Weg door de crisis
2012-03-17
In de huidige crisistijden slaat de paniek toe en zoeken mensen naar houvast. Komen daardoor geloof en religie weer in de lift? Opmerkelijk hoe vaak in de crisis rond prins Friso het gebed en ook de voorbede in de kerken is genoemd. Is er een omslag gaande? Wat is dan onze boodschap als kerk? Bij wie kunnen we beter terecht dan bij onze Heer, die een machtig woord sprak midden in de crisis van zijn eigen bestaan en in dat van zijn leerlingen.- Jaargang 56
- nummer 6
Wees niet ongerust, maar vertrouw op God en op mij. In het huis van mijn Vader zijn veel kamers; zou ik anders gezegd hebben dat ik een plaats voor jullie gereed zal maken? Wanneer ik een plaats voor jullie gereedgemaakt heb, kom ik terug. Dan zal ik jullie met me meenemen, en dan zullen jullie zijn waar ik ben. Jullie kennen de weg naar waar ik heen ga.’ Toen zei Tomas: ‘Wij weten niet eens waar u naartoe gaat, Heer, hoe zouden we dan de weg daarheen kunnen weten?’ Jezus zei: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven. Niemand kan bij de Vader komen dan door mij.
(Johannes 14:1-6)
De vertaling ‘wees niet ongerust’ is me veel te vlak. Hetzelfde woord gebruikt Johannes in 12:27, waar staat dat Jezus in doodsangst verkeert om zijn naderend sterven. In hoofdstuk 14 gaf Jezus niet maar een welgemeende raad om niet ongerust te worden, maar riep Hij een halt toe aan de bodemloze angst waarin zijn leerlingen weggleden.
Want ook bij hen begon al meer door te dringen dat het onbestaanbare – hun meester gedood! – werkelijk zou gebeuren.
Zij hadden al hun kaarten op Jezus en zijn missie gezet. Voor Hem hadden zij hun bestaan in deze wereld opgegeven. De één een vissersboot, de ander een tolhuis.
En meer dan dat: ook hun hoop, hun dromen, ja hun allerheiligst geloof in de God der vaderen hadden zij in de handen van hun Meester gelegd. Ze hadden Hem herkend als de beloofde Messias. Alles dreigde nu in een zwart gat verdwijnen. Dan ben je niet maar een beetje ongerust, dan val je ten prooi aan paniek en wanhoop.
God onbereikbaar?
Is dit niet herkenbaar? Dat je juist als gelovige een angst en paniek kent waar de wereld geen weet van heeft? Juist omdat je hoge verwachtingen hebt van God en de kracht van zijn Woord, is de afgrond zo diep als alles wat je met hart en ziel geloofd en gehoopt had, net als bij de leerlingen in een zwart gat lijkt te verdwijnen. Een gelovige vrouw met het water aan de lippen door een stortvloed van ellende, vertelde me dat ze niet meer om Gods vaderlijke zorg durfde te vragen. Te bang voor weer een teleurstelling in plaats van eindelijk een keer ten goede. God de Vader was voor haar onbereikbaar geworden.
Is dat ook niet waar de Heer zijn leerlingen naartoe leidde toen Hij zo nadrukkelijk hun geloof in God verbond aan het geloof in Hemzelf (vs.1)? Omdat in de crisis het geloof in de Vader het niet houdt als het niet tegelijk ook het geloof in de Zoon is? Wanneer de werkelijkheid één barre ontkenning is van Gods Vaderlijke zorg en de grond onder onze voeten wegzinkt, hebben we nog maar één houvast: Jezus. Niemand kan bij de Vader komen dan door mij – dat is meer dan een dogmatische waarheid! En daarom denk ik dat we juist in onze tijd, waarin mensen weer houvast zoeken in geloof en godsdienst, deze exclusieve waarheid tegen de heersende wind in centraal moeten stellen. Bruggen bouwen tussen geloven en religies wordt een leugen als we uit vrees voor polarisatie de enige brug – Jezus – voor ons houden.
Weg door de crisis
Wanneer de Heer vertelt dat Hij heengaat om ons plaats te bereiden in het Vaderhuis, denken wij al gauw aan de hemel en zijn hemelvaart. Van prof. dr. J.P. Versteeg heb ik geleerd dat de Heer hier allereerst over zijn heengaan naar het kruis spreekt. Daar opent Hij het Vaderhuis waar velen thuis mogen komen. Zo geeft Hij zijn leerlingen in de ergste crisis houvast. Zijn sterven aan het kruis is én de vreselijkste crisis ooit én de weg naar het Vaderhuis voor al de zijnen. Het is typisch Johannes om zo dubbelzinnig het onderwijs van zijn Heer te verwoorden: zijn kruisiging is verhoging en zijn sterven verheerlijking (3:14; 12:27-32). Wat een machtige troost tegen ontreddering en paniek. De hel van Golgota is de poort naar de hemel geworden.
Het Vaderhuis
Maar de hemel is daar en straks. Wat heb ik daaraan als nu de grond onder mijn voeten wegzakt? Om met dr. W.
ter Horst te spreken: echte troost bestaat uit perspectief én geborgenheid. Zonder geborgenheid blijft het mooiste perspectief vruchteloos in de lucht hangen. En daarom noem ik nogmaals Versteeg, die ons leerde dat het Vaderhuis niet alleen voor straks is (dat ook!), maar ook nu al begint in de gemeenschap van de drie-enige God, die door de Heer aan het kruis zelfs voor moordenaars werd geopend. Als Jezus belooft weer terug te komen (vs.3), dan is dat niet de wederkomst, maar zijn komen in de Geest en door Hem onze eenheid met de Vader en de Zoon.
Midden in de crisis is Jezus de weg naar de geborgenheid en de omarming van de drie-enige God. Dat verzekert Hij die de ergste crisis ooit zelf heeft doorgemaakt, toen Hij vertrouwend op zijn Vader door Hem werd verlaten.
En daarom is Hij en Hij alleen mijn enige troost beide in leven en sterven. Jezus zelf is mijn weg de crisis door. Wat een voorrecht en roeping om als zijn kerk die waarheid te beoefenen en huis van de levende God te zijn in een wereld waar de hoop verdwijnt en de angst regeert.
Ton Vos is predikant van de NGK Assen.
Voor de goede orde: De titel van de vorige Opschrift had niet ‘De Schuldeiser zelf’ moeten zijn, maar ‘Vieze voeten onder de feesttafel’.