Het beloofde land vereeuwigd
2011-12-09
Marc de Klijn en Henny van Hartingsveldt werkten in de afgelopen jaren aan een kleurrijk boek over Israël. Marc verbeeldde tal van plaatsen in aquarellen en Henny zorgde voor een rijk palet aan foto’s. Samen met Bijbelse tekstfragmenten leverde dat een prachtig cadeauboek op. - Jaargang 55
- nummer 24
Bij de titel Schouder aan schouder zie je niet alleen Marc en Henny gezamenlijk aan het werk, maar ook de driestroom, die ze met hun boek zoeken te bereiken: religieuze Joden, Christenen en Messiasbelijdende Joden. Het kunstenaarsechtpaar hoopt dat er tussen deze godvrezenden ‘meer respect, waardering en vertrouwen gaat groeien, ieder met behoud van de eigen identiteit’. Dat hoop ik van harte met ze mee - met misschien zelfs een tijd, waarin de Palestijnen in de vrede van Israël mogen (of misschien ook willen) delen.
Verhaal
Beelden en teksten lenen zich goed voor een meditatieve gang door het boek, zo suggereren Marc en Henny.
Ik denk dat ze daar gelijk in hebben, want de fraaie foto’s en kleurrijke aquarellen geven een extra dimensie aan de teksten en omgekeerd.
Wat ik niet kon ontdekken was iets van een verhaallijn. Naar mijn idee had dat heel goed gekund door bijvoorbeeld de weg van Jezus te nemen als leidraad. En daarbij was het eerste evangelie – met al zijn vervullingcitaten - misschien wel het meest geschikt geweest. Dat heeft van zichzelf al een aantal kapstokken voor flashbacks richting het Oude (of eerste) Testament. Nu vind je soms wel wat beelden geclusterd - zoals die van het meer van Galilea en graven op de Olijfberg, halverwege het boek - maar afbeeldingen van de Olijfberg zijn ook weer op andere plekken te vinden.
Dat geeft de samenstelling van het boek iets willekeurigs.
Achtergrond
Mocht het nog eens tot een vernieuwde uitgave komen, dan mag er van mij ook wel een gedetailleerde kaart van Israël bij, met alle afgebeelde plaatsen. En de nodige achtergrond, want je wordt nu wel heel reformatorische met de Schrift alleen gelaten. Waar vind je Tsur Hadassa, Synagoge Aminadav of Guvrin? Om die plaatsen uit het beloofde land te vinden moet je wel te rade gaan bij het wereldwijde web!
Het kleurrijke boek maakte me trouwens ook wel een beetje nieuwsgierig naar de persoonlijke belevenissen van Marc en Henny in het land dat ze zo lief is geworden. Juist de combinatie van beeld en (persoonlijke) tekst was zo intrigerend in het boek De doden zullen herleven en iets daarvan had ik ook nu verwacht. Maar misschien wil ik wel wat te veel en moet ik gewoon tevreden zijn met het prachtige en zeer diverse beeldwerk!
Prikkelend
Een heel ander punt is natuurlijk de kijk op de verhouding tussen het eerste en tweede Testament, zoals in het boek Oude en Nieuwe Testament worden getypeerd. De teksten van de beide Testamenten vind je vrijmoedig naast en door elkaar geplaatst. Maar zit ook daar niet meer verhaal in, dacht ik al bladerend door het boek.
Betekent de komst van Messias Jezus in deze wereld niet dat de belofte van het beloofde land zijn vervulling heeft gevonden in die van de beloofde wereld?
Zelfs zo, dat je kunt zeggen dat die oude belofte in het nieuwe is opgeheven en dat in de dubbele betekenis?
En in deze weken van Advent kun je toch ook niet heen om de wending dat het ‘Woord vlees (mens) is geworden’, waarbij de hele mensheid in beeld komt? En wat is de impact van het feit dat Jezus bij zijn afscheid het heil een mondiale uitbreiding gaf richting alle volken (Matteüs 28)?
Het is wel apart om ergens tegen het eind van het boek de tekst van Ezechiël 36 te lezen, waar het gaat over de opbouw van het land. Komt de rechterpagina met een aquarel van de ruïnes van Magdala, niet met een heel andere boodschap? Het is ook niet de enige afbeelding van de schamele overblijfselen uit een ver verleden tijd! Nodigen die ruïnes niet uit om te denken in de richting van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, zo dacht ik. En is de hoop op dat allesomvattende herstel niet grootser dan de hoop op de restauratie van het beloofde land met alles wat daarin is?
Dat zijn zo wat inhoudelijke vragen.
Maar die doen niets af aan alles wat er aan artistieks te genieten is in deze uitgave van Marc en Henny de Klijn.
Naar aanleiding van Marc de Klijn & Henny van Hartingsveldt (2011), Schouder aan schouder; vindplaatsen in het beloofde land. Uitgeverij Van Wijnen, Franeker. € 29,95.
Drs. Freddy Gerkema is predikant van de NGK Amersfoort-Noord en lid van de redactie van Opbouw