mogelijkheid deze van binnen uit te versterken, maar ook uit te hollen of om zeep te brengen.
Wat is de bedoeling van deze wet? De nieuwe wet verplicht iedere school tot het instellen van een medezeggenschapsraad. Tot nu toe werd een christelijke school bestuurd door het bestuur van een schoolvereniging, die bestond uit hoofdzakelijk de ouders van de kinderen. Het personeel van de school was aan dit bestuur verantwoording schuldig. De ouders konden op de school invloed uitoefenen via de schoolvereniging en het bestuur.
Dat betekent dat je dan eerst lid moet worden van de schoolvereniging en dus ook dat je eerst moet instemmen met de doelstelling van de christelijke school.
Wat gebeurt er nu vandaag? In steeds afnemende mate laten de ouders zich nog betrekken in het werk van de schoolvereniging. Dat kan zelfs zó ver gaan dat de vereniging als vereniging nauwelijks of niet meet functioneert omdat er geen ouders beschikbaar zijn, zodat de vereniging (zoals hier in Utrecht) zich dan maar omvormt in een stichting. Dit is een bestuurlijke ontwikkeling, die ik niet helemaal kan overzien, maar waar ik wel sterke bezwaren tegen heb. Maar de oorzaak is: laksheid bij de ouders. Zij zijn alleen maar heel kleinschalig geïnteresseerd in het proefwerk van hun zoon of de ervaringen op school van hun dochter, maar in beleids- en bestuurszaken nauwelijks te interesseren. Dat is bijzonder gevaarlijk, want de nieuwe wet medezeggenschap maakt het nu mogelijk dat wèl geïnteresseerde ouders in een mum van tijd de hele christelijke school uit uw handen gefutseld hebben. Want wat beveelt deze wet? Dat iedere school binnen twee jaar (na 15 dec. '81) een medezeggenschapsraad moet hebben. Deze medezeggenschapsraad kan gaan bestaan voor 50% uit ouders die geen lid zijn van de schoolvereniging. Het moet niet, maar het kan. Want in het nu door iedere school zelfstandig vast te stellen nieuwe medezeggenschapsreglement kan worden gekozen voor de door de overheid zelf aangegeven tweede mogelijkheid, namelijk dat ook die ouders in de medezeggenschapsraad kunnen worden opgenomen die schriftelijk verklaard. hebben de grondslag en de doelstelling van de.
school te respecteren. (art. 8 sub 2)
Instemmen of respecteren
U zult zeggen: dat is toch genoeg?
Als een lid van de medezeggenschapsraad zegt de grondslag en doelstelling van de christelijke school te respecteren? Natuurlijk is dat ook gelukkig al wel iets, alleen het staat in het nieuwe conceptreglement op een tweede plaats naast de als normaal gesuggereerde eerste oplossing en dat is: dat de leden van de medezeggenschapsraad moeten instemmen met de grondslag en doelstelling van de christelijke school.
Dit instemmen is veel sterker, want tot nu toe konden ouders alleen lid worden van de schoolvereniging als zij met grondslag en doelstelling instemden. Alleen langs deze weg konden zij invloed uitoefenen op de school. Op dit moment komt er de. mogelijkheid van een nieuwe weg nl. dat ook ouders die zelf geen christen zijn, maar wèl de grondslag en doelstelling van de school respecteren medezeggenschap krijgen.
Gebeurt dit dan?, zult u vragen. Het antwoord is: ja.
Er zijn veel kinderen op de christelijke school, waarop mijn kinderen gaan hier in Utrecht, van wie de ouders geen christen zijn, maar die wel de grondslag en doelstelling van de school willen respecteren.
Nu hoorde ik net vorige week dat een overigens alleraardigste Joodse mevrouw voorzitster geworden is van de voorlopige medezeggenschapsraad van deze school.
Mijn onderzoek naar de redenen daarvan bracht mij op deze bevindingen die ik u bij deren laat weten.
Inderdaad is het mogelijk dat in de toekomst ook ouders die zelf geen christen zijn tot 50% deel gaan uitmaken van de medezeggenschapsraad. Nu klinkt het onaardig of intolerant als ik hierover mijn bezwaren kenbaar maak. U moet goed begrijpen dat ik geen enkel bezwaar heb tegen samenwerking op duizend en een gebieden met mensen van een andere levensovertuiging. Alleen, ik zou wèl willen vechten voor duidelijkheid. Als ik voor een christelijke school kies - en dat doe ik - dan zou ik niet via de achterdeur van deze medezeggenschapsraad de toekomstige ontwikkeling van deze school willen laten meebepalen door mensen van een ander geloof.
Bevoegdheid
Hoever, reikt de bevoegdheid van deze medezeggenschapsraad? Ook die bevoegdheid moet. nog door iedere school' zelfstandig worden vastgesteld in een medezeggenschapsreglement.
In dit reglement kan worden opgenomen dat het bevoegd gezag geen besluit kan nemen dan ná instemming van de medezeggenschapsraad. Het kan ook anders. Zo is het ook mogelijk dat de medezeggenschapsraad alleen advies kan geven. Méér niet. Ook dit is een belangrijk punt. Bent u erg wan:trouwend tegenover het bestuur van de school, dan moet u vechten voor instemming. Bent u aarzelend of wantrouwend tegenover de nieuwe medezeggenschapsraad, dan moet u vechten voor 'advies'. Intussen zijn er ook talloze middenwegen, want u kunt ook voor het ene punt - bijv. het benoemingsbeleid va nieuwe leerkrachten - pleiten voor 'advies', en op het andere punt - bijv. vaststelling van een speelplan voor de kinderen - pleiten voor 'instemming' etc.
De bevoegdheden van deze medezeggenschapsraad kunnen bij een maximum gebruik van de door de wet toegestane punten - bijzonder groot zijn. Het kan er in de praktijk toe leiden dat er naast het schoolbestuur een tweede bestuurslichaam bestaat, die evenveel te zeggen heeft over alles wat er in de school gebeurt en die bestaat voor 50% uit ouders die de grondslag en doelstelling van de school niet onderschrijven maar wèl respecteren. De andere 50% zal bestaan uit leerkrachten.
Kunnen is niet moeten
U hebt mij nu al herhaaldelijk het woord 'kunnen' zien gebruiken. Dit alles kan gebeuren als men het wil.
Het moet echter niet. U moet nl. weten dat de wet verschillende mogelijkheden openhoudt. Iedere school moet haar eigen medezeggenschapsreglement maken. Iedere school kan dus zèlf vaststellen of - en nu noem ik maar een paar varianten:
- leden van de medezeggenschapsraad grondslag en doelstelling moeten respecteren of er mee instemmen;
- of de medezeggenschapsraad moet instemmen met de besluiten van het bevoegd gezag of alleen moet adviseren;
- of onder de bevoegdheden van de medezeggenschapsraad veel dingen vallen of weinige.
Al deze reglementen worden op dit moment op uw lagere school of middelbare school vastgelegd. Weet u ervan? Als u er niet van weet, vraag dan om informatie! Er staat hier heel veel op het spel. U moet er maar eens wat tijd voor nemen en niet laks zijn en denken: och, die school loopt wel aardig, laat maar gaan. De wet dwingt u vandaag als ouders tot medezeggenschap. Welnu dan moet u die ook gebruiken, want als u het niet doet zijn er anderen die het wel doen.
Grote stad-situatie
In de grote steden vandaag is het een vast gegeven dat christelijke scholen bezocht worden door veel leerlingen die uit een niet-christelijk gezin komen. Tot bepaalde hoogte en onder bepaalde voorwaarden juich ik dat toe. Het is heel erg als een christelijke school niet meer gastvrij is. Het is heel erg als een christelijke school niet ook een hart heeft voor allen die vervreemd zijn van het evangelie.
Daarom krijgt 'n christelijke school vandaag unieke kansen, zoals prof. Verkuijl vorige week in Utrecht stelde. Alleen. zodra de christelijke school van karakter verandert, is deze hele zaak geheel verloren. Dan gaan wij onze kinderen in de toekomst verliezen aan, humanistisch onderwijs. Dat moeten wij voorkomen. Daarom moet u op dit moment uw recht tot medezeggenschap gebruiken en de nieuw op te stellen reglementen goed bekijken.
Wat zijn de voorwaarden om lid te worden van de medezeggenschapsraad? (respecteren of instemmen). Wat zijn de bevoegdheden van de medezeggenschapsraad? (Adviseren of instemming geven?) Let op uw zaak!
Democratisering
Denk niet dat ik een tegenstander ben van deze nieuwe wet. Of zij nodig was kan ik niet beoordelen.
Maar nu zij er is accepteer ik deze wet als een wet die op zichzelf genomen iets goeds afdwingt namelijk de medezeggenschap van de ouders bij het onderwijs aan de kinderen. Het is best goed dat ouders en onderwijzers of onderwijzeressen samen invloed uitoefenen op ·het bestuur van een school. Als er duidelijke waarborgen zijn dat het christelijk karakter van de school vast blijft staan is dit zelfs een heel gezonde zaak om een muffig of dictatoriaal bestuur eens flink te corrigeren. Alleen zodra dit soort democratiseringswetten aan een in slaap gevallen volk wordt opgelegd dan werken zij hoe gek het ook mag klinken de dictatuur van een minderheid in de hand, nl. van die leden van de gemeenschap die wèl alert zijn en die wèl staan op hun democratische rechten.
In een tijd waarin vele schoolbesturen van christelijke scholen klagen over de medewerking avn de ouders is deze wet een risico. Het kan actieve, ijverige en gemotiveerde niet-christenen een dominerende plaats geven bij het bepalen van de toekomst van de christelijke school.
Maar wie dit artikel goed gelezen heeft zal begrijpen dat ik concludeer met te zeggen: Maar dat ligt dan wel aan de domheid, lamheid en laksheid van de christenouders, die dit hebben laten gebeuren. Het hóéft niet.