Hoe zwart zijn jouw kousen?
2008-11-07
'Papa, waarom draagt die mevrouw een zwarte rok, een zwarte hoed en zwarte kousen? Is ze misschien verdrietig omdat er iemand dood is?' Mijn dochter van vier heeft sinds kort de leuke eigenschap om recht op de man af waarom-vragen te stellen die je soms even doen blozen in het gezelschap van anderen.- Jaargang 52
- nummer 22
De vragen over de zwart geklede mevrouw in Oud-Beijerland is er ook zo één. Ga er maar aanstaan om midden in dit dorp in de Hoeksche Waard uit te leggen waarom die mevrouw en velen met haar deze 'klederdracht' dragen. Ik vertel mijn dochter iets over tradities en probeer ondertussen haar aandacht voor de 'zwarte' mevrouw te verleggen naar de nieuwe dvd van K3 in de etalage van de Music Store. Het lukt. Mijn dochter babbelt inmiddels over K3, maar ik krijg de 'zwarte' mevrouw niet uit mijn gedachten. Waarom een zwarte rok en hoed? Waarom zwarte kousen?
Geuzennaam
Mijn dochters vragen waren aanleiding mij eens te verdiepen in deze traditie. De naam 'zwarte-kousenkerk' is een geuzennaam voor gelovigen uit het meest behoudende, 'reformatorische' deel van kerkelijk Nederland.
Vanwege hun nadruk op een diep en persoonlijk doorleefd geloof, worden zij ook wel 'bevindelijk gereformeerden' genoemd. Zij wonen vooral in de 'bible belt', die van Zeeland en Zuid-Holland, via de Betuwe en de Veluwe naar de kop van Overijssel loopt.
Op twee manieren onderscheiden deze christenen zich van anderen. In de eerste plaats door de boodschap die zij op zondag horen. Daarin heeft de verlorenheid van de mens en de noodzaak van uitverkiezing en wedergeboorte een grote plaats. In de tweede plaats kenmerken zij zich door een ingetogen en traditionele levensstijl. Reformatorische christenen dragen niet al te uitbundige kleding en velen hebben geen televisie of ongefilterd internet.
Kerstens leiding
Een van de belangrijkste kerkgenootschappen in de ´refozuil´ is dat van de Gereformeerde Gemeenten. De Gereformeerde Gemeenten ontstonden in 1907 door een samengaan van de Gereformeerde Kerken onder het Kruis en de Ledeboeriaanse Gereformeerde Gemeenten.
Initiatiefnemer om de 'kruisgezinden' en 'Ledeboerianen' te verenigen, was ds. G.H. Kersten.
Onder zijn leiding werd geprobeerd een dam op te werpen tegen allerlei moderne ontwikkelingen in kerk en maatschappij. Terwijl een groot deel van gereformeerd Nederland onder leiding van Abraham Kuyper optimistisch meeging in de moderne cultuur, wilde Kersten vooral de oude, bevindelijk gereformeerde waarheid bewaren. De moderne media en de democratie werden als een gevaar beschouwd.
Deze passieve houding ten opzichte van de moderne cultuur wordt weerspiegeld in de kerkelijke leer van de Gereformeerde Gemeenten. Van de mens kun je niets verwachten, zelfs geen geloof. Alle nadruk ligt op de onbekwaamheid van de mens en op Gods uitverkiezing, waardoor sommige mensen 'gewillig gemaakt worden' om te geloven in Christus. Door het werk van de Heilige Geest moet de mens zijn diepe verlorenheid in zonden leren verstaan, zodat er plaats komt voor het heil in Christus.
Kortom, de mens leeft in zonde en er is alleen redding als God je heeft uitgekozen.
Daarom gedragen leden van de Gereformeerde Gemeenten zich ingetogen, wat onder meer tot uitdrukking komt in het dragen van zwarte kleding en het vasthouden aan traditionele normen en waarden.
Is dit af te keuren? Nee, ook al zijn mijn kousen niet zwart, ik voel mij met deze broeders en zusters verbonden door de liefde van God! Het wezenlijke van de liefde is niet dat wij God hebben liefgehad, maar dat hij ons heeft liefgehad en zijn Zoon heeft gezonden om verzoening te brengen voor onze zonden. Geliefde broeders en zusters, als God ons zo heeft liefgehad, moeten ook wij elkaar liefhebben (1 Johannes 4: 10-11).
Maikel de Kreek
De columns zijn na te lezen op www.hetkanonendemug.nl. Daar kunt u ook reageren.