Zegenend Helpen
2011-11-25
God heeft het verlangen zijn schepselen te zegenen. In zowel het Oude als het Nieuwe Testament wordt de opdracht tot zegenen gegeven. Deze beperkt zich niet tot de ambtelijke of stamvaderlijke zegen, maar strekt zich ook uit tot een zegenende levenshouding vanuit het priesterschap aller gelovigen. In die houding wendt de gelovige zich met de hulp vragende persoon tot God en gaat zegenend aan Gods kant staan, in de verwachting dat Hij merkbaar komt in de voorgelegde situatie van deze persoon. Vanuit Bijbelse uitgangspunten en praktijkervaringen is een pastorale benadering ontwikkeld die bekend is geworden onder de naam Zegenend Helpen. - Jaargang 55
- nummer 23
De principes van Zegenend Helpen worden onderwezen door de gelijknamige stichting. De stichting is in 1996 ontstaan na pastorale ervaringen van Téo van derWeele (1937) op het zendingsveld in Thailand. Van der Weele kwam tot deze benadering toen hij voor de taak stond om duizenden getraumatiseerde mensen te helpen in vluchtelingenkampen in Thailand. Zijn taak was daar om leken toe te rusten om hulpverleners te worden om deze massa’s te kunnen helpen. Zijn ervaring in dit cross-culturele werk hielp hem later om te zien hoe mensen die onder traumatische omstandigheden opgroeiden ook baat hadden bij een benadering die vragen stelde alsof ze uit een andere cultuur kwamen. Terug in Nederland is hij de benadering verder gaan uitwerken in de vorm van boeken, studiematerialen en cursussen. Het werk van Téo van de Weele is inmiddels uitgegroeid tot een stichting die zich toelegt op het geven van pastorale cursussen1.
Theologische uitgangspunten
De theologische uitgangspunten van Zegenend Helpen vallen binnen de beginselverklaring van de Evangelische Alliantie en het Lausanne Convenant.
Deze uitgangspunten worden als volgt nader toegespitst:
1. God heeft het verlangen zijn schepselen te zegenen: hen het goede toe te spreken. Daarbij zijn woord en daad voor God één. Dit verlangen van God betekent voor de mens, dat hij ook een positieve, verwachtende, ontvangende houding mag hebben, dat God goede dingen zal doen. Terwijl veel hulpverlening probleemgericht is, wil Zegenend Helpen vooral de aandacht voor het goede, door woord en houding van helpers centraal stellen. Een belangrijk aspect hiervan is een stil luisteren, zodat God zelf die woorden kan spreken, die de hulpvrager nodig heeft.
2. Op grond van het priesterschap aller gelovigen (Romeinen 12:14; 1 Petrus 2:9; 3:9) zijn alle gelovigen geroepen en geautoriseerd om te zegenen.
3. Jezus geeft bij de uitzending van zijn discipelen hen de opdracht bij het verspreiden van het Koninkrijk van God om mensen tegemoet te treden met zijn shalom(Matteüs 10:12 e.a.): met vrede en heelheid van God.
4.Wanneer God bewogen is komt er onvermijdelijk actie. Hij komt God in de situatie van zijn volk (in het OT door wonderen, plagen in Egypte, wolkkolom). In het NT komt de volledigste manier daarvan naar voren in de vleeswording van Jezus Christus. In Hem komt God in de puinhopen, in de modder van deze wereld. Zo benadrukt Zegenend Helpen de komst van de verlosser in demoeilijke, pijnlijke of zondige situatie van de hulpvrager. Daarom heeft Zegenend Helpen een sterk Christocentrisch karakter. Eerst de blik op Jezus richten, dan pas op de situatie.
Praktijk
Het geloof in Gods tegenwoordigheid betekent dat met de hulpvrager het zogenaamde Maranatha gebed (Heer, kom!) gebeden kan worden (1 Korintiërs 16:22; Openbaring 22:20). Het is een uitnodigen van God in de situatie van vandaag of van die van vroeger, wanneer zijn aanwezigheid daarin niet ervaren is. Een manifestatie van Gods tegenwoordigheid in een situatie is evenwel een soevereine daad van God.
