The roaring sixties!
2008-08-29
De jaren zestig, welk beeld roepen die bij mensen op? Het hangt sterk af van de persoon aan wie je dat vraagt.- Jaargang 52
- nummer 17
Voor de één zijn het jaren waarin verstarde structuren worden doorbroken, waarin emancipatie van jongeren en vrouwen wordt gestimuleerd en waarin de burger mondiger wordt. Voor de ander zijn het jaren waarin de vrijzinnigheid hoogtij viert, de secularisatie toeneemt en de christelijke moraal afneemt. En waarin de 'Open Brief' wordt geschreven.
De jaren zestig staan ook wel bekend als de protestjaren of 'roaring sixties'. Ze staan voor flower power, de maanlanding, de Koude Oorlog, de moord op president Kennedy, de Beatles, studentenopstanden in Parijs, de Vietnamoorlog, de Praagse Lente, het omstreden huwelijk van kroonprinses Beatrix en de plaats van auto, telefoon, televisie en koelkast in het gezin. Tegen deze achtergrond wordt de 'Open Brief' geschreven.
Een schorsing
In de jaren zestig ontstaat in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) een discussie over de visie op de kerk.
Velen leggen de belijdenisuitspraken over de kerk (artikel 27-29 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis) zo uit, dat de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) per definitie de enige ware kerk is in Nederland. Die uitleg veroorzaakt spanningen bij gemeenten die nog kerkelijk contact hebben met naburige gemeenten van de Gereformeerde Kerken (synodaal). Na de Vrijmaking in 1944 zijn sommige gemeenten contact blijven zoeken met de Gereformeerde Kerken (synodaal).
Zo denkt ds. A. van der Ziel van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) in Groningen-Zuid na over samenspreking met de gemeente van de Gereformeerde Kerken (synodaal) in Groningen. Voor zijn kerkenraad is dat reden hem op 5 juli 1963 te schorsen. Dat gebeurt echter zonder toestemming van de overige kerken in de classis waartoe Groningen behoort en dat strookt niet met de kerkorde.
Synodebesluit
De kwestie wordt onder meer behandeld op vergaderingen van de Generale Synode van Rotterdam-Delfshaven in 1964-1965. Daar wordt besloten dat de schorsing van ds. Van der Ziel terecht is geweest. Toch blijft een deel van zijn gemeenteleden achter hem staan en hem beschouwen als wettige predikant. Om dit meningsverschil op te lossen, komt dit deel van de gemeente vanaf 31 oktober 1967 apart bijeen en vormt zo de 'Tehuis-gemeente' van Groningen-Zuid. De Tehuis-gemeente wil het contact met het kerkverband van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) behouden. Daarom schrijft zij in februari 1966 een brief aan alle kerken, waarin zij haar situatie uitlegt. Tegen die achtergrond ontstaat de 'Open Brief'.
Vrijmakingsgeloof
Ter ondersteuning van de gemeente in Groningen-Zuid verschijnt 31 oktober 1966 de 'Open Brief'. Daarin roepen de 25 ondertekenaars de gemeente van Groningen-Zuid op het kerkverband niet los te laten. Zij kiezen de vorm van een 'open brief' om alle kerken te dienen. In deze brief gaat het de ondertekenaars allereerst om solidariteit met ds. Van der Ziel en zijn gemeente. Tevens menen zij dat de hele kwestie in Groningen-Zuid een gevolg is van het 'Vrijmakingsgeloof'. Hiermee wordt bedoeld, dat men moet geloven dat in de Vrijmaking van 1944 de Here Jezus een nieuw werk van kerkreformatie heeft verricht in de Gereformeerde Kerken, waardoor de vrijgemaakt-gereformeerden bewaard bleven bij de ene ware kerk.
Explosieve brief
De ondertekenaars van de 'Open Brief' wilden slechts een signaal afgeven om te streven naar kerkelijke eenheid en samenwerking. In de roaring sixties met hun maatschappelijke onrust, oprukkende vrijzinnigheid en secularisatie werd dit document echter een 'hot item'. De kerkelijke pers speelde daarbij een grote rol. Zo kon de 'Open Brief' één van de aanleidingen worden voor de breuk in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in 1969 en voor het ontstaan van de Nederlands Gereformeerde Kerken. Die breuk is tot op de dag van vandaag nog niet gelijmd. Kunnen we hier wat aan doen? Ja! Laten we elkaar als kerken weer opzoeken en vasthouden, omdat wij allen kinderen van één Vader zijn. Het is - weer - tijd voor verandering!
De columns zijn na te lezen op www.hetkanonendemug.nl. Daar kunt u ook reageren.