Theorie en praktijk
1982-06-11
Middel en doel- Jaargang 26
- nummer 23
Tussen theorie en praktijk ligt een grote afstand: om je rijbewijs te kunnen krijgen, moet je de theoretische kennis van de verkeersregels en -tekens in de praktijk kunnen toepassen. Wie dat niet kan, zakt voor zijn rijexamen en dat is maar goed ook, want iemand met, alleen maar theoretische kennis, die niet de kunst verstaat theorie in praktijk om te zetten, is alleen maar levensgevaarlijk op de weg als Hij zou mogen rijden: de theorie is zo het middel voor het doel, de praktijk.
Diploma's zeggen uiteindelijk niet alles voor iemands bekwaamheid; een geslaagd examen is niet een eindpunt, maar juist een beginpunt: wat begin je nu in de praktijk met die theorie die je in je hersenen hebt opgeslagen: met diploma's op zag kun je rondlopen als een nietsnut in de maatschappij. Bevoegdheid is bepaald niet hetzelfde als bekwaamheid.
Het gaat ook niet om de theorie op zichzelf, maar om de in de praktijk toegepaste theorie.
Job was een uitstekend theoreticus. Hij slaagde met lof voor zijn voortreffelijk preken. Zijn welsprekendheid strekte tot eer van God en tot heil van zijn naaste. Ja, die Job kon z'n woordje doen, let wel, zijn woordje! Hij wist zijn theorie zo helder en logisch en bevattelijk onder woorden te brengen. Bijvoorbeeld 1 : 21: de Heer heeft gegeven, de Heer heeft genomen, de naam van de Heer zij geloofd. Zo is het. Daar is geen speld tussen te krijgen. Een kind kan deze duidelijke theorie begrijpen. Totdat... Job de preekstoel van de theorie verwisselt met de ashoop van de praktijk. Daar zit hij zich te krabben met een potscherf, vanwege de razendmakende jeuk. De ongenietbare praktijk maakt heel die mooie theorie waardeloos, waarvan hij vroeger zo genoten heeft.
En dan horen we Job heel andere taal uiten: Vervloekt zij de dag, waarop ik geboren ben! Waarom heeft God mij met dit ellendige leven opgescheept?
Zondag en maandag
Wat hebben we aan een mooie zondagse theorie, als we die niet op' maandag in praktijk kunnen brengen. En er zijn dan ook mensen die welhaast smeken om gespaard te worden voor de eeuwig prekende kerk en die zo snel mogelijk hun rijbewijs in handen willen krijgen om door de praktijk van het leven heen te kunnen rijden. Theoretiserende dominees, zo vinden ze, zijn onpraktische en bovendien zeer onvoordelige parasieten van de gemeenschap. Theorie, die niet vatbaar is voor de praktijk, dient zo snel mogelijk opgedoekt te worden. In de praktijk blijkt Job geen cent waard te zijn, dus zeker geen traktement, dat overeenkomt met een dure academische opleiding.
Toch zullen we hier tegenover ook moeten bedenken dat we er zonder theorie in de praktijk toch ook niet komen. De praktijk eist juist een voortdurende theoretische bezinning en ontwikkeling. Waar de academie van de theorie ontbreekt, daar wordt de praktijk een hopeloze chaos! Weet wat je doet, als je Gods academie, de kerk, voorbij loopt. Daar geeft Gods Zoon onderwijs. Wie bij Hem in de leer gaat, ontmoet God die de praktijk van het wereldbestuur beheerst. En tegen de praktijk valt niet te vechten: Wie God negeert is een grote dwaas.
Job en Christus
In plaats van naar Job te zien, die zijn eigen theorie niet in praktijk brengt, is het beter te zien op Jezus Christus, die zijn theorie van naastenliefde bevestigt tot in de dood aan het kruis, waar hij bidt: "Vader, vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen", en "Vader, in uw handen beveel ik mijn geest".
Het kruis van Golgotha is het bewijs, dat Gods theorie vatbaar is voor de praktijk. Jezus protesteerde nog niet eens tegen een kruis, terwijl Job al bezwaar maakte tegen een ashoop. Jobs vrienden komen bij hem op ziekenbezoek en ze staan stomverbaasd, dat Job, die vroeger zo ingenomen scheen te zijn met onze lieve Heer, nu zo oneerbiedig tegen God tekeer gaat.
De nuchtere praktijk doet de theoreticus Job een toontje lager zingen, en daarin wordt Job tot een waarschuwend voorbeeld, om te leren niet te hoog van de toren te blazen als er geen vuiltje aan de lucht is; Jezus Christus is degene wiens voorbeeld we moeten navolgen, als we in het drukke verkeer van het leven gevaar lopen de dupe te worden van die onverantwoordelijke weggebruikers, die de theorie van de verkeersregels niet in acht nemen, maar desnoods iemand aan een kruis spijkeren, om zelf ongehinderd door te kunnen rijden.
Jezus is te lastig, want Hij heeft voorrang. Als ik Jezus kruisig, heb ik voorrang en dat is praktisch om zo snel mogelijk mijn doel te bereiken. Het kruis van Jezus Christus is tegelijk ook Gods laatste middel, om ons tot inkeer te brengen. De hel van Golgotha is het praktische gevolg, wanneer de hemelse theorie van zichzelf' opofferende naastenliefde wordt vertrapt door de duivelse praktijk van het zichzelf zoekende eigenbelang. Theorie en praktijk vinden elkaar bij het kruis. Job zit in ellende, maar ziet nog niet de verlossingen kan daarom ook niet dankbaar zijn, om de catechismus er maar bij te halen, het leerboek, dat ons een theorie geeft, bestemd voor de christelijke praktijk: dankbaarheid voor verlossing uit ellende, die we alleen maar kunnen leren, als we niet Job, maar onze Heer Jezus Christus navolgen.