Ook preken voor jongeren
2011-12-09
In veel kerken werd en wordt nagedacht over de plaats van de jongeren in de gemeente. Tijdens clubs en catechisatie worden kinderen en jongeren op hun eigen niveau en vanuit een hun eigen leefwereld benaderd. Maar jongeren in de eredienst boeien en raken is veel lastiger. Vooral de preek is nogal eens een afhaakmoment voor jongeren. Het boek Alle aandacht! wil een aanzet zijn voor predikanten, kerkenraden, jeugdwerkers, ouders en jongeren om samen na te denken over op welke wijze bevorderd kan worden dat kinderen en jongeren Gods stem horen en ervaren.- Jaargang 55
- nummer 24
Jongeren kennen
Het uitgangspunt van het boek is oergereformeerd: De preek is de kern van de protestantse eredienst. ‘De preek is bij uitstek de plaats waar het Woord wordt opengelegd in het midden van de gemeente. We kunnen zeggen dat we ons tijdens de preek op heilige grond bevinden. Het gebeuren van de preek is een heilig gebeuren omdat God Zelf spreekt door zijn Woord’. 34) Gods Woord wordt in de verkondiging op de werkelijkheid van de gemeente betrokken.
Het proces waarop het Woord op de hoorder wordt betrokken noemen we hermeneutiek. In de hermeneutiek gaat het om ‘onder woorden brengen, vertalen en verklaren. Het is een proces van heen en weer bewegen tussen Woord en werkelijkheid. (Zwiep) Van die werkelijkheid, dat is de verbondsgemeente, maken ook de kinderen en de jongeren deel uit.
Wie de vertaalslag naar hen wil maken zal zich daarom moeten verdiepen in hun cultuur en ontwikkeling.
Luisteren, observeren, lezen, social media en advies inwinnen bij specialisten en zijn daarbij kernwoorden.
Het boek zelf verschaft op dit punt ook informatie. In een apart hoofdstuk wordt de ontwikkeling van kind tot volwassene beschreven met telkens aanwijzingen en voorbeelden met betrekking tot de preek. In een ander deel komen de kenmerken van de jongeren van nu aan bod. Zij zijn in doorsnee zeer sociaal, voelen haarscherp aan waar grenzen liggen, zijn werkelijk geïnteresseerd in de wereld om hen heen, maar vinden het wel belangrijk zelf te kunnen selecteren waar zij zich wel en niet bezig willen houden, zijn behoorlijk materialistisch, zijn kwetsbaar en weten zich tegelijk ook kwetsbaar op te stellen, ten slotte vinden zij echtheid heel belangrijk.
Concrete aanwijzingen
Weet hebben van de leefwereld van jongeren is van groot belang, want jongeren verwachten in een preek tweerichtingsverkeer. Een preek moet daarom dialogische delen bevatten.
Evenals andere hoorders voeren ook jongeren tijdens een preek namelijk een dialoog tussen wat zij horen en hun eigen leven. Zij stellen zich vragen als: wat vind ik hiervan? - hoe voelt dit? - herken ik dit? - is dit bij mij ook zo? Zij zijn bezig met de implicaties van de preek voor hun eigen leven en zoeken naar de praktische betekenis van het gehoorde. Als het goed is horen zij iets van hun eigen overwegingen terug in dialogische stukken van een preek.
Om jongeren te kunnen raken en boeien zijn ook vormen ook voorbeelden een krachtig middel. Afbeeldingen of voorwerpen kunnen eveneens bijdragen aan concrete en herkenbare preken. Door te visualiseren maak je het voor kinderen en jongeren gemakkelijker om te ervaren en te onthouden waar het om gaat. Een predikant zal ook acht moeten slaan op de taal die hij gebruikt. De taal van de preek dient inclusief, concreet, beeldend en verhalend te zijn. Al deze concrete aanwijzingen worden ondersteund met modellen en vragenlijst met behulp waarvan predikant en gemeenteleden de preek kunnen voorbereiden en nabespreken.
Naast de concrete handreikingen wordt in het boek onderstreept dat wat geleerd wordt ook geleefd moet worden. Jongeren zoeken echtheid.
De predikant is voor hen vaak een belangrijke identificatiefiguur. Hoe we ook ons best doen om jongeren te bereiken uiteindelijk is het de Geest die de afstand tussen God en mens overbrugt, zodat ook jongeren gaan beseffen: dit gaat over mij!
Balans
Alle aandacht! bevat veel goeds en bruikbaars! Er staan veel prikkelende zinnen in die tot nadenken stemmen en reacties oproepen en het bevat veel concrete handvatten. Omdat het boek door verschillende auteurs is geschreven vindt er echter hier en daar wel wat overlap plaats. Maar echt storend is dit niet, tenslotte is er in herhaling ook kracht gelegen.
Schaap-Jonker, H. en H. van Wijnen (2011), Alle aandacht! Preken voor kinderen en jongeren, Boekencentrum Zoetermeer. 124p. € 13,50. ISBN 9789023925804.
Drs. Kees de Groot is predikant van de NGK Zeewolde en docent homiletiek (preekkunde) aan de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding.