Opwekking
2008-11-21
In de zomer van 2007 heb ik als toerist in Bristol even op de kansel gestaan van John Wesley - een van de groten uit de kerkgeschiedenis. Niet dat Wesley fysiek zo groot was - naar mijn beleving was het een piepklein mannetje -, maar zijn betekenis voor de kerkgeschiedenis was enorm.- Jaargang 52
- nummer 23
John Wesley (1703-1791) staat aan de basis van een belangrijke geestelijke opwekkingsbeweging. Al tijdens zijn studie in Oxford raakte Wesley teleurgesteld in de geestelijke lauwheid in de kerk van zijn dagen. Op theologisch gebied overheerste het rationalisme, dat God binnen de kaders van het menselijk verstand wilde plaatsen.
Op sociaal en ethisch gebied was de kerk ingedut. De opkomende arbeidersklasse vervreemde van de elitekerk.
Samen met studievrienden ging Wesley zich toeleggen op geloofsverdieping.
Ze wijdden zich op vaste tijden aan het lezen van de bijbel en aan gebed. Daarnaast zetten zij zich in voor de armen. Door medestudenten werden ze spottend de 'Holy club' of 'methodisten' genoemd (vanwege hun methodische aanpak van het geloofsleven).
Wesley werd na zijn studie bevestigd als predikant in de Anglicaanse kerk.
In London maakte hij een persoonlijke bekering door, toen hij op een bijeenkomst was waar Luthers voorwoord op de Romeinenbrief werd voorgelezen.
Snel daarna (vanaf 1739) raakte hij betrokken bij een grote opwekkingsbeweging in Engeland en Wales.
In allerlei kerken bracht hij een boodschap van bekering en levensheiliging.
De kerkelijke autoriteiten namen hem dit niet in dank af.
Zonder ooit te breken met de staatskerk, trok hij voortaan te paard het land door om in zaaltjes of in de open lucht de o
opwekkingsboodschap te brengen.
John Wesley benadrukte bij zijn preken de vrije wil van de mens om te kiezen voor God. Sommige medestanders legden het accent op Gods verkiezing. Er ontstond een gereformeerde variant van de opwekkingsbeweging, die vooral tot bloei kwam in de Verenigde Staten. Onder de prediking van Jonathan Edwards ontstond daar een 'Great Awakening'.
Amerikaanse scholieren moeten voor hun lijst nog altijd een beroemde preek van hem lezen over ´Zondaren in de hand van een toornige God´ (1741). De boodschap: We zijn nóg in Gods hand, maar als we ons niet snel bekeren, zal het oordeel van de Heilige God over ons komen. Edwards bracht niet alleen deze ernstige bekeringsboodschap, hij inspireerde christenen
ook om te strijden tegen alcoholisme en slavernij.
In Nederland was rond 1749 ook sprake van een opwekking, die begon in de Gelderse plaats Nijkerk. Tijdens een preek van ds. Gerard Kuypers begonnen gemeenteleden te huilen en te trillen vanwege hun zonden. In de maanden erna kwamen bekeerde gemeenteleden buiten kerktijd samen om over het geloof te praten. Door het verzet van de kerkelijke en politieke leiders, kwam het in Nederland echter niet tot een blijvende ´methodistische ´ beweging.
Toch plukken wij in de 21e eeuw alsnog de vruchten van de Opwekkingsbeweging. Er is tegenwoordig veel meer aandacht voor persoonlijk gebed en ´stille tijd´. En in veel kerken zingen we tegenwoordig uit de bundel Opwekking - het resultaat van een latere ´revival´. Als ik me niet vergis delen we op dit punt in de erfenis van mensen als John Wesley en Jonathan Edwards. En ik ben er blij mee.
Er zijn ook dingen die wij laten liggen uit de Opwekkingsbeweging. Hoe sterk is bij ons het besef van de ernst van Gods oordeel en van het wonder van zijn genade? En hoe sterk is onze sociale en diaconale bewogenheid met de maatschappij waarin wij leven? Als ik er zo over nadenk: Misschien ben ik - ondanks mijn lengte van ruim 2 meter - wel een maatje te klein voor de kansel van John Wesley.
Daniël Timmerman
De columns zijn na te lezen op www.hetkanonendemug.nl. Daar kunt u ook reageren.