'Ook aandacht geven aan de vraag, hoe jongeren persoonlijk Jezus Christus leren kennen'
2008-07-25
De catechisatie verandert: het monopolie van de dominee op het geven ervan bestaat niet meer en de nieuwe media laten zich ook op dit gebied niet onbetuigd. De nieuwe methode Follow Up! is gewoon op internet te vinden. Binnen de Nederlands Gereformeerde Kerken wordt op verschillende manieren catechese gegeven. Een kijkje in de keuken van enkele gemeenten.- Jaargang 52
- nummer 15
De gemeente van Eindhoven gebruikt een eigen catechesemethode voor kinderen in de leeftijd van tien tot twaalf jaar. Deze methode van voorbereidend Bijbelonderwijs is in de jaren negentig door enkele gemeenteleden samengesteld. Daarbij maakten zij gebruik van materiaal uit het Project Basiscatechese van de Stichting Geloof en Opvoeding. De methode is gericht op het realiseren van de doelen die de Eindhovense gemeente stelt aan catechese voor de groep van tien- tot twaalfjarigen. Die doelen zijn geloofs- en kennisoverdracht en groepsvorming. De methode beslaat drie leerjaren en behandelt een veelheid aan thema's. Het eerste jaar bevat vooral oudtestamentische onderwerpen, terwijl in het tweede leerjaar de nadruk op het Nieuwe Testament ligt. Tenslotte staan in het derde jaar naast thema's als brood, licht en vuur ook kerkgeschiedenis en andere godsdiensten op het programma. De thema's worden uitgewerkt in lessen, werk- en informatiebladen en huiswerkvragen. Daarnaast bevat de methode quizzen, kwartetspellen, kerstliturgieën en een kleine musical.
Elke groep heeft gedurende de drie jaar een vaste catecheet. Agnes Dorr heeft de totale methode één keer met een groep kinderen doorlopen. Zij is enthousiast over deze aanpak. ‘De methode stelt een degelijke hoeveelheid onderwerpen aan de orde op een leuke en eigentijdse manier. De stof wordt zo aangeboden dat mensen zonder specifieke opleiding om catechese te geven, maar met liefde voor kinderen, er goed mee aan de slag kunnen. Catecheten die deze methode volgen, hoeven niet opnieuw het wiel uit te vinden en kunnen zo een belangrijke bijdrage leveren aan de geloofsopvoeding van de kinderen’. Samen met collega-catecheet Nynke van Gurp-Smilde heeft Agnes enkele jaren geleden de methode geactualiseerd en gedigitaliseerd. ‘We hebben dat met heel veel plezier gedaan, omdat het zo'n duidelijke methode is. Het is de moeite waard om haar goed bruikbaar te maken. We geven graag bekendheid aan deze methode om anderen de mogelijkheid te geven er ook gebruik van te gaan maken’. De Eindhovense methode voor voorbereidende catechese staat op cd-rom. Wie belangstelling heeft, kan voor nadere informatie contact opnemen met Nynke van Gurp-Smilde (telefoon: 0411-674452).
Abstract denken
Tijdens de zondagochtenddienst in de gemeente van Rotterdam-Overschie worden twee Bijbelklassen gehouden.
De kinderen uit de groepen één tot drie van de basisschool gaan naar een aparte ruimte en datzelfde doen ook de kinderen uit de groepen vier en vijf. Elke twee weken komt daar een derde Bijbelklas bij, namelijk voor de kinderen uit de groepen zes, zeven en acht van de basisschool. Onder leiding van enkele gemeenteleden werkt deze groep gedurende het seizoen een eigen programma van voorbereidende catechese af. Dat programma is beschreven in een leerplan dat uitgaat van de fase van de persoonlijke- en geloofsontwikkeling waarin kinderen tussen tien en twaalf jaar zich bevinden. Kinderen in deze leeftijd zijn erg leergierig en beginnen steeds meer abstract te denken. De gekozen werkwijze sluit daarbij aan. De doelstelling voor het onderwijs aan deze leeftijdsgroep is de kinderen inzicht te geven in de structuur en morele waarden van de Bijbel. De weg die gekozen wordt om dat te bereiken, is de kinderen zelf in de Bijbel te laten lezen. Bij het Bijbellezen wordt aandacht gegeven aan de tijdsvolgorde van de verschillende geschiedenissen en aan de vraag waar ze plaatsvonden. De rode draad in het werk van deze Rotterdamse Bijbelklas is het boek Jezus Messias Dichtbij van Willem de Vink, uitgegeven door Proclama in Amerongen. In vierendertig lessen wordt het leven van Jezus belicht door middel van korte stripverhalen, Bijbelteksten, achtergrondinformatie en opdrachten voor de kinderen, waaronder het uit het hoofd leren van een kerntekst. Het is nog niet zeker, of deze werkwijze in ongewijzigde vorm volgend seizoen wordt voortgezet. Het leerplan is nog in ontwikkeling. Dit jaar wordt proefgedraaid, daarna wordt bepaald op welke manier het plan wordt aangevuld.
