Vlootvoogd voor anker
1979-09-28
Maarschalk Louis Mountbatten was een van die vooraanstaande zeelieden, waar de Britse historie zo rijk aan is. Zo'n man, die wij alleen met Miehiel Adriaanszoon de Ruyter zouden kunnen vergelijken. Hij was - want hij is niet meer. Misschien mogen we u iets over hem vertellen.- Jaargang 23
- nummer 36
Zijn vader was eigenlijk een Duitser, gesierd met de naam Louis von Batten: berg. Het voorzetsel von wijst al op Duitse adel, Hij was dan ook verwant aan de Duitse keizers, maar daardoor tevens aan het Britse koningshuis, waarmee hij van koningin Victoria afstamde. Die vader Louis Alexander was in de eerste wereldoorlog zo anti-Duits geworden, dat hij in 1917 zijn afkomst doorstreepte en zich de Britse naam Mountbatten toeëigende, Deze naam betekent natuurlijk precies hetzelfde, zij het nu in de Engelse taal, en roept bij u wellicht associaties op aan "gezegende berg" of ook "berg der zaligsprekingen". Hoewel de publieke opinie hem de verworven titel van vlootvoogd (sealord) onmogelijk maakte, werd hij wel in de Engelse adelstand opgenomen.
Zijn zoon, de maarschalk Louis Mountbatten, heeft deze titel echter wel verdiend en gaf die slechts prijs toen hij een hogere titel verwierf. En om zijn staat van militaire dienst meteen maar even op te sommen: geboren in 1900, admiraalszoon, zeeofficier en staatsman, diende in de eerste wereldoorlog op een Brits vlaggenschip, werd in 1941 tijdelijk vice-admiraal, leidde de geallieerde zeeoperaties, werd in 1943 opperbevelhebber der geallieerde strijdkrachten in Zuidoost Azië, verdreef de Japanners uit Burma, bevrijdde in 1945 Nederlands Indië van Japanse overheersing(!), werd in 1947 onderkoning van Brits Indië, schonk dit land de onafhankelijkheid waarbij hij tijdelijk gouverneur-generaal werd, in 1949 vice-admiraal kreeg hij in 1951 (tijdens de Russische expansie) het bevel over de Britse Middellandse Zee-vloot, was van 1954-1959 eerste vlootvoogd, van 1959-1965 stafchef van de imperiale defensie en verwierf de titel van Eerste Graaf van Burma. Als u zijn portret in WP zoekt vindt u hem samen met zijn vriend Mahatma Ghandi.
De relatie tussen Louis Mountbatten en het Britse koningshuis is als volgt.
Prins Philip, gemaal van H.M. Koningin Elisabeth, is de zoon van prins Andreas van Griekenland en prinses Alice von Battenberg. Bij zijn naturalisatie (hij had een Britse marine-opleiding gehad en in de tweede wereldoorlog als Brits zeeofficier gediend) liet hij zijn Griekse redhten los en noemde zich naar moederszijde, maar in Engels schrijfwijze: Mountbatten. Zo is het Britse huis mede een Mountbatten-huis; het paar heeft elkaar trouwens leren kennen ten huize van hun oom, de vlootvoogd Mountbatten.
Van de strenge admiraal Miehiel de Ruyter is bekend, dat hij moedig en bekwaam was - maar bovenal de Heere vreesde. Datzelfde mag van de vlootvoogd Mountbatten gezegd worden. Hij was streng en punctueel zoals van een zeeofficier verwacht mag worden. Daarbij moedig als weinigen; hij is ingezet op alle zeeën en op de zwaarste posten; zijn voorbeeld was een bemoediging voor zijn ondergeschikten, die hem op de handen droegen. En ook was deze vlootvoogd bekwaam: hij heeft de eerste militair-politieke rot gespeeld in de vrijwording van India. Zijn moed werd gedragen door innig Godsvertrouwen.
Deze Mountbatten leefde na het overlijden van zijn vrouw (1962) en na zijn pensionering (1965) op zijn landgoed bij het stadje Romsey, Noordelijk van Southampton. Een waardige, heldere en eenzame figuur, die de adel van de Britse vloot belichaamde en gewoon was wekelijks de plaatselijke kerkdienst bij te wonen. Groot in de ogen van de wereld was hij klein voor God. Toen men hem onlangs vroeg of hij niet bang was voor de toenemende Iers-revolutionaire dreigingen antwoordde hij: wat kan men met een oud man als ik nog voorhebben? - Maar het laatste antwoord kwam van de IRA: door domme politieke moordlust werd de grote man neergeknald!
Daar heeft een ganse natie voor gerouwd. Koningin Elisabeth en Prins Philip hebben met Moeder en kinderen in het openbaar de rouw geleid, zonder vrees voor de dreiging van geweld, waar alle vooraanstaande Britten vandaag mee moeten rekenen. Te voet gingen zij naar de Westminster Abbey, de beroemde koningskerk van Londen, waar de uitvaartdienst plaats vond. Met hen heeft het gehele land gerouwd om deze grote zoon.
Die rouwplechtigheid, een nationaal eerbetoon, was tot in alle onderdelen door Mountbatten zelf geregeld. De vlootvoogd had zo vaak de dood in de ogen gezien, dat hij vertrouwd was in Gods handen voor deze tijd en de toekomende.
De rouwstoet in al zijn onderdelen, de militaire eenheden, de muziek, het vervoer op een affuit getrokken door mariniers van diverse naties en kleuren, de hoornblazers, de tamboers, de vlaggenparade - alles was tot in de perfectie getimed en uitgevoerd, Het was een gebeurtenis, zeiden de kranten achteraf, zo correct georganiseerd dat de vlootvoogd er tevreden over zou zijn geweest. Een andere instructie, dat de begrafenis een blijde gebeurtenis moest zijn, kon echter niet ten volle worden nagekomen omdat de natie rouwde vanwege de moord op haar grote zoon. Toch was er bij de binnenkomst van de baar in de kerk een entrada-muziek door koperblazers, zo fris en blijmoedig, dat je er bepaald geen begrafenisidee van kreeg.
Zo was ook de kerkzang, hoofdzakelijk door Mountbatten zelf gekozen.
Eerst de nationale hymne "God of our fathers", gezongen door een prachtig koor, meegezongen door de koninklijke familie en 1400 gasten, waaronder rijen van koningen, ex-koningen en prinsen. Meegezongen ook door de gehele natie, die de plechtigheid voor de televisie volgde.
God van onze vaderen, van ouds gekend,
Heer van onze verste grenzen,
onder wiens machtige hand wij oefenen
gezag over palmen en pijnbomen,
Heer der legerscharen, blijf bij ons,
opdat wij niet vergeten!
Tumult en wapengeweld vergaan,
leiders en koningen houden geen stand
als het U welbehagelijke offer:
een nederig en ootmoedig hart.
God der legerscharen, wees dan met ons,
opdat wij niet vergeten!
Onze marine, in verre landen, smelt weg,
op duin en landtong doven de vuren:
zie, al onze praal van gisteren
is als die van Nineveh en Tyrus.
Rechter der natien, spaar ons dan,
opdat wij niet vergeten!
Voor het lezen van een Schriftgedeelte, waartoe meestal een der kerkleden wordt uitgenodigd, was nu de keus gevallen op Prins Charles, de kroonprins die ook uiterlijk een Mountbatten is. Hij las rustig, goed verstaanbaar, uit psalm 107:
Er waren er, die met schepen de zee bevoeren,
die handel dreven op de grote wateren.
Zij zagen de werken des Heeren
en zijn wonderen in de diepte.
Hij sprak en deed een stormwind opsteken,
die haar golven omhoog wierp;
zij rezen ten hemel, zonken neer in de waterdiepten,
hun ziel verging van ellende.
Zij tuimelden en wankelden als een beschonkene,
al hun wijsheid werd verslonden,
Toen riepen ze tot de Heere in hun benauwdheid
en Hij voerde hen uit hun angsten;
Hij maakte de storm tot een zacht suizen,
zodat de golven stil werden.
Zij verheugden zich, omdat die tot rust kwamen
en Hij leidde hen naar de haven van hun begeerte.
De aartsbisschop van Canterbury, dr Coggan, sprak een dankgebed uit voor "de bizondere talenten, grote moed en ruime geest van deze onze broeder" en vroeg de natie in een korte stilte Louis Mountbatten te herdenken in bewondering en genegenheid. Ook de katholieke aartsbisschop van Westminster, kardinaal Basil Hume, sprak een gebed uit. En een vertegenwoordiger van de Reformed Church bad op een wijze, die ons het meest aansprak en eindigde met een vers uit Openbaring: zalig zijn de doden die in de Heer sterven. De deken van de Britse Vloot bad het Zeemansgebed en het gebed van de Koninklijke Marine. Daarop klonk de Last Post, de laatste groet door hoornblazers vertolkt, die op ontroerende wijze gewelven, oren en harten vulde. De slotzang luidde:
Eeuwige Vader, sterke hulp,
wiens hand de rusteloze golven heeft gebonden,
die de machtige diepe oceaan grenzen stelt,
hoor ons als wij tot U roepen
voor hen, die op zee in gevaar zijn.
o Christus, naar wiens stem de wateren luisterden,
als zij gestild werden van woeden,
die gewandeld heeft over de schuimende golven
en rustig sliep midden in een storm,
hoor ons als wij tot U roepen
voor hen, die op zee in gevaar zijn.
o Heilige Geest, die gebroed hebt
op ruwe, geweldige wateren
en beval hun tumult te staken,
die orde in chaos hebt geschapen,
hoor ons als wij tot U roepen voor hen,
die op zee in gevaar zijn.
o Drie-eenheid van liefde en macht,
schild van onze broeders in de ure des gevaars,
bescherm hen voor rotsen en stormen, voor
brand en vijand - waar ze ook zijn,
opdat wij altijd tot U kunnen opzenden
onze zangen van lof en dank, van land en zee.
Een natie die, hoe ver ook van de kerk afgebogen, innerlijk diep aan Jezus Christus verbonden blijft, heeft een broeder ter ruste gebracht. De grote vlootvoogd is voor anker gelegd. God hebbe zijn ziel.