Dienstdoende ouderling
1981-05-15
Zo’n vijftien jaar vóór de doleantie in Amsterdam (1886) gebeurde het daar meer dan eens, dat de dienstdoende ouderling openlijk zijn afkeuring liet blijken van de preek, die zojuist gehouden was. Het begon met ouderling Ruys, die, zodra de vrijzinnige dominee z’n verhaal met een plechtig “amen” besloten had, uitriep: “Als ouderling van de Hervormde Gemeente verklaar ik dat de leer, welke die man verkondigd heeft, is een leugenleer, niet uit God, maar uit de duivel.”- Jaargang 25
- nummer 19
Later, in een andere dienst, deed de ouderling Knap iets dergelijks. Eén der predikanten schreef daarom: “Het ruyscht en knapt in Amderdam”, want iedereen had het erover. Maar ’twas geen tijd voor grapjes. De situatie werd tijdens de kerkdiensten zó, dat de mensen wel naar de predikanten keken, maar intussen ook scherp er op lette, hoe “de ouderling van dienst” op de preek reageerde. Er was heel wat aan de hand. De opstanding van de Here Jezus werd duidelijk geloochend. De “verzoening-door-voldoening” werd ontkend. Er waren ook ouderlingen, ik denk met name aan Feringa, die het niet juist vonden om een incident in de kerkdienst in te dragen. Zij schreven een bezwaarschrift aan de kerkeraad. In 1870 gaf de kerkeraad de bezwaarde broeders gelijk. Verder gebeurde er niets. Dat had Feringa ook niet verwacht. In zijn voortstel om de preken van de vrijzinnige dominees af te keuren, stond, dat de kerkeraad dit wèl kon doen, doch dat het onmogelijk was, bedoelde prediking te keren, gezien de reglementen en de gehele struktuur van de Hervormde Kerk. Honderd jaar later heeft de Geref. Bond dat niet ingezien. Men zit “in treurnis bij de breuke Sions”. Ze hebben hun Klaagmuur en dat zal een geruststellinge en bevrediging zijn. Tot zulke incidenten als in Amsterdam mag het uiteraard alleen komen in vergelijkbare situaties, doch toen was wèlte zien, wat een ouderling wezen mag en moet. Een wachter op de muur. Als een brandweerman: je hoopt niet dat hij in aktie moet komen, doch hij dient er wèl te zijn.