Een duidelijke aanwinst
1982-12-17
J. Verkuyl - "Zijn alle godsdiensten gelijk" - Kok, Kampen, 1981. 152 bladzijden. Prijs f 19,90.- Jaargang 26
- nummer 47
"Dit boekje is primair bedoeld als een getuigenis en als een oproep tot geloofskeuzen en geloofsbeslissingen".
Aldus Professor Verkuyl op de eerste pagina van zijn boek "Zijn alle Godsdiensten gelijk?" Afgelopen jaar verscheen dat werk in een "geheel herziene en vermeerderde vierde druk".
In acht hoofdstukken betoogt Verkuyl hoe nódig het is dat christenen zich weer bezinnen op het wezenlijke van hun geloof. In het eerste hoofdstuk zet hij die noodzaak van positiekeuze tegen de achtergrond van het huidige "religieuze pluralisme" (de overvloed aan gelijktijdig voorkomende religieuze opvattingen in één samenleving). Na te hebben aangegeven welke effecten dat pluralisme heeft (b.v. "och, in alle godsdiensten zit wel iets waars") zegt hij "Wij worden in onze tijd uitgedaagd tot een universaliteit van denken en belijden, zoals wij die in de westerse wereld na de eerste vier eeuwen van het Christendom niet meer hebben meegemaakt..." (13).
De kern van het christelijke getuigenis is gebleven, zegt Verkuyl: "Jezus is de Heer". Hij vervolgt: "De vraag waarom het in dit geschrift gaat is deze: Is dit getuigenis in onze huidige samenleving, die niet alleen multiraciaal is en multicultureel, maar ook multi-religieus is, houdbaar?" "Wij willen daarbij verantwoording afleggen van de keuze vóór de Persoon en het werk van Jezus Christus"
(18). Voorbeelden uit Oost en West illustreren de tegenwoordig zo gangloze stelling dat geen enkele religie uniek is. (Een aantal bladzijden wordt zo besteed aan de Duitse literator Lessing) Zendingsman als hij is citeert Verkuyl woorden van theologen en missiologen aangaande het hoe en wat van de zendingsroeping, alvorens hij in drie hoofdstukken (pag. 66 - 98) het unieke van Christus toelicht. Daarin zit een flink stuk Bijbelstudie, waaraan met name jongeren best wat kunnen hebben. In de twee laatste hoofdstukken van het boek geeft Verkuyl een overzicht van b.v, Visies op verlossing alsook een eigen getuigenis aangaande het christelijk geloof.
Het boek loopt uit op een duidelijk "Toen antwoordde Simon Petrus: "het behoud is in iemand anders, want er is onder de hemel geen andere naam de mensen gegeven, waardoor wij moeten behouden worden" (Handelingen 4 : 12).
Deze klassieke, apostolische formule is de diepste definitie van de verhouding van het Evangelie tot de wereldgodsdiensten. Er is onder de oostelijke en de westelijke, onder de noordelijke en de zuidelijke hemel geen andere naam tot behoud gegeven dan de naam van Jezus, de gekruisigde en herrezene" (15).
Ik denk dat we blij kunnen zijn met Verkuyls boek. Bij mijn weten zijn er niet veel vergelijkbare boeken in de handel, waarin deskundig én principieel over de godsdiensten gesproken wordt.
Verkuyl doet zich kennen als een man met vele kontakten en grote bekendheid, met personen en zaken in de Wereldraad van Kerken. Tegelijkertijd valt niet te twijfelen aan Zijn betrokkenheid bij "de evangelicales" Er is een ondubbelzinnig getuigenis aangaande Christus, zoals sommigen in onze kerken misschien niet uit Wereldraadkring verwachten.
Nog een paar opmerkingen. Het boek lijkt zich iets meer te richten op de oosterse religies met hun grote verdraagzaamheid dan b.v. op de Islam, die tegenwoordig voor ons toch erg aktueel is. Het Jodendom wordt helemaal niet vermeld. (Bij de vijf symbolen van de religies op de omslag ontbreekt het Jodendom ook ten enenmale.) In het algemeen is het boek niet (te) moeilijk geschreven. "Majoriteit" (15) zou moeiteloos door "meerderheid" vervangen kunnen worden; bij termen als "mondiaal", "multiraciaal", "multireligieus" en "universeel" is een simpele vervanging al wat moeilijker. Toch zal de woordkeus niet veel lezers hoeven te verbijsteren. Hier en daar is - door de veelheid van materiaal - de bespreking van b.v. een oosterse verlossingswet wat (te?) kort weergegeven. Problemen voor het begrip zal dat m.i. echter niet opleveren.
Concluderend: Schrijver en uitgever hebben er goed aan gedaan dit werk opnieuw uit te brengen. Het is een nuttig boek voor wie aan deze materie begint, terwijl degene die al wat hiermee bekend is, beslist aanknopingspunten zal vinden voor verdere studie. Mogen we hopen dat veel (ook jonge) mensen het boek zullen lezen. Niet alleen vanwege de informatie over andere religies die hier geboden wordt, maar ook vanwege het getuigenis dat Verkuyl aflegt van de waarheid die in Jezus Christus is.