Lachende pijn
1979-10-05
"Ook onder het lachen kan het hart pijn lijden; en het einde van de vreugd kan kommer zijn."- Jaargang 23
- nummer 37
Spreuken 14, vers 13
Als je Ben Cramer hoort zingen over de clown, die zijn best heeft gedaan, de mensen te vermaken, maar die nu dood is, dan heb je een levende illustratie van wat de bijbel bedoelt met deze spreuk over de lachende pijn.
Zo dichtbij ons levende leven staat de bijbel.
Zo echt menselijk is het Woord van de levende God.
Zo diep levenswijs spreken de mensen, die hebben geleerd achter de vermomming te kijken, naar wat het mensenhart beroert.
Want lachende pijn is maar niet enkel een maskerade.
Het is die wonderlijke gave van de mens, om zichzelf overeind te houden, als hij dreigt, eronder door te gaan.
Als je Toon Hermans hoort zingen van de zon en de bloemen en van het leven en de blijheid, dan weet je óók meteen, dat hij van binnen schreit, over ál datgene, wat in dat leven kapot is of kapot ging.
Als je in de negende symfonie van Beethoven koor en orkest het lied van de vreugde hoort zingen, een lachende blijdschap, omdat alle mensen broeders worden, hoor je tegelijk zijn hart gillen van ellende, omdat die broederschap nog niet en misschien wel nooit op deze wereld te vinden is.
Artiesten zijn bijzonder gevoelige mensen, die heel vaak schreien om de gebrokenheid van het leven en er geen raad mee weten en dan maar de lach bezingen, omdat ze met het leed geen raad weten.
Wij, gereformeerde mensen, hebben daarom met het artistieke en met de artiesten geen raad geweten in ons kleine wereldje van zekerheden en geborgenheden en het komt, dacht ik, ook daarvandaan, dat échte artiesten in onze kring geen weerklank vonden en daarom, de een na de ander achter de horizon verdwenen.
Eenzelfde fout dreigen we te maken in ons oordeel over de muziek, die onze jongelui prefereren, en waar de ouderen zo vaak moeite mee hebben. Pop en, punk en jazz en al die uitbundigheden, waar we niets van begrijpen. Want we horen in die verscheurende, gillende klanken niet of niet voldoende de lachende pijn, die hun binnenste, hun zélfzijn verscheurt.
"Ook onder het lachen kan het hart pijn lijden."
Hier, in Spreuken, is een artiest aan het woord, die - bij het licht van Gods genade - heeft weten dóór te dringen, tot dát, wat in een mensenhart leeft en wat hem daarom er toe brengt te lachen van pijn. Hij heeft iets ervaren van de pijn, die het leven doet. Je kunt aan het leven zó kapot gaan, dat je er onder door gaat en als je dan niet vlucht in de lach, kun je jezelf niet meer handhaven. Maar onder het lachen kan het hart pijn lijden.
Zeker, daar kan een brok onwaarachtigheid in uitkomen.
Een masker van lol als een schil om de pit van narigheid.
Maar dan moet je ook proberen, om achter dat masker van de pret, te speuren naar het leed, dat knauwt.
We lopen altijd weer van het leven wég. De één met een vroom gezicht, en de ander met een verbeten uiterlijk en weer iemand anders met een gezicht van: "God kan mij niets meer maken."
Maar je gaat er kapot aan. Onherroepelijk.
"Lach dan, Paljazzo, want je hart is gebroken."
Ook de mensen, die de Spreuken hebben geschreven of verzameld, hebben dit ontdekt.
"Het einde van de vreugd kan kommer zijn."
Hebt U uw zoon Piet nooit horen fluiten, hoewel hij op zijn kamer pas heeft zitten janken? Natuurlijk zet hij "Abba" aan of een andere groep. Lachende pijn.
Hebt U uw dochter nooit uitbundige pret horen maken, terwijl ze het in feite wel uitgillen kan? Natuurlijk. Lachende pijn.
Hoewel we lang niet allemaal en altijd artiesten zijn, zullen we als gereformeerde mensen in dit opzicht wat meer "artistiekerig" moeten worden. En de lachende pijn ontdekken, anders kunnen we onze jeugd niet helpen.
Er is zoveel kapot in het leven. Hebt U het nooit gemerkt, als er in uw huwelijk bv. een barst zit, dat één vna beide of beide partners zo vlot kunnen meedoen met de vrolijke dingen? Het einde van de vreugd kan kommer zijn als er in uw huwelijk bv. een barst zit, dat één van beide wijl ze leefden bij de openbaring van God, dan is het geweldig, te ontdekken, dat God, de Vader in de hemel, ons hart en het hart van onze kinderen beter kent, dan wie ook.
De hemelse Vader laat zich niet bedotten door de vlotte lach.
Hij kijkt in jouwen mijn hart.
Hij is de grootste psychiater, die er ooit geweest is of ooit komen zal.
Hij weet precies, wat achter die lach schuilt.
Hij, de Vader in de hemel, weet precies, waarom die jongen en dat meisje dié hit kiest en dat gezelschap en die melodie.
God kijkt dóór de verscheurende klanken van de trompet en de gillende uitschieters van de klarinet en de kreunende stompen van de drums heen naar je hart en onderkent de lachende pijn.
Hij weet, dat het einde van de vreugd kommer kan zijn.
Natuurlijk kun je wégdromen in het nirwana van de drugs.
Lachend wégzeilen naar het land van "ergens" en vergaan in de nevels van de roes en de vergetelheid.
"Maar het einde van de vreugd kan kommer zijn."
God, de Vader, weet dat beter dan jij.
En Hij is doodeerlijk. Hij draait er niet omheen.
Hij legde héél die ellende van jouwen mijn hart op zijn Zoon.
Jezus Christus heeft de lachende pijn van jou en mij gedragen.
Dát wist de artiest van Spreuken nog niet.
Dát werd pas op Golgotha helemaal duidelijk.
Het gebroken hart van Paljazzo kan je niet helpen.
Het gebroken hart van Jezus Christus wél.
Verschrikkelijk. Wat deed dat zéér!
Mijn God, mijn God, waarom heeft U mij verlaten?
Dáár, op Golgotha, stierf àlle lach, de echte en de onechte.
Maar er werd vreugde geboren.
Want de Heer had gezegd: "Ik heb er plezier in, de wil van mijn Vader in de hemel te doen.
Lachende pijn, is een brok menselijk leed. Alle trompetten, alle bands, alle mensenstemmen, alle artiesten hebben geprobeerd, iets van de lachende pijn te doorgronden.
Jezus Christus heeft het gedragen.
Leg je pijn bij Hem neer.
Schrei bij God uit. Klaag de Heer uw nood.
De lachende pijn verandert in een schreeuw van blijdschap.
En laat God in je hart kijken, omdat de Vader in Jezus Christus zijn hart wijd open heeft gezet.
Want dan kan, óók onder het pijnlijden, het hart lachen.
Want Hij heeft mij zó lief, dat er het eind van weg is.
Jongen, meisje, zou je zó niet graag muziek willen maken?