'Dag schepping?!'
2008-08-29
Vrijwel elke dag is er nieuws over het klimaat. Temperatuurrecords sneuvelen, gletsjers smelten, poolijs verdwijnt. Alles wijst erop dat het klimaat in hoog tempo verandert door het gedrag van de mens: het massale opstoken van olie en steenkool. Zelfs in het welvarende Nederland maakt dit mensen onrustig. Zullen we het wel droog houden achter onze dijken?- Jaargang 52
- nummer 17
Wie doordenkt over klimaatverandering, komt nog op andere vragen. Is het wel eerlijk dat wij zoveel energie (blijven) gebruiken? Als we andere landen als China en India ook hun welvaart gunnen, hoe verdelen we die welvaart dan - want we hebben maar één aardbol en geen drie. Het zijn vragen naar rechtvaardigheid, naar onze verantwoordelijkheid, naar hoe het goede leven eruit ziet. Vragen met een morele en spirituele dimensie.
Vragen die alles te maken hebben met léven en dus met geloven, zoals blijkt uit dit joodse verhaal.
Het helpt
Een rabbi werkt in zijn tuin samen met zijn zoon.
'Waren we nog maar in het paradijs', zucht de jongen. 'Moest Adam ook zo hard werken?'
'Dat weet God alleen', zegt de rabbi. 'Maar wat denkt u ervan', vraagt de jongen.
'Ik denk dat God nog niet klaar was', peinst de rabbi. 'Het paradijs was een speciaal aangelegde tuin. Adam moest die bewerken én bewaken. Er dreigde dus gevaar. Buiten het paradijs was ongetemde natuur, dood en verderf'. 'Wanneer is God klaar', vraagt de zoon.
'Dat weet God', zegt de rabbi. 'Maar één ding weet ik wel. Het helpt als jij en ik doorgaan met doen wat we moeten doen'. En hij bukte zich om het onkruid te wieden.
Themadienst(en)
De klimaatverandering is het meest sprekende voorbeeld dat de mens bezig is het subtiele evenwicht in de natuur om zeep te helpen - zonder dat hij precies weet wat hij aan het doen is! Zoals de rabbi doorging met onkruid wieden, zo rust ook op ieder van ons de verantwoordelijkheid om wat te doen en niet te denken: na ons de zondvloed, of: dat moet de buurman of de overheid maar oplossen. Een toenemend aantal kerken heeft dat in de afgelopen jaren aangevoeld en aandacht besteed aan de zorg voor de schepping. Sommige gemeenten maakten er zelfs een project van meerdere weken van, met een grote rol voor jongeren bijvoorbeeld, of aan de hand van de Michacursus (zie kader).
Ook dit jaar nodigen zowel het CEN als de projectgroep Kerk en Milieu kerken en gemeenten van alle gezindten in ons land op, de jaarlijkse 'Periode voor de Schepping' te vieren, bij voorkeur tussen 1 september en 4 oktober. Gekozen is voor het thema: 'Dag Schepping?! Zorgen voor Gods wereld in een tijd van klimaatverandering'.
Voorproefje
In de Bijbel lezen we dat Jezus niet op aarde kwam om mensenzielen in de hemel te brengen, maar om héél de schepping te redden, àlle dingen te herstellen (Handelingen 3:21). Door Jezus wilde God àlles met zich verzoenen (Kolossenzen 1: 20, 2 Korintiërs 5:19). En Paulus roept ons op om als navolgers van Jezus Christus die verzoening uit te delen (2 Korintiërs 5:18). En dan gaat het niet alleen om mensen, maar ook om dieren, planten, dingen - het hele ecosysteem aarde, dus ook het klimaat. De schepping ziet dan ook met reikhalzend verlangen uit naar het openbaar worden van wie Gods kinderen zijn, zegt Romeinen 8:19. Als mensen doen wat ze moeten doen - dan wordt dat nog niet het paradijs op aarde, maar wel leefbaarder. Er komt meer gerechtigheid. Een voorproefje van de nieuwe aarde, waar gerechtigheid zal wonen, waar alles en iedereen tot z'n recht zal komen. Dat de Bijbel déze boodschap bevat over onze omgang met de planeet waarop wij wonen, is voor veel christenen nog nieuw. Begrijpelijk, want duizenden jaren lang werd de mens door de natuur bedreigd in plaats van omgekeerd, zoals nu het geval is.
Gods klimaatplan
Zo wordt het christelijk geloof in onze tijd een essentiële inspiratiebron bij het aanpakken van problemen als klimaatverandering. Want we staan als christen in de dienst van verzoening en heling, niet alleen als het gaat om mensen, maar ook met het oog op de schepping die we beheren. Waar dat gebeurt, zorgt de boer goed voor zijn vee, de tuinier goed voor zijn planten en gaan we klimaatbewust leven. Want God schiep ook het klimaat.
Een klimaat dat zich van herhaaldelijk zijn ruige kanten heeft laten zien in overstromingen en ijstijden. Een klimaat dat nog steeds overmatige hitte, droogte, regenval en ijzige kou kent. Een klimaat dat wij hebben te respecteren en dat ons bij onze menselijke grenzen bepaalt. Wij doen dat in hoop en vertrouwen op die God die de belofte aan Noach dat er nooit meer een zondvloed zou komen. Is het gewaagd, te zeggen dat God een 'klimaatplan' heeft voor de aarde? En dat de boodschap van en over Jezus betekenis heeft voor het klimaat? Hij toonde macht over wolken, lucht en winden, vertelt het evangelie ons. Fascinerend en hoopgevend.
Jezus navolgen
Nu wij iets beginnen te begrijpen van de complexiteit van het klimaat en beseffen dat we er schade aan toebrengen, kunnen we er niet langer omheen Jezus Christus ook na te volgen als het om het klimaat gaat in zijn respect voor Gods wijsheid in de schepping. Hoe - dat is in de praktijk nog niet altijd even eenvoudig. Maar dat betekent niet dat we ervoor weg mogen lopen. Denk erover. Praat erover. Bid ervoor. En ga er wat aan doen! Waar begint u?
Peter Siebe is lid van de NGK van Amersfoort-Noord en voorzitter van het Christelijk Ecologisch Netwerk.
| Themamap 'Dag Schepping?!' Voor kerken en kerkleden die met het thema aan de slag willen, komt in augustus een themamap uit van het CEN: 'Dag Schepping?!' met ondermeer een preek, een schets voor een jongerendienst, achtergrondmateriaal, liturgiesuggesties en ander verwerkingsmateriaal. De map is ontwikkeld met het oog op gebruik in kerkdiensten van protestantse en evangelische signatuur. Het pakket is te bestellen via de website van de Evangelische Alliantie: www.ea.nl en kost 5 euro. Boek 'Levend Huis' Het thema 'Dag Schepping?!' verwijst niet alleen naar de dreiging van de klimaatverandering, maar ook naar de scheppingsdagen uit Genesis 1. Dat slaat op het boek 'Levend Huis, eco-spiritualiteit en schepping' van de projectgroep Kerk en Milieu van de Raad van Kerken dat eveneens uitkomt in augustus. Het scheppingsverhaal wordt daarin gekoppeld aan een 'ecologische Bijbellezing' en aan zeven milieuthema's: klimaat, water, ruimtelijke ordening, biodiversiteit, de verhouding tussen mens en dier, voedsel en de waarde van stilte. Het boek bevat interviews met zeven milieuprominenten, waaronder Jan Boersema, Lucas Reijnders, Marianne Thieme en Tineke Huizinga. Het boek verwijst naar de website van Kerk en Milieu: www.kerkenmilieu.nl waar materiaal staat voor vieringen en kerkdiensten rond de thema's van de zeven scheppingsdagen. Michacursus De Michacursus is een cursus van zeven bijeenkomsten, bedoeld om te groeien in betrokkenheid op mensen - dichtbij en veraf - en op de schepping met haar vele rijkdommen. Het doet er namelijk toe wat jij doet. Door armen te helpen, zorg te dragen voor de natuur en ook in eigen omgeving contact te zoeken met kwetsbare medemensen, geef je aan Jezus te willen volgen. Zie www.michacursus.nl. |