Op weg naar een nieuwe wereld
2011-12-09
‘Het is vaak behoorlijk lastig om te begrijpen waar een profeet het over heeft. De verleiding kan groot zijn om te denken: ik zoek wel een ander Bijbelgedeelte op dat mij meer te zeggen heeft. De gedachte bij het lezen van de profeten is namelijk toch vaak: waar heeft de profeet het nu over? En is dit nu echt relevant? De woorden lijken zo ver van ons af te staan. Toch denk ik dat we niet te snel moeten zeggen dat de woorden van toen nu niet meer actueel kunnen zijn. Juist de profeten hebben met hun woorden de mensen in hun leven heel direct aangesproken. Vandaag doen ze dat nog!’ (NGP-werkstuk Frank Schneider) - Jaargang 55
- nummer 24
In deze laatste bijdrage opnieuw een paar mogelijke antwoorden op de vraag waarom het voor een christen zinvol is om de profeten te lezen.
8. Om te beseffen dat christelijk geloof niet zonder sociale gerechtigheid kan
In het kader van de Michacampagne en Michazondag worden we er jaarlijks aan herinnerd dat het christelijk geloof niet zonder sociale gerechtigheid kan. Er is zelfs een Michacursus ontwikkeld om christenen dit besef zich meer eigen te laten maken. Het is niet toevallig dat een kernuitspraak van één van de profeten daarvoor als inspiratie geldt: Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de HEER van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.
(Micha 6:8) Als één thema de profeten namelijk na aan het hart ligt, dan is dat het doen van recht en gerechtigheid.
Christenen zijn nog wel eens geneigd zijn om hun geloof te versmallen tot de verticale dimensie van hun persoonlijke relatie met God.
Deze focus op de individuele geloofsbeleving is echter nogal eenzijdig, zoals ook Jezus in zijn gelijkenissen trouwens steeds weer laat zien. Op hun beurt kunnen ook de oudtestamentische profeten helpen om deze blikversmalling te doorbreken en de horizon van christenen te verbreden.
De opdracht om de HEER te zoeken èn de opdracht om rechtvaardigheid te zoeken zijn bij hen onlosmakelijk met elkaar verbonden (Sefanja 2:3) en worden in hun gezamenlijkheid als een zaak van leven en dood gezien.
Rechtvaardigheid is dus niet ‘een soort extraatje dat God van een gelovig mens vraagt.’ (NGP-werkstuk Janneke de Groot) De voorbeelden van sociaal onrecht lagen in hun tijd, maar liggen ook in de onze voor het oprapen. Armen elders in de wereld betalen de prijs voor ons hyperconsumentisme.
‘Raakt ons dat net zo hard als het God raakt? Of hebben we ons bewust of onbewust bij die door God gehekelde sociale onrechtvaardigheid neergelegd?
(…) Laten we ons in Gods naam om de zwakken bekommeren en de profeten blijven lezen om ons wakker te schudden als wij onszelf al gelovend in slaap dreigen te sussen…’ (NGP-werkstuk Jaco Weij).
| Tot nu toe gevonden antwoorden: 1. Om Jezus te herkennen als de door God gezonden Messias; 2. Om mij te verwonderen over Gods trouw; 3. Om het evangelie van het kruis te verstaan. 4. Om een robuuster geloof te krijgen 5. Om het besef levend te houden van het oordeel van God 6. Om naar Jezus toegedreven te worden 7. Om het geloof te voeden dat God |
9. Om bewaard te blijven
voor vrome godsdienstigheid en traditionalisme
Onlangs hebben wetenschappers van de universiteit van Oxford in een grootschalig onderzoek nog weer eens vastgesteld dat de mens ongeneeslijk religieus is: ‘It’s not just a quirky interest of a few, it’s basic human nature.’1 Maar onze godsdienstigheid brengt ons nog niet dichter bij God. De profeten laten zien dat het zelfs iets is waarvan we bekeerd moeten worden, want God dienen is niet hetzelfde als godsdienstig zijn.
‘De profeet Jesaja laat dit goed zien in hoofdstuk 58 van zijn profetie. Hij spreekt daar Gods woorden tot zijn volk. En confronteert hen met een vrome godsdienstigheid en een traditionalisme dat nergens toe leidt. Ziet U dan niet wat we allemaal doen?
vraagt het volk daar aan God. En ze doelen hier op het vasten en houden van de sabbat. Jawel, zegt God, maar het zijn maar uiterlijkheden. Het is niet anders dan de bij andere volken die ook hun plicht doen voor hun goden. Waar zit je hart?’ (NGP-werkstuk Mark Rietkerk). Van de profeet Amos is het indrukwekkende woord: Bespaar mij het geluid van jullie liederen; de klank van jullie harpen wil ik niet horen. Laat liever het recht stromen als water, en de gerechtigheid als een altijd voortvloeiende beek. (Amos 5:23-24; vgl. Jesaja 1:10-
17) Het is heilzaam om ook onze vroomheid door de profeten telkens weer onder kritiek te laten stellen.
10. Om in mijn hoop en verwachting gestimuleerd te worden
Gelukkig is het niet allemaal kommer en kwel in het spreken van de profeten.
Ze openen ook indrukkende perspectieven waaraan je hoop kunt ontlenen.
Neem het visioen van de volken die optrekken naar de berg Sion om zich daar door de HEER te laten onderwijzen. Indrukwekkend hoe de profeet daar zelfs de verwachting aan verbindt dat wapens en oorlogen tot het verleden zullen behoren (Jesaja 2:1-4). Dit visioen is nog steeds één van de inspiratiebronnen voor het moeizame werk van de Verenigde Naties. Of neem het visioen van het feestmaal op Sion waaraan de belofte verbonden is, dat God voor altijd de dood teniet zal doen en alle tranen zal afwassen (Jesaja 25:6-9).
Zo zijn er talloze profetenwoorden die ons kunnen stimuleren om de hoop en verwachting levend te houden, zowel met het oog op de wereld als met het oog op ons persoonlijk leven. In die woorden kun je zelfs het Nieuwe Testament vaak al zien doorschemeren en valt de overeenstemming met de boodschap van Jezus op.
In die zin kan het lezen van de profeten ook behulpzaam om Oude en Nieuwe Testament steeds weer met elkaar verbinden en de eenheid in het getuigenis van de Schrift waar te nemen. (NGP-werkstuk Herman Kaldeway) De profeten zelf verzekeren ons er trouwens ook van dat God al die mooie woorden waar zal maken.
In Jesaja 55:10-11 worden Gods woorden vergeleken met regen en sneeuw die de aarde vruchtbaar maken en zo leven brengen. ‘Het woord van God geeft kracht en bemoediging voor nu en hoop en verwachting voor een toekomstig leven.’ (NGP-werkstuk Roel Koelewijn) Nog een belangrijke reden dus om steeds weer de profeten te lezen.
Open einde
Het is niet moeilijk om nog meer aan te dragen dat het belang van het lezen van de profeten zou kunnen onderstrepen: bijvoorbeeld om te zien hoe breed Gods heil is…, om Israël niet te vergeten in mijn gebeden…, om een voorbeeld te nemen aan hun geduldig lijden…, enz. U mag het zelf verder aanvullen. Lees de profeten in elk geval en ervaar hoe ontdekkend èn verrijkend dit voor ons christelijk geloof kan zijn.
Noot 1. ‘Good Religion, Bad Religion. A new study reveals we’re incurably religious.
That’s a problem.’ Christianity Today augustus 2011.
Dr. Jaap Dekker is predikant van de NGK Enschede en docent Bijbelvakken aan de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding.