Titus Brandsma: protest en verzet!
2008-07-25
Wie durft in deze maatschappij zijn hoofd nog boven het maaiveld uit te steken? Je hoeft maar iets te zeggen of mensen zijn gekwetst. Maar weinigen durven te zeggen waar het op staat. Wie van ons durft uit te komen voor zijn of haar geloof? Kijk in deze samenleving om je heen en je ziet dat het geloof in God afneemt, de individualisering toeneemt en dat kerken worden gesloten. Er is niemand die zegt: 'Ho, nu richten we ons eerst tot God. Hij is het die redding biedt in de puinhopen van deze wereld.' Dit brengt mij bij de uitspraak van de karmeliet Titus Brandsma: 'Wie de wereld voor Christus wil winnen, zal de moed moeten hebben ermee in conflict te komen.' - Jaargang 52
- nummer 15
Anno Sjoerd Brandsma werd 23 februari 1881 geboren in Oegklooster. Op 17 september 1898 deed hij intrede bij de paters karmelieten in Boxmeer en kreeg de kloosternaam Titus. In 1905 werd hij tot priester gewijd, studeerde vier jaar aan de Pontificia Universita Gregoriana in Rome en promoveerde tot doctor in de wijsbegeerte. Na zijn terugkeer ging hij filosofie, sociologie en kerkgeschiedenis doceren aan het studiehuis van de karmelieten in Oss. In 1923 werd hij hoogleraar aan de Katholieke Universiteit in Nijmegen.
In de jaren 1909-1939 zette hij zich in voor de vernieuwingsbeweging onder de karmelieten in Nederland. Daarnaast benoemde de aartsbisschop van Utrecht hem in 1935 tot geestelijk adviseur van de 'Nederlandsche Rooms-Katholieke Journalistenvereeniging'. In die rol sprak hij zich uit tegen het opkomende nationaal-socialisme.
Duidelijk geluid
Brandsma keerde zich in die jaren tegen de NSB. In lezingen en colleges waarschuwde hij voor de gevaren van het nazisme. Hij durfde te zeggen waar het op stond, in tegenstelling tot de meeste rooms-katholieke leiders in Nederland. Zij hielden zich op de vlakte tegenover het Duitse regime. Mede daardoor is de rol van de Nederlandse rooms-katholieke kerk in de Tweede Wereldoorlog omstreden. Brandsma liet wel een duidelijk geluid horen. Ook kwam hij op voor de sociaal zwakkeren in de maatschappij.
Hij adviseerde de rooms-katholieke dagbladen advertenties van de NSB te weren. Dat rekenden de Duitsers hem zwaar aan. Op 19 januari 1942 werd hij in Nijmegen gearresteerd en gevangen gezet in Arnhem. Van daaruit werd hij overgebracht naar de strafgevangenis in Scheveningen en daarna naar een kamp in Amersfoort. Vanuit de gevangenis in Kleve werd hij 13 juni 1942 getransporteerd naar het concentratiekamp in Dachau. Enkele weken na zijn aankomst stierf hij door een dodelijke injectie op 26 juli 1942. Paus Johannes Paulus II verklaarde hem in 1985 zalig, omdat Brandsma het er niet bij had laten zitten.
Wat kunnen wij met deze geschiedenis? Willen wij in conflict komen met de wereld om een christelijk geluid te laten horen? Moeten wij ons inzetten voor de samenleving en strijden tegen sociaal onrecht? Ja, dat is onze taak! Geloof vraagt immers ook om inzet en liefde voor onze naaste. Laten wij daarom de moed hebben om te zeggen wat we denken en geloven. 'Wereld let op: hier komen de christenen!'
Jan Kees Nentjes, Daniël Timmerman en Maikel de Kreek verzorgen de afleveringen van Het kanon en de mug.
Zie ook www.kanonenmug.web-log.nl.