Het licht roept in de nacht
2011-11-25
In de aanloop naar Kerst vind ik het mooi een boek te kunnen bespreken dat je bepaalt bij de essentie daarvan.- Jaargang 55
- nummer 23
Nu is er een boekje uitgekomen met gedachten en gedichten rond Kerst, geschreven door de onder ons waarschijnlijk wel bekende schrijfster Joke Verweerd. Het is mooi uitgevoerd met prachtige foto’s van Marjan Witvliet.
Eigenlijk wordt het kerstgebeuren uit Lucas 1 en 2 naverteld in verhaal- en dichtvorm, voorafgegaan door twee fragmenten uit Jesaja 11, een rijsje uit de stronk van Isaï en de panter en het bokje. Aan het eind komen de wijzen uit Matteüs 2 nog ten tonele.
Elisabet
Het aardigst zijn de figuren die van binnenuit worden bekeken: Elisabet en Maria. Elisabet vertelt dat ze twee idealen hebben: Zacharia, dat hij nog eens de priesterdienst mag vervullen en zijzelf, dat ze nog een kind zal krijgen, al heeft ze die wens al een paar jaar begraven in het linnen dat ze daar voor bestemd had. Als Zacharias dan een keer ontroerd thuiskomt met de opmerking, ‘Toch nog, eindelijk’, denkt Elisabet dat het over een kind gaat maar hij heeft het over de priesterdienst.
Elisabet is ook de sterkste als Zacharias ietwat overstuur is en niet kan praten.
Maria
Maria is wel erg bereidwillig en eigenlijk zonder vragen. Als ze met Jozef uiteindelijk op reis gaat naar Bethlehem, neemt ze behalve doeken vooral moed, vertrouwen, geloof, hoop en liefde mee. Dit is aardig gedacht, maar wel erg eigentijds ingevuld.
Jozef, in zijn twijfel, nadat hij van Maria gehoord heeft dat zij een kind zal krijgen, is voorspelbaar in zijn reactie.
Na de droom is er voornamelijk commentaar op de mogelijkheid van nee-zeggen met een toepassing voor de lezer. Dit soort toepassingen komen vaker voor. Als moeder van Maria wordt Anna ten tonele gevoerd.
Dit is apart, want in de Bijbel wordt de moeder van Maria niet bij name genoemd, wel in de traditie.
De gedichten
De vele gedichten geven situaties op een andere manier weer. De lofzang van Maria en van Zacharias zijn in dichtvorm weergegeven. Soms kom je mooie regels tegen. In ‘Jozefs schroom’ bijvoorbeeld: ‘wij zijn wel bij maar nog niet van elkaar’. De gedichten zijn traditioneel van vorm, met vierregelige strofen en meestal omarmend rijm. Ik vind ze niet erg poëtisch verbeeldend, meer vertellend, maar wel gemakkelijk te begrijpen.
Gebruik
Je zou dit boek op verschillende manieren kunnen gebruiken. Je kunt persoonlijk of in de huisviering gedurende een week of drie vanuit de Bijbelgedeelten de daaropvolgende gedachten en gedichten lezen en overdenken of bespreken. Zo leef je op een bijzondere wijze naar Kerst toe. Sommige stukken of gedichten zijn ook in vieringen goed te gebruiken.
Waardering
Eigenlijk kom je drie soorten teksten tegen: Beleving vanuit personen, gedichten en gedachten die een toepassing geven voor de lezer. Vooral bij de laatste soort had ik regelmatig het gevoel dat dit afwijkend was en afbreuk deed aan de andere tekstsoorten. Helemaal een eenheid is het niet geworden.
Voor zo’n bekend Bijbelverhaal is het misschien ook wel te hoog gegrepen om er van begin tot eind iets bijzonders van te maken.
Verweerd, J. (2011), Het licht roept in de nacht. Gedachten en gedichten rond Kerst. Mozaïek Zoetermeer.
114p. € 13,90.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.