Het kenmerk van de christelijke politieke partijen (2· slot)
1980-11-14
Politieke belijdenis- Jaargang 24
- nummer 43
Ik zou in dit verband - het is niet nieuw - willen pleiten voor een "politieke belijdenis" van de christelijke politieke partijen. Een geschrift waaruit in korte, maar concrete bewoordingen blijkt enerzijds de visie op de Bijbel, anderzijds de visie op de hoofdpunten van het beleid. Grondslag en beleidsvisie als een voor een christelijke politieke partij onverbrekelijk geheel. Maar geef je je zelf als christelijke politieke partij daarmee niet al gauw een politieke kleur op de links-rechts schaal? Ja en nee. Nee, omdat een christelijke partij zich naar mijn mening altijd zal kenmerken door een 'links' standpunt m.b.t. het ene en een 'rechts' standpunt m.b.t. het andere onderwerp. Ja, omdat anderen daarmee de gelegenheid geboden wordt om door een simpele aftreksom van 'rechtse' en 'linkse' standpunten de plaats op de links-rechtsschaal vast te stellen. Maar is dat zo erg? Een andere vraag kan zijn of zo'n 'politieke belijdenis' de partij niet al gauw in de richting van een bepaalde coalitie drijft. Ik ben weer geneigd te vragen: en is dat zo erg? Mr. Meulink schrijft: een christelijke partij behoort zich vrij op te stellen zowel tegenover liberalen als socialisten. Vanuit de grondslag van de christelijke partij zeg ik volmondig: ja. Er is vanuit de grondslag geen 'natuurlijke' band met liberalen of socialisten. Maar vanuit het beleid? Vanuit de uit te spreken visie op de hoofdlijnen van het beleid is het m.i. wel degelijk mogelijk een beleidsmatige voorkeur voor samenwerking met bepaalde andere partijen op te maken. En waarom dan die voorkeur ook maar niet uitspreken?
Moderne theologie in de politiek
Maar lopen we op deze manier niet te gemakkelijk in de fuik van de 'moderne theologie' in de politiek. De politiek van de moderne theologie waartegen Mr. Meulink - terecht - waarschuwt. De politiek die haar beleid schijnbaar (nog) fundeert op de Bijbelse grondslag, maar die in feite de theologie van de goede daad of andere moderne theologieën na de politiek in praktijk probeert te brengen. Toch ben ik daar niet zó bang voor. Ik vind ook dat we voorzichtig moeten zijn met het opplakken van het etiket van de moderne theologie aan bepaalde christelijk-politieke idealen.
Laat ik dit verduidelijken vanuit de volgende vraag. Waarom doe ik als christen aan politiek?
Ik hoorde onlangs - na de televisie - een preek van Ds Blokhuis te Schiedam naar Joh. 14 waar Jezus Christus zegt: "Ik ben de Weg".
Niet het marxisme, de Islam, de transedente meditatie, de leer der goede werken, het christendom van de daad, maar Ik, Jezus Christus, ben de Weg. De Weg die leidt tot het eeuwige leven. Daarmee is mijn Weg, de route in mijn leven, bepaald. Ik hoef die Weg niet meer te zoeken en ik hoef aan die Weg niet meer te twijfelen. Ik ken die Weg en die Weg kent mij. Daar heb ik (gelukkig) de politiek en ook de (christelijk) politieke partij niet voor nodig! Maar nu is het mij gegeven om die Weg, die route, hier op aarde een groot aantal jaren te gaan. Dan komt de vraag hoe ik die Weg zal gaan. Met mijn armen over elkaar of met mijn handen uit de mouwen gestoken? Ik denk dat alleen het laatste past bij het gaan van deze Weg. En dan blijken de mogelijkheden om mijn handen te gebruiken legio te zijn. De politiek, de vakbeweging, het maatschappelijk werk, de evangelisatie, de kinderbescherming en ga zo maar door.
Nu terug naar de politiek. Daar zoek ik dan een politieke partij. Een partijdie enerzijds mijn Weg kent en erkent, maar die mij anderzijds in staat stelt en stimuleert de politieke handen uit de mouwen te steken. Op het gebied van de ontwikkelingssamenwerking bijvoorbeeld. Omdat ook Jezus de armen opzocht terwijl de rijken Hem op moesten zoeken. Arm en rijk in geestelijke zin? Accoord, maar geldt het daarom minder in materiële zin. Of op het gebied van de bewapening. Omdat wij onze geestelijke vrijheid moeten verdedigen, maar ook de schepping tegen een nucleaire vernietiging moeten beschermen. Of op het gebied van de inkomensverdeling.
Omdat God in Zijn Woord weliswaar rijken accepteert maar geen armen naast rijken dult, Of, algemener, om de wereld re verbeteren? Schrikt u?
Maar zijn wij in ons eigen deel van de wereld soms niet al eeuwen lang bezig ons 'wereldje' te verbeteren in financieel, economisch, sociaal, technisch, medisch, educatief, cultureel opzicht? En lang niet altijd zonder dat dat ten koste van andere delen van de wereld ging! Er is veel te doen op het terrein van de politiek. En gelukkig wijst de Bijbel ons naast de Weg.
ook wegen die wij in de politiek kunnen gaan. Hoewel ik ook de gevaren van de moderne theologie onderken, moeten we m.i. voorzichtig zijn met het opplakken van etiketten. Al was het maar omdat de 'theologie van de goede daad" soms zoveel lijkt op de 'theologie van de handen uit de mouwen'.
En dat geldt voor meer moderne theologieën. Daarbij moeten we ons ook realiseren dat datgene dat wij plegen aan te zien voor uitvloeisels van de moderne theologie soms niet anders is dan een reactie op, mag ik het noemen - de ortholoxe 'theologie van de armen over elkaar'!
Conclusie
Terug naar de oorspronkelijke vraag om te trachten tot een conclusie te komen. Wat is het kenmerk van een partij waarbinnen een christen politiek bezig kan zijn? Voor mij moet die partij twee kenmerken dragen.
Eerzijds moet zij werken vanuit een grondslag, waarin mijn persoonlijke visie op de Bijbel past. Anderszijds moet zij een beleidsvisie bieden waarin mijn persoonlijke visie past.
Het één kan niet zonder het ander. Omdat we niet buiten Christus om in deze wereld aan de slag kunnen en omdat wij het in Christus niet kunnen nalaten in deze wereld daadwerkelijk aan de slag te gaan.