Twee interviews (2)
1979-02-24
De vorige keer gaf ik een gedeelte door uit een interview met de heer H. Vredeling, commissaris van sociale zaken te Brussel. Nu volgt een gedeelte van een gesprek dat Elseviers Weekblad had met de heer J. G. Rietkerk, fraktievoorzitter van de V.V.D.- Jaargang 23
- nummer 8
"En dan vraag je je wel eens af: zijn we toch niet een beetje verwend geraakt?
Een zekere verwenning, door die welvaartsontwikkeling en alles, waardoor bepaalde essentiële dingen uit het zicht raken en dan z6 doorwerken, dat je achteraf pas zegt: Hé, dat hadden we veel eerder moeten onderkennen en moeten bijsturen."
"Je kunt natuurlijk vanuit de politiek niet aan anderen voorschrijven hoe men zich moet gedragen. Maar je merkt met je eigen kinderen, dat je ze veel ruimer en vrijer hebt opgevoed dan jij bent opgevoed. En dan zeg je ook achteraf: Op dat punt heb ik het toch niet goed gedaan. Daar hadden we de teugel strakker moeten houden."
"We zaten in een generatie van vlak na de oorlog, die met Spook en zo, op een heel ander patroon zat dan onze ouders. Nou, dat slaat dan door.
Zo van: Jongens, het moet allemaal maar kunnen hoor, want al die normen en voorschriften, waarmee wij zijn opgegroeid, zijn te belemmerend geweest. Dat waren ze soms ook.
Maar je merkt toch dat je op bepaalde punten dingen loslaat, die je vast had moeten houden. Achteraf zeg je dat dan."
"Ik herinner me van vroeger, van mijn jeugd, dat je in een stuk dwang en onvrijheid zat, in een rolpatroon waar je niet doorheen kon breken. Ik weet nog dat wij met Kerstmis, in dat dorpje waar ik woonde, als gereformeerden aan de ene kant van de straat liepen naar ónze kerk, en dat aan de overkant de katholieken naar hün kerk liepen. Ik zie dat beeld nog voor me. Ik was er heilig van overtuigd, dat die katholieke mensen naar de hel gingen en ik begreep niet waarom ze niet allemaal met ons meeliepen."
Dàt maatschappelijk patroon. Je ging niet met elkaar om. En als mijn moeder dan eens met een katholieke buurvrouw een koffiepraatje hield, dan was dat eigenlijk maar zo-zo.
Nou, dat soort tegenstellingen, zo'n polarisatie, is God zij dank de wereld uit. Ten opzichte van de maatschappij van toen vind ik dat dan toch een enorme verbetering."
Rietkerk: "De vraag dus of onze welvaartsontwikkeling de mensen niet te weinig op die andere waarden heeft gebracht of had behoren te brengen.
Dat is volkomen juist. Persoonlijk blijven voor mij die immateriële dingen in het leven eigenlijk het meest wezenlijk. Ik heb er nooit enige spijt van gehäd dat ik een achtergrond heb, waarin aan religie zeer veel waarde werd gegeven. Ik heb de religie alleen niet in dezelfde wijze voor mijzelf overgenomen, maar op een andere manier vertaald, politiek gesproken vooral in de richting van het liberalisma."
"Het distantiëren van mijn gereformeerde achtergrond heb ik zeker als een bevrijding gezien, zeker. Niet, omdat het een belemmering was, maar omdat het een te eng kader werd, Ik heb mij nooit verongelijkt gevoeld, nooit rancuneus, maar het is een dóórgroeien geweest, zo van: er is hier een aantal essentiële zaken, dat je meekrijgt, maar ze zijn mij te smal en te beperkt. Ik heb mij er dus van losgemaakt. "
"Kijk, wat is godsdienst? Ik houd er een heel persoonlijke filosofie op na, hoor. Godsdienst is in de strengchristelijke leer een dienst aan een God die in een bepaalde vorm voor je is geschilderd. Voor mij is er een andere zaak. Ik dacht, dat er een streven is, op alle gebied, naar het betere, in de wetenschap, dat je nooit het volmaakte kunt bereiken. Want dan heeft het menselijk bestaan geen zin meer."
"Dat betekent voor mij dat God het volmaakte is. In die zin voel ik mij nog zo godsdienstig als wat. Alleen, ik heb dat niet meer in die persoonlijke relatie, zoals men die in bepaalde godsdiensten nog wel ervaart."
- Wat is dan de essentie van het menselijk bestaan?
Rietkerk: "Het streven naar maatschappelijke verbeteringen. Laat ik zeggen, dat is je gerichtheid. Anders verval je in apathie, in laat-maar-gaan, leven van dag tot dag. En dat is de essentie nou juist niet" ... "
En nu er maar eens over nadenken!