Heerlijk eenvoudig
2012-02-04
Het is een gave als je in weinig woorden veel kunt zeggen. Johan ter Beek heeft in een boekje van nog geen honderd bladzijden het zware onderwerp van onze levensstijl besproken op een lichtvoetige, creatieve en praktische manier die zeer overtuigend is. Ik heb het geboeid gelezen.- Jaargang 56
- nummer 3
Opbouw
Het boek is opgebouwd als een reisverslag met zeven reisgenoten die een bepaalde benadering vertegenwoordigen: de Verteller, die het verhaal van de Bijbel vertelt en de doorgaande lijn daarin. De zus die staat voor de mensheid, de familie, de anderen met wie je op weg bent. De dirigent staat voor het levensritme van seizoenen, leeftijd. De kokkin laat het belang van feest en maaltijd zien. De monnik staat symbool voor het spirituele. Het Kind vertegenwoordigt ieder die geen stem heeft, de kwetsbare. De rechter past niet de wet toe, maar zet recht.
Elke persoon laat Bijbelse noties zien, maar geeft ook heel concrete praktische adviezen voor de dagelijkse levensstijl.
Ik wil met een drietal voorbeelden laten zien hoe Ter Beek te werk gaat.
Landbouwer of herder
De verteller begint met de gelijkenis van de verloren zoon en laat zien dat die tegenstelling door de hele Bijbel heenloopt. De oudste zoon die vastzit aan thuis, maar ook in zijn denken vastzit, de jongste die op reis gaat en tot inkeer komt. Die tegenstelling is er tussen Kaïn de landbouwer en Abel de herder. Kaïn staat voor de macht van Babel en Rome, Abel voor de machteloze, de zwerver, de vreemdeling die geen eigen plek heeft. Ook tussen Jacob en Ezau en tussen Adam en Abram is diezelfde tegenstelling te vinden. Met Abram en Israël begint God als het ware opnieuw, als proefpolder van de mensheid. Overigens laat Ter Beek buiten beschouwing dat als het volk eenmaal in het land Kanaän woont, grondgebied heel belangrijk wordt en in de familie moet blijven. Dit bezit van grond hoort toch, lijkt mij, meer bij macht à la Kaïn.
Het leven als feest
De kokkin laat zien dat je mag genieten van een goede maaltijd samen. De schepping is goed en wij mogen die dankbaar gebruiken. De positieve benadering van samen eten en genieten van de mooie schepping doet weldadig aan. Vreemd is dat juist orthodoxe christenen die vasthouden aan de waarheid dat de wereld geschapen is, niet altijd oog hebben voor de natuur en er zo weinig op letten hoe natuurlijk of duurzaam hun voedsel geproduceerd wordt. Genieten kan ook door het eten van streek- en seizoensproducten.
Hoe goed is het eten van vlees? Het Laatste Avondmaal was een maaltijd en beeld van verlossing.
Verlossing is niet weg van de aarde naar een hemel gaan, maar op weg gaan naar een nieuwe aarde, een nieuwe schepping.
Spiritualiteit
We zijn niet alleen aards, lichamelijk, maar ook geestelijk, dat is de insteek van de monnik. Een spiritueel mens ziet de hele werkelijkheid door het oog van de schepper en wordt medeschepper in geloof en verbeelding.
Medemensen of de natuur uitbuiten is niet spiritueel. Als je zorgt, liefhebt, ontwerpt of kunst maakt, ben je ‘in tune’ met de Schepper. Monniken in kloosters weten dat je alles met aandacht en toewijding moet doen, ook de nederigste klusjes. Het gesprek van Jezus met de Samaritaanse vrouw is typisch spiritueel: van de lichamelijke dorst komen ze op de geestelijke dorst en ze praten uiteindelijk over aanbidding.
Als toepassing worden genoemd: prikkel de verbeelding, leg ritme aan in je bidden op vaste momenten en verbeter je bestaan door alles met aandacht te doen, of het nu gaat om schoonmaakwerk, de opvoeding of je werk.
Waardering
Al met al biedt het boek heel veel te overdenken. Een aantal Bijbelse thema’s en aspecten zijn (op)nieuw voor mij gaan leven. De positieve toon en het feit dat het met levensstijl niet om moeilijke dingen hoeft te gaan maken dat het boek zelf inspirerend werkt.
De ideeën zijn niet nieuw, maar door de manier van presenteren wel verrassend.
Je krijgt praktische handvatten om je levensstijl te veranderen.
Het boek is heerlijk om te lezen en iets minder eenvoudig om te doen dan het lijkt, omdat je wel keuzen moet maken en die dan ook moet volhouden. Het is met zeggen (alleen) niet gedaan.
Beek, J. ter (2011), Heerlijk eenvoudig.
ArkMedia Amsterdam. 94p. € 9,95.
Ide Zinkstok is neerlandicus en lid van de NGK Ede.