Het geeft demogelijkheid om situaties in een ander licht te zien, te herkaderen.
We kunnen dan ook het verborgen goede uit die situaties onder de aandacht brengen. Daarbij zegent de hulpverlener de confident in Jezus' naam; hij of zij spreekt hem of haar het goede van God toe. Zo kan de vrede van Jezus wezenlijk worden ervaren, waardoor de aanwezige pijn onder ogen ge zien kan worden. Hierdoor komt het trauma in een ander licht te staan en kan het verwerkt worden. De confident ervaart ruimte ommeer afstand te nemen van zijn of haar traumatische ervaring, waardoor deze een juiste plek krijgt. Als mensen de diepe vrede en veiligheid ervaren van de tegenwoordigheid van God – God de Vader, Jezus Christus of de Heilige Geest –, kunnen ze gemakkelijker beginnen met het genezingsproces vanuit emotioneel trauma.
Bij Zegenend Helpen worden pijnlijke ervaringen niet bedolven onder positief bedoelde aanmoedigingen. Het omgaan met het verleden wordt echter binnen de bescherming gebracht van de vrede van God. Daardoor kan de confident innerlijke rust hervinden en op basis daarvan keuzesmaken voor zijn of haar leven. Geloof in de actieve betrokkenheid van God wordt gekoppeld aan een soort van bescheidenheid van de hulpgever; niet de ‘kennis’ geeft de doorslag,maar de relatie met God die licht bracht en brengt in het duister en die wonden uit het verleden kan en wil herstellen.
Gods komen in de situatie betekent, dat de hulpvrager reële verwachtingen mag koesteren. De reiniging, genezing en heiliging van geest, ziel en lichaam kan gebeuren door de werking van de vrede van God (1 Tessalonicenzen 5:23; Filippenzen 4:6vv). Als Gods aanwezigheid tot iemand doordringt, gaat die persoon namelijk iets ervaren van Gods vrede en in die vrede kan een mens genezen en groeien.
Ook na seksueel misbruik
De laatste jaren komen steeds meer gevallen van seksueel misbruik aan het licht. Ook in de hulpverlening aan mensen die hiermee temaken hebben gehad, heeft het principe van Zegenend Helpen zijn kracht inmiddels bewezen.
Voor het leren helpen van slachtoffers van seksueel misbruik heeft de stichting aparte cursussen opgezet.
De Zegenend Helpen-benadering gaat goed samen met de gangbare psychotherapeutische methodieken.
De door de stichting opgeleide hulpverleners werken in een aantal gevallen ook samen met psychotherapeuten, waarbij confidenten in voorkomende gevallen over en weer worden doorverwezen.
Houding
Zegenend Helpen is dus eerder een houding dan een methodiek. De houding van overgave aan God bepaalt ook de houding naar de hulpvrager toe en wel vanuit Gods respect, genade en bewogenheid met die mens. Zegenend Helpen sluit aan op wat God reeds deed of aan het doen is in het leven van de hulpvrager en probeert niet een eigen programma af te wikkelen.
Zo is de bekrachtiging van de hulpvrager nodig om de pijnlijke werkelijkheid van verleden, heden en/of toekomst onder ogen te zien, alleen voor zover God dit nodig vindt. Dit betekent dus, dat we niet automatisch gaan graven. Niet alles behoeft herleefd te worden om er vrij van te komen. Er zijn ook zaken, die zo pijnlijk zijn of door God als ‘niet ter zake doende’ worden beschouwd, dat zijn vrede dit kan omhullen en ontkrachten.
Ook is Zegenend Helpen een manier van omgaan met hulpvragers, die niet dwingend is. De vrijheid, die Jezus Christus geeft, wordt bij Zegenend Helpen als basisvoorwaarde gerespecteerd.
Frans Mast is lid van de NGK Maassluis en voorzitter van de Stichting Zegenend Helpen.
1 Meer informatie over het cursusaanbod is te vinden op de website van de stichting: www.zegenendhelpen.nl