Lifestyle en geloofsleer
In het seizoen 2006/2007 werd onder leiding van enkele jongvolwassenen in de gemeente van Enschede gedurende een half jaar een Youth Alpha cursus gegeven in het kader van de catechisatie aan zestienplussers.
Die aanpak beviel zo goed, dat na afloop besloten werd om het hele catechisatieseizoen in de lijn van deze cursus voort te zetten. Ook het afgelopen seizoen is deze methode toegepast. Gedurende het jaar worden in zeven blokken verschillende onderwerpen behandeld. Elk blok bestaat uit een startavond met de hele groep, bestaande uit zo'n twintig jongeren. Daarna worden in kleinere groepen met een vaste samenstelling twee of drie verdiepingsavonden gehouden bij de leiding thuis.
Voorafgaand aan elk blok wordt een avond georganiseerd waarop de leiding bij elkaar komt om het thema voor te bespreken dat in het blok zal worden behandeld. De predikant, ds. Menko Biewenga, is op deze avond als coach aanwezig. De leiding van de zestien-plus-catechese berust bij een team van zes mensen. Eén van de teamleden is Mirjam Mudde. ‘We onderscheiden twee soorten thema's die we afwisselen: life style en geloofsleer. Onderwerpen die we elk jaar terug willen laten komen, zijn seksualiteit, dagelijks geloven en de basis van ons geloof. Bij dat laatste gaat het om vragen als: wie is God? wie is Jezus? en wat betekent het dat Jezus voor ons is gestorven?’ De zes catecheten zijn twee-aan-twee verdeeld over drie jongerengroepen. Het leiden van zo'n groep is een veelomvattende taak. Mirjam: ‘Samen met een ander bereid ik de avond voor en stuur de gesprekken aan. Ik vraag kokers voor de gezamenlijke maaltijd op de startavond en als er iemand van de groep niet is op een avond, dan neem ik later met hem of haar contact op. Daarnaast bereiden we als leiding om de beurt een heel blok voor’. Ondanks de tijd en energie die het kost, is Mirjam erg te spreken over deze manier van werken. ‘Ik ben enthousiast, omdat ik graag mensen bij Jezus wil brengen en omdat ik merk dat het zo belangrijk is om daarvoor een band van vertrouwen op te bouwen en aan te sluiten bij de belevingswereld van deze jongeren. Dat is ook de kracht van dit concept: jongvolwassenen met een levend geloof die een band aangaan met jongeren die nog een keus moeten maken. Aan de andere kant is het ook een uitdaging om met deze jongeren om te gaan: ze houden me scherp en zetten me aan het denken’. Mirjam is van mening dat de catechisanten, net als zijzelf, heel positief zijn over deze aanpak. ‘Ze waarderen het dat er ruimte is om het over serieuze dingen te hebben in een veilige sfeer en omdat er een plek is waar ze terecht kunnen met hun vragen. Daarnaast vinden ze het ook gewoon gezellig elkaar te zien in een huiselijke sfeer met koffie en thee bij de leiding thuis’.
Relationeel
Volgens André Maliepaard wordt de Stichting Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk, die zich ten doel stelt ‘opgroeiende jongeren te helpen de Bijbel te gebruiken’, in toenemende mate benaderd met vragen over catechese. Een signaal dat er beweging zit in de manier waarop het Bijbelonderwijs vorm krijgt binnen de NGK. Vanuit zijn ervaring als jeugdwerkadviseur schetst hij de actuele ontwikkelingen op dit gebied. ‘Het Bijbelonderwijs aan achttien-plussers wordt steeds belangrijker. Waar enkele jaren geleden de nadruk werd gelegd op de basiscatechisatie, zie je nu dat jongeren behoefte hebben aan goed onderwijs juist ná hun belijdenis. Ook is er een lijn van steeds meer relationeel catechisatie geven in de stijl van Youth Alpha. Ik denk dat het belangrijk is om niet alleen bezig te zijn met kennisoverdracht, maar ook aandacht te geven aan de vraag hoe jongeren in hun persoonlijk leven Jezus Christus leren kennen’.