Rechten van jongeren
1979-09-28
In deze tijd waarin veel wordt gesproken over mensenrechten is de verschijning van een speciaal Kwik-nummer over "rechten van jongeren" geen verrassing. Dit nummer werd samengesteld onder verantwoordelijkheid van het landelijk centrum voor gereformeerd jeugdwerk en de landelijke hervormde jeugdraad. Het is bedoeld als hulp bij het werk van jeugdverenigingen.- Jaargang 23
- nummer 36
Het is vanzelfsprekend dat je van zo'n uitgave iets verwacht, vooral bij het verder komen bij het zoeken van bijbelse antwoorden.
In dit opzicht is dit Kwik-nummer een teleurstelling geworden.
In het eerste artikel "heeft iemand rechten" komt dit al direkt naar voren:
'Als we gaan zoeken naar de herkomst van het woord "recht" vinden we dat het woord in de eerste plaats te maken heeft met dat "recht" waarmee we aangeven dat iets niet krom is: de rechte lijn, rechtstreeks, zonder omwegen. En het heeft ook te maken met "rechtopstaand".
Met geen woord wordt hier gesproken over of verwezen naar de bijbelse betekenis van gerechtigheid en ongerechtigheid. Het boekje "De spelers en het spel" van Dr H. M. Kuitert had hierbij kunnen helpen. Kuitert schrijft o.a. (blz. 63): "Al met al: gerechtigheid is dus de betoning van de rechte verbondstrouw, in telkens weer andere daden, maar altijd: in daden die de dader ervan stempelen tot de ware, trouwe, beproefde bondgenoot". En bondgenoot is direkt verbonden met Gods verbond.
Het is jammer dat dit gemis aan bijbelse oriëntatie ook bij de volgende hoofdstukken duidelijk naar voren komt. Uitgangspunt is de bekende verklaring van de rechten van de mens en als je de literatuuropgave bij de verschillende hoofdstukken bekijkt is er van een bepaalde eenzijdigheid beslist sprake.
Opmerkelijk is trouwens dat bij het laatste hoofdstuk "mensenrechten en christelijke verantwoordelijkheid"
helemaal geen literatuuropgave wordt gedaan. Dat laatste hoofdstuk wil het probleem van de mensenrechten zetten in het raam van de komst van het koninkrijk der hemelen. Ik wil enkele zinnen overnemen:
'Gaan bijbel en mensenrechten in dezelfde richting of gedeeltelijk of helemaal juist niet? En indien gedeeltelijk, in welk gedeelte dan?'
'Het grootste verschil (tussen gerechtigheid in de bijbel en rechten van de mens in onze wereld - v.W.) is een historisch verschil: De bijbel was ± 200 afgesloten. De Rechten van de Mens werden voor het eerst in de Franse Revolutie geformuleerd en zijn dus van buitenkerkelijke oorsprong. Nu was de bijbel er ook eerder dan de kerk.
Dus zouden we kunnen zeggen dat de bijbel ook buitenkerkelijk is - mensen hebben de neiging zich dat niet altijd te realiseren. '
'k Moet bekennen dat ik me dat laatste - de buitenkerkelijkheid van de bijbel - ook nooit gerealiseerd heb. 'k Vindt het een vondst, maar geen bijbelse. 'k Zou wel eens willen weten wat de schrijver onder Gods kerk, beter gemeente, verstaat. De schrijver wijst er vervolgens op dat vaak is geredeneerd "recht is van God, ongerechtigheid, dát is van de mens". Zó is en wordt het wel gesteld en de schrijver wijst er terecht op dat hiermee het probleem van de honger niet is opgelost. Maar - en dat moet de schrijver eveneens beseffen met het ontkennen van wat hierboven staat evenmin!
Ik mis in heel het verhaal! de erkenning dat Góds gerechtigheid boven alle mensenkritiek verheven is en dat mensenrechten nooit absoluut kunnen zijn (vgl. Bijbelse Encyclopaedie over Mensenrechten).
Daarom is het ook niet waar dat bijbel en mensenrechten overeenstemmen als het gaat over begrippen als rechten gerechtigheid.
'Het recht dat de mensen elkaar schuldig zijn, elkaar toezeggen en borgen, is daarom steeds een problematisch recht, zo lang het niet in het "goddelijk recht" verankerd is'. (De kerk en de rechten van de mens, De Horstink Amersfoort).
Juist als we erkennen dat alle recht zijn basis vindt in de door God gegeven en bewerkte gerechtigheid heeft b.v. Mattheüs 25 ons wat te zeggen: er is wat te dóen, diskriminatie is te veroordelen, uitbuiting van armen is zonde en ga zo maar door.
Maar ten diepste gaat het in al deze dingen niet om de mens op zich, maar om de mens als beeld van God, hoe hij dat beeld op een menswaardige manier zal kunnen vertonen in deze wereld.
Tijdens de bijbelstudieweekends van het GLJC werd dit jaar gesproken over "recht en onrecht".
Ná de bijbelse oriëntatie werd de lijn doorgetrokken naar de aktualiteit, o.a. naar het probleem van de mensenrechten. T.z.t. zal er een brochure over dit onderwerp verschijnen.