Visie
2011-12-09
In het Christelijk Weekblad van 4 november bespreekt Dick Schinkelshoek de nieuwe visienota van de PKN, De hartslag van het leven. Al lezend is hij enthousiast geworden: - Jaargang 55
- nummer 24
Het is een nuchter verhaal met tegelijk ferme uitspraken over wat het evangelie vandaag betekent. Geen gezweef, geen gezever. Directe taal.
‘Het is een voorrecht om te geloven en bij de kerk te horen’, is de allereerste zin van de nota. In de bladzijden daarna keren de schrijvers zich tegen het ‘maakbaarheidsideaal’ en noemen ze onze samenleving ‘bezet gebied’. In de kerk draait het om het geloof in de opgestane Heer. Anders is de kerk niet meer dan een ‘aardige club’. Alleen leven van genade, van wat ‘ons als pure verrassing in Jezus wordt geschonken’, maakt mensen echt gelukkig. Op de ‘relimarkt’ mag ‘het beste aanbod van de God van Israël, de Vader van Jezus Christus niemand onthouden worden’.
Om dat aan mensen vandaag te vertellen, moeten we fris en vol energie aan de slag. Diaconaal, missionair, oecumenisch (!). Een van de mooiste, meest profetische zinnen uit de nota vind ik: ‘Kerkelijke verdeeldheid heeft de geloofwaardigheid van het evangelie al te zeer aangetast. We hebben de tijd niet meer daar nog langer mee door te gaan’.
As dan vervolgens in de nota gepleit wordt voor nieuwe vormen van kerkzijn, heeft Schinkelshoek daar wel wat vragen bij:
Geen misverstand. Ik ben niet principieel tegen hedendaagse vormen of een energieke missionaire aanpak. Dat zou getuigen van een theologisch purisme waarvoor je echt niks koopt. Maar mag ik wel vragen of het werkt?
Recent hebben theologen als Wim Dekker () en Bram van de Beek () geprobeerd de tijd en de situatie van de kerk te duiden. Wat onthutsend genoeg uit hun relaas duidelijk wordt, is dat alle liturgische aanpassingen, eigentijdse muziekinvullingen met als doel meer mensen in de kerk te krijgen, goeddeels mislukt zijn.
De inhoud van het evangelie staat haaks op een groot deel van de postmoderne, op entertainment gerichte belevingswereld van vandaag, zoals de visienota scherp laat zien.
Maar juist waar het die kern betreft, vind ik de verder glasheldere visienota toch niet uitblinken in begrijpelijkheid.
() Is het omdat we zelf eigenlijk ook niet zo goed weten wat er nu precies ‘heil’ is aan de verschijning van Jezus Christus, afscheid als velen genomen hebben van een ‘hemel- en helgeloof’?
Toch zal het om die kern gaan, evenals om het helder communiceren ervan: ik ben van Christus, en dat is mijn enige troost. Inderdaad: Zondag 1 van de Heidelbergse Catechismus.
Gemeenteopbouw, stelt praktisch theoloog Marius Noorloos, begint bij geloofsopbouw.
En dát begint weer bij leren communiceren: met God in een levende, persoonlijke relatie én met elkaar in een levende, hechte gemeenschap.
Als ouders niet met hun kinderen over geloof praten, moet je niet verbaasd zijn als het de dominee bij het ‘praatje met de kinderen’ niet lukt. De visienota onderstreept terecht het belang van het geloofsgesprek. En als het dan met ‘minder mensen, minder dominee, minder geld’ wordt, zoals de nota het treffend omschrijft, dan moet dat maar. Als het ons aan heldere communicatie maar niet heeft ontbroken.
De vorige visienota heeft echt iets losgemaakt in de Protestantse Kerk. Missionair is geen vies woord meer. Ik hoop dat deze nieuwe nota een soortgelijke invloed zal hebben en ze aanzet om (opnieuw) te leren praten over het meest wezenlijke van ons geloof. () ‘Het is de Heer!’, roepen Jezus’ leerlingen in hun kleine bootje als ze - zich nog onbewust van het wonder van Pasen - gedesillusioneerd zijn gaan vissen.
Ze ontdekken dat Jezus leeft, dat zijn hart klopt. Hun eigen hart staat eerder stil. Dat is precies de kern van het gezang waaraan de nota zijn titel ontleent: “De hartslag van het leven”.
Dat is niet de liefde vóór, maar de liefde ván de Heer.
Er zijn boeiende ontwikkelingen gaande binnen de PKN; ook voor de kleinere gereformeerde kerken is het de moeite waard daar kennis van te nemen. Zeker als ik erbij betrek wat hoofdredacteur P.J. Vergunst in De Waarheidsvriend van 3 november schreef naar aanleiding van deze nota:
Tot slot het laatste hoofdstuk, dat de oecumene behelst. In de media kreeg de uitgestoken hand van ds. Plaisier naar de Rooms-Katholieke Kerk al aandacht.
Maar na de opmerking dat de kerk met andere kerken wil optrekken, staat dat dit ‘in het bijzonder geldt voor kerken van het protestantse erf’. Het zou daarom goed zijn een vervolg te geven aan de toespraken die dr. A. van der Dussen (Nederlands gereformeerd), prof.dr. G.C. den Hertog (christelijk gereformeerd) en prof. B. Kamphuis (gereformeerd-vrijgemaakt) in de afgelopen jaren tot de synode richttenweliswaar op persoonlijke titel, maar toch. Of wacht onze scriba nog altijd op een tegenuitnodiging?
En dat lijkt me een aardige vraag om mee te besluiten...
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.