Pastorale notities
1979-03-02
In Zondag 9 van de Heidelbergse catechismus stuit je op het woord “jammerdal”. Men gebruikt het nogal eens; we gaan door een jammerdal. Een verklaring van de catechismus zegt dat het een dichterlijk woord is, dat echter te weinig rekening houdt met de vernieuwende krachten van God, die in de wereld werken. Mij bevredigde die opmerking niet. Ik ging op zoek naar de herkomst van het woord. In de Bijbel vind je het niet. Ik dacht aan Psalm 84: “Als zij trekken door het dal van balsemstruiken, maken zij het tot een oord van bronnen.” De oude berijming heeft: het moerbeidal. De nieuwe: …. En gaat het door het dorre dal. Dat komt dus in de buurt van het “jammerdal”.Toen vond ik in de oorspronkelijke vertaling van Luther: “die durch das Jammertal gehen”.Vermoedelijk heeft de catechismus het woord aan Luthers bijbel ontleend. Datheen berijmde: “Als sy door dit jammerdal gaen” en hij schrijft dan aan de kant Psalm 84: 7 over. Ik vond ook , dat de medeklinkers van het hebreeuwse woord, dat gebruikt is, óók het woord ‘gejammer’ kunnen vormen. Dan is er misschien sprake van volksetymologie. Zoals bij de Amsterdammers. Zij hadden een wijk, die “Les Jardins” heette, de Jordaan en ze dachten aan de rivier. Zo kunnen de mensen het dal van de balsemstruiken genoemd hebben: het jammerdal. “De Lange Jammer”.- Jaargang 23
- nummer 9
Wij weten, dat God in onze smart troost geeft en droefheid in blijdschap verandert, maar daar ligt in Psalm 84: 7 het accent niet op. Nee, zij die door het jammerdal gaan, maken het tot een oord van bronnen. Wij kunnen er dus wat van maken. De mensen zuchten: wat is er een ellende op de wereld. En soms raakt een herder van de kudden eronder bedolven. Er is zoveel te klagen, en is zoveel geween en zoveel leed te dragen. Het komt op je af. Het ligt dan op je weg, om van het jammerdal een park met bloemen te maken. Door je blijmoedigheid. Het is een opdracht voor heel de gemeente des Heren. Zij kan zo zonnig zijn. Want de HERE God is een zon, zingt dezelfde psalm.