Wat verwacht je van een preek?
1980-08-08
Veel jongelui en ook wel ouderen klagen dat ze vaak weinig hebben aan de preken die ze zondags horen. Daarom is het goed onszelf de vraag te stellen wat we eigenlijk van een preek verwachten, Deze vraag is van belang voor luisteraars maar ook voor prekers...- Jaargang 24
- nummer 29
Gemeenteleden klagen over de preek en dominees klagen over de moeite van het preken maken. En daarbij is het goed om te bedenken dat er slechte prekers en ook slechte luisteraars zijn. Een dominee kan de fout maken om te menen dat zijn preken boven alle kritiek verheven zijn, een luisteraar kan de fout maken zich al te kritisch tegenover de preken op te stellen.
Er is vroeger heel wat over de betekenis van de preek geschreven.
Ik kwam laatst een verzameling arakelen tegen van zo'n twintig jaar geleden en vroeger die ik met stijgende verbazing doorkeek.
Vroeger heb ik dat alles blijkbaar de moeite waard gevonden om te bewaren en ik borg het op bij de knipsels, Nu heb ik ze maar in de prullebak gestopt omdat de inhoud me weinig of niets meer zei. Je kunt immers wel hoogdravende verhalen en toespraken houden over de betekenis van de prediking, maar in al die verhalen is wel vaak over de hoofden van de luisteraars héén gesproken. Het gevaar is bovendien groot dat, als er zo hoogdravend en diepzinnig over de prediking wordt geschreven, er ook hoogdravend en diepzinnig gepreekt wordt.
Wat moet een preek zijn?
Om een antwoord te vinden op de vraag wat een preek is of moet zijn, kun je het beste maar in de bijbel gaan lezen. De brieven van Paulus, Petrus en de anderen zijn eigenlijk allemaal preken. De profetieën van het oude testament zijn ook preken, boodschappen aan Gods volk. De woorden van de Here Jezus tot de mensen om Hem heen zijn preken. De rede van Petrus op de Pinksterdag, de toespraak van Stefanus vlak voor zijn dood, de gelijkenissen van de Here Jezus: allemaal preken.
In 1 Cor. 10 : 15 zegt Paulus: 'Ik spreek tot verstandige mensen, beoordeelt dan zelf wat ik zeg'. Dit is een belangrijk gegeven. Een preek vraagt om een antwoord, een beoordeling.
Kritiek op een preek mag er zijn, want alle gemeenteleden hebben Gods Geest ontvangen.
En ook onze jongelui hebben recht van spreken als het gaat over de vraag wat ze van een preek verwachten. Sterker nog: de gemeenteleden hebben er recht op om blij de kerk uit te gaan omdat ze woorden van heil hebben gehoord.
Met deze laatste woorden is meteen aangegeven waar het heil om gaat, nl. om de heilsverkondiging.
Om dát evangelie gaat het. En dus kan de vraag wat je van een preek verwacht heel kort zó worden beantwoord: het evangelie!
Dit geeft ook aan van waaruit je een preek mag beoordelen. Er kunnen geen eigengemaakte maatstaven worden aangelegd. Velen gaan vanuit hun politieke keuze (c.d.a. of r.p.f. om maar een voorbeeld te noemen) een preek beoordelen die wordt gehouden op de zondag vóór verkiezingen. Je kunt ook vanuit je eigen standpunt over abortus b.v. een preek over Psalm 139 gaan bekritiseren, Je kunt een hekel hebben aan een dominee en daarom zijn preken slecht vinden. Je kunt een dominee een toffe kerel vinden en daarom geen kwaad van zijn preken willen horen.
De mensen tijdens Jezus' verblijd op aarde liepen Hem voor een groot deel na omdat ze iets bijzonders in Hem zagen. Zo kan het vandaag nog: achter een dominee aan lopen die aan je denken beantwoordt.
Omgekeerd kan een dominee inspelen op het publiek dat hij voor zich heeft. Prof. Veenhof heeft eens opgemerkt dat het knoeien met de preek op de preekstoel gevaarlijk is, maar het knoeien met de preek onder de preekstoel niet minder.
Een preek is woordbediening
De Heer wil dat door preken Zijn woorden worden bediend, worden overgedragen, worden vóórgezet.
De opdracht aan de discipelen was kort en krachtig: 'verkondig mijn woorden totdat Ik kom'.
God wil Zich Zelf in de preek geven en daarom moet je de stem van Hem in een preek kunnen beluisteren, kunnen herkennen.