'Wij vormen een trouwe gemeenschap'
2008-09-12
DOOR JAN SMIT- Jaargang 52
- nummer 18
Gracieus beweegt de ranke rivier zich door het groene landschap.
De lucht is grijs en een stevige wind waait over de weilanden tussen Kampen en Zwolle. Het veerpontje dat de oevers van de IJssel met elkaar verbindt, worstelt met de stroming.
Samen met Gerrit Jan van Spijker maak ik de oversteek van 's-Heerenbroek naar Zalk. Gerrit Jan is voorzitter van de kerkenraad van de Nederlands Gereformeerde Kerk van Zalk en Veecaten.
Voordat we de tocht naar Zalk aanvaardden, heeft hij me verteld over het karakter van de gemeente en de uitdagingen die op de kerkenraad afkomen. In Zalk aangekomen eten we een uitsmijter op het terras van het plaatselijke eethuis. Later heb ik in het kerkgebouw van de gemeente een gesprek met Ella van Pijkeren, studente Communicatie aan de Christelijke Hoge-school Ede en actief in het Zalker jeugdwerk.
De NG-gemeente van Zalk en Veecaten ziet zichzelf als een hechte gemeenschap, waarin gezocht wordt naar wegen om ruimte te geven aan vernieuwing. Een portret van een gemeente die voorzichtig zijn weg zoekt naar verandering.
De gemeente van Zalk en Veecaten wordt gekenmerkt door een grote onderlinge betrokkenheid. Toch zegt kerkenraadsvoorzitter Gerrit Jan van Spijker: 'Als kerkenraad zou je wensen dat die betrokkenheid nog groter zou zijn, ook met het oog op de jeugd'. De jongeren vormen een grote groep. De gemeente telt zo'n 265 leden; een derde deel hiervan is dooplid. Er zijn verschillende jeugdverenigingen en ook op andere manieren zijn de jongeren actief. Eén van hen is Ella van Pijkeren. Zij studeert Communicatie aan de Christelijke Hogeschool Ede en is lid van jeugdvereniging Amasja. Volgens haar is de jongerengroep in de Zalker gemeente een hechte club.
Die verbondenheid is vooral ontstaan tijdens een reis die enkele jongeren vorig jaar hebben gemaakt naar Oekraïne. Ella: 'Juist door die reis zijn we een hechte groep geworden. We zijn daar naar een weeshuis gegaan en hebben geholpen met allerlei dingen, zoals het schilderen van het buitenhek. Voordat we aan de reis begonnen, hebben we verschillende acties gedaan, ook binnen de kerk. Daar was iedereen erg enthousiast over en daarmee hebben we veel geld kunnen ophalen'. Zo'n reis als naar Oekraïne is niet iets wat de jongeren regelmatig ondernemen.
Bij het organiseren van activiteiten ligt de focus van de jeugd op de plaatselijke gemeente. 'We zijn meer bezig met de onderlinge band in de gemeente. Door activiteiten te organiseren willen we eigenlijk de hele gemeente laten delen in de verbondenheid die wij als jongeren voelen'.
Liederenbundel
Eén van de activiteiten waarin de Zalker jeugd het voortouw neemt, is de organisatie van een themadienst op Tweede Pinksterdag: een dag waarop in weinig andere Nederlands Gereformeerde Kerken nog dienst wordt gehouden. Ella: 'Het organiseren van die dienst vind ik erg leuk. De laatste twee jaar heb ik ook voorgezongen.
Dat doe ik samen met twee anderen, de gemeente zingt dan mee. We zingen in die dienst veelal Opwekkingsliederen.
Psalmen vind ik ook mooi, maar in deze dienst mogen wij de keuze bepalen. Op vereniging zingen we ook Opwekking'.
Gerrit Jan van Spijker geeft aan dat in de gemeente, met name bij jongeren, een verlangen bestaat om meer ruimte in de liturgie van de eredienst te krijgen. 'Wij zingen uit de Oude Berijming en uit de Nieuwe Berijming.
Daarnaast hebben wij een eigen bundel samengesteld met daarin ruim honderd liederen.
Daar zit van alles in: Opwekking, speciale gezangen en liederen uit het Liedboek voor de Kerken. Dat is een grote hoeveelheid liederen, maar er zijn gemeenteleden die meer Opwekking zouden willen zingen. Dan ga je kijken op welke manier dit onderwerp in de gemeente besproken kan worden. Het is belangrijk dat iedereen in de gemeente, van jong tot oud, het geloof kan beleven. De kerkenraad denkt dat de wijkavond een goede vorm is om hierover met elkaar te spreken. Een andere mogelijkheid is om dat in leeftijdsgroepen te doen. Dan kun je met de jongeren bespreken, hoe ouderen deze dingen beleven en hen vragen daarmee geduld te hebben. Aan de ouderen kun je vragen om de jongeren wat meer ruimte te geven. In de komende tijd willen we als kerkenraad hier tijd in investeren en deze gesprekken goed voorbereiden'.
Bouwkavels
De NGK van Zalk en Veecaten heeft zijn leden in twee dorpen: Zalk en 's-Heerenbroek, dat vroeger Veecaten heette dat nog steeds in de naam van de gemeente voorkomt.
Deze dorpen, beide behorend tot de gemeente Kampen, worden gescheiden door de IJssel. De aanwezigheid van het veerpontje tussen 's-Heerenbroek en Zalk heeft ervoor gezorgd dat het kerkblad van de gemeente De Veerbel heet. Het kerkgebouw van de gemeente staat in Zalk. In 2005 is de buitenkant van het gebouw gerestaureerd.
Aangezien het gebouw op de gemeentelijke monumentenlijst staat, kon voor de restauratie een aanzienlijk bedrag aan subsidie en bijdragen uit fondsen worden verkregen. Ondanks de landelijke omgeving van Zalk en 's-Heerenbroek is slechts een gering aantal gemeenteleden werkzaam in de agrarische sector. Het merendeel van de gemeenteleden met een betaalde baan werkt in de industrie en dienstverlening in de regio Kampen-Zwolle. Het ledental van de gemeente is stabiel, maar Gerrit Jan verwacht dat er in de komende tijd wel groei kan ontstaan. 'Zowel in 's-Heerenbroek als in Zalk is behoefte aan woningbouw.
Voor die woningbouw zijn we afhankelijk van de burgerlijke gemeente. Het uitgeven van bouwkavels is tijdrovend en duurt zomaar een paar jaar. Als er geen geschikte woonruimte is, dan vestigen jonge mensen uit de gemeente zich in Zwolle of Kampen of ergens anders. Ze doen daar een investering voor en zullen niet zo snel naar Zalk of 's-Heerenbroek terugkeren. Wij willen de mensen graag houden en proberen de burgerlijke gemeente zoveel mogelijk te stimuleren om woningen te bouwen'.
Lege pastorie
Aan een muur in de kerk hangen foto's met daarop predikanten die in Zalk en Veecaten hebben gestaan: predikanten met gerenommeerde namen zoals Blokhuis, Scheltens, Holwerda en Mooiweer. De afbeelding van dominee De Best, die recent Zalk verruilde voor Zwolle, ontbreekt; hij moet zijn foto nog even opsturen naar Zalk. De lege pastorie naast het kerkgebouw is een stille getuige van het feit dat Zalk en Veecaten sinds 2007 vacant is. Gerrit Jan: 'Er is een beroepingscommissie samengesteld uit de gemeente en de kerkenraad, maar er is nog geen beroep uitgebracht.
De preekvoorziener doet zijn uiterste best om predikanten uit andere plaatsen bij ons te laten voorgaan en dat lukt heel goed.
Preeklezen is echt een uitzondering.
In deze periode ondersteunt emeritus-predikant Van Keulen uit Wezep ons als consulent. In bijzondere situaties legt hij ook bezoeken af bij gemeenteleden'.
Catechisatie wordt in deze vacante periode zowel door gemeenteleden gegeven als door iemand die daarvoor van buiten is aangetrokken.
Huisbezoeken
Het pastoraat in de gemeente krijgt vorm door middel van huisbezoeken die door de ouderlingen worden afgelegd.
Gerrit Jan: 'Een aantal jaren geleden hebben we wijkavonden gehad in plaats van huisbezoeken. Het is best mogelijk dat we dat in de komende tijd weer op die manier gaan doen. Het is een goede vorm om met elkaar in gesprek te zijn over de ontwikkelingen in onze kerk en in de kerken in het algemeen'.
De kerkenraad bestaat uit vijf ouderlingen en vier diakenen. De scriba is geen lid van de kerkenraad.
De zittingsduur van een ouderling is vijf jaar; die van een diaken vier jaar. 'We hebben geen jeugdouderling.
Wel is één kerkenraadslid belast met jeugdzaken. Hij houdt zich niet bezig met jeugdpastoraat, maar hij kijkt of alles binnen het jeugdwerk op organisatorisch gebied goed loopt. Hij houdt een vinger aan de pols en ziet toe dat aan iedereen aandacht wordt gegeven'.
Poppenkast
Ella van Pijkeren woont op kamers in Ede, maar gaat in de weekenden naar Zalk. 'Ik moet hier werken op zaterdag, maar ik kom ook vanwege de kerk'. Ze is op verschillende manieren betrokken bij het jeugdwerk in de gemeente.
'Met jeugdvereniging Amasja komen we één keer per twee weken bij elkaar op zondagavond. Het is ook een beetje een vriendenclub. We bepalen zelf welke onderwerpen we behandelen. Ik zit ook in de kampcommissie.
We willen in september met de jeugd van zestien tot en met vierentwintig jaar gaan kamperen in Drenthe. Ook de jongeren die niet naar de vereniging gaan, willen we hierbij betrekken. Door middel van een briefje is iedereen in die leeftijdsgroep voor het kamp uitgenodigd. Het kamp is de start van het nieuwe verenigingsseizoen en geeft de nieuwelingen de mogelijkheid om op een leuke manier de anderen te leren kennen'.
Samen met twee vrienden geeft Ella leiding aan De Ark.
Deze vereniging voor kinderen uit de groepen zes en zeven van de basisschool komt elke twee weken op vrijdagavond samen in een zaaltje van de kerk. 'We bereiden de bijeenkomst voor en op de avond zelf leiden we om beurten een gedeelte van het programma. Het begin is altijd iets met toneel of een poppenkast, daarna wordt een praatje gehouden over het onderwerp. Na de pauze gaan we met z'n allen knutselen of iets dergelijks.
Als er dan nog tijd over is, doen we een spelletje'. De leeftijdsgroep van twaalf tot en met vijftien jaar heeft ook een eigen vereniging: Rock Steady.
Tractor
De gemeente heeft uitstekende contacten met de Hervormde Gemeente van Zalk en Veecaten. Gerrit Jan van Spijker: 'Op Tweede Paasdag hebben we een gezamenlijke dienst in Zalk.
Ook is uit beide kerken een Roemeniëcommissie samengesteld.
Op die manier trekken we samen op bij de hulp aan mensen in de gemeente in het Roemeense Niuved, net over de Hongaars-Roemeense grens. Wij proberen aan de mensen daar ondersteuning te verlenen op geestelijk vlak door bijbels en catechesemateriaal in de juiste vertaling te verstrekken. We hebben in het verleden een keer ter plaatse een tractor met eg en ploeg gekocht voor de mensen daar, zodat ze daarmee hun eigen stukjes grond konden bewerken. Dat maakte het werk voor de veelal oudere mensen een stuk lichter.
Ook worden er fietsen en kleding naartoe gebracht. Als de mensen daar behoefte hebben aan bepaalde dingen, dan nemen wij actie. De leden van de Roemeniëcommissie gaan er regelmatig naartoe en dat wordt in Niuved enorm gewaardeerd'. De samenwerking met de Hervormde Gemeente is niet beperkt tot het Roemeniëwerk. Ook op het terrein van evangelisatie worden de krachten gebundeld.
In de zomervakantie wordt een bijbelvakantieweek georganiseerd in 's-Heerenbroek. Daarbij is ook de Hervormde Gemeente van Mastenbroek betrokken. 's-Heerenbroek is eveneens de locatie waar de gemeente van Zalk en Veecaten op de zondagen vóór Kerst en Pasen gezamenlijke diensten houdt met de Hervormde Gemeenten van Zalk, Mastenbroek en Westenholte.
Op zendingsgebied steunt de NGK van Zalk en Veecaten het werk van de gemeente van Kampen in Zuid-Afrika.
'Elk jaar houden we een zendingsavond.
Als één van de zendelingen met verlof in Nederland is, dan is die daarbij aanwezig'.
Fruitmandjes
Ella is enthousiast over de gemeente van Zalk en Veecaten. 'De gemeente is klein, maar fijn. Ik vind het erg prettig dat ik heel veel mensen in de gemeente persoonlijk ken en met hen kan praten. Daarbij maakt de leeftijd geen verschil. Als jeugd willen we ons inzetten voor een goed onderling begrip in de gemeente.
Jeugdvereniging Amasja heeft met Kerst fruitmandjes aan de ouderen gegeven. De jaren daarvóór brachten we altijd kerststukjes rond. Dat doen we om het goede contact in de gemeente te bevorderen'. Gerrit Jan signaleert een grote mate van trouw in de gemeente. 'Wij vormen een trouwe gemeenschap en ik heb het verlangen dat dat zo blijft. Binnen de gemeente leven bepaalde wensen om tot veranderingen te komen en als kerkenraad moeten we daar ook aandacht aan geven. Ik merk wel dat in de gemeente hier met geduld op gereageerd wordt en dat men de gemeente trouw blijft. In de gemeente gaat het om de liefde die God aan ons geeft en we moeten proberen die liefde ook naar elkaar te laten zien. Dat gaat dan gepaard met geduld en begrip. Het is mijn grote wens dat we op die manier met elkaar omgaan. Maar ik heb ook ervaren dat het zo gebeurt